وضعیت: «تأییدشده»
رکنی rokni
یک. (صفت) ۱. (درمورد سکۀ طلا) که عیار آن بالا است و مُهر و نقش روی آن احتمالاً منسوب به لقب رکن‌الدوله ابوطالب طغرل بک محمد بن میکائیل سلجوقی (د. ۴۵۵ ه.) است.
ق۶. یک خانه دارم از زر رکنی و جعفری / ز آن کس که رکن خانۀ دین خواند جعفرش (خاقانی۱، ۲۲۰) ║ چون ز چارارکان به حق رکنی تو راست / نقد رکنی گر ز تو جویم رواست (عطّار۸، ۱۸۷) ║ یتیمه لقب مرواریدی است که او را مانند نبوَد در نیکویی و بزرگی؛ سه هزار دینار ملِکی که چهار هزار دینار رکنی باشد جوهریان ... آن را قیمت کرده‌اند که هفت‌هزار و پانصد دینار نیسابوری باشد (محمد بن ابیالبرکات، ۱۸۶) ║ ق۷. قیمت بالشی نقره در این حدود هفتادوپنج دینار رکنی باشد که عیار آن چهار دانگ است (جوینی، ۱/۱۶) ║ ق۸. محصول ملک او هر سال بیست‌ویک‌هزار تومان زر سرخ رکنی بوده‌است (حمدالله مستوفی۲، ۴۳۹) ║ همت ما بر آن مقصور است که مشارٌالیه را از فاضل بیت‌المال ... اقچۀ رکنی الْفی دینار و از خراج قری و مواضع دیوانی غلّه ... اطلاق فرماییم (رشیدالدین فضلالله۶، ۵۴) ║ ق۹. چون خواجه ایل‌تتمش او را به غزنین پیش سلطان شهاب‌الدین غوری برد. وکلای سلطان در قیمتش رجوع به دلالان کرده، ایشان گفتند به هزار دینار رکنی می‌ارزد (میرخواند، ۴/۶۵۰)
۲. (درمورد نقش روی سکه) احتمالاً منسوب به لقب رکن‌الدوله ابوطالب طغرل بک محمد بن میکائیل سلجوقی (د. ۴۵۵ ه.).
ق۶. هرکه از زر و گهر سنگی {ظ. گنجی} نهد در زیر خاک / مُهر آن خواهد که یا رکنی بوَد یا جعفری - من که از زر سخن گنجی نهم در جان پاک / مُهر آن زر یا ملک‌شاهی بوَد یا سنجری (امیر معزی، ۷۱۵)
۳. (اصول، فقه) مربوط به رکن (معنای رکن ۶).
ق۱۳. وقوف به مشعر واجب رکنی است که ترک آن عمداً باعث بطلان حج است (فرهاد میرزا، ۱۷۳) ║ ق۱۴. سجدۀ نماز که در هر رکعت دو سجده دارد واجب رکنی است که اگر دو سجده ترک شود یا زیاد شود، نماز باطل است (عبدالحسین طیب: اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ۱۰/۴۵۷) ║ ۱۳۸۰ش. خلل عمدی در نماز ... نماز را باطل می‌کند؛ چه این خلل به اجزای رکنی باشد یا به اجزای غیررکنی (محمد موسوی بجنوردی: متین، ش۲۶۱۳/۳۰)
دو. (اسم) ⇅ رکنییک. ۱.
ق۶. عیار طبع را بر محک امتحان باید زد و حد قریحت را به انواع اقتراح آزمون باید کرد تا رکنی از نبهره و بهره‌مند از بی‌بهره و رایج از کاسد و صالح از فاسد پدید آید (بهاءالدین بغدادی، ۲۱۰) ║ رکنی تو رکن دلم را شکست / خردم از این خرده که بر من نشست (نظامی۲، ۲۰۵) ║ ق۷. رکنی خالص آمد پاکیزه از عیوب / بر سنگِ کوه چون‌که فلک زد عیار او (کمال‌الدین اصفهانی، ۱۷۴)