وضعیت: «در حال ویراستاری»
کوثر kowsar
(اسم) ۱. چشمه یا حوضی در بهشت که بهشتیان از نوشیدن آب آن بهره‌مند می‌شوند.
ق۵. گه رستخیز آب کوثر وراست/ لوا و شفاعت سراسر وراست (اسدی۳، ۲) ║ ق۶. بندۀ من! در سایۀ من برو و از بهشت من می‌خور و از آب کوثر نوش می‌کن... که تو بندۀ منی و من خداوند تواَم (ابوالفتوح، ۷/۲۲۴) ║ ق۷. چشمۀ خضر و کوثری، زآب حیات خوش‌تری/ زآتش هجر تو منم خشک‌دهان چرا چرا؟ (مولوی۱، ۱/۳۸) ║ ق۸. زاهد شراب کوثر و حافظ پیاله خواست/ تا در میانه خواستۀ کردگار چیست (حافظ، ۱/۱۴۸) ║ ق۹. رسول بعد از اعزاز و اکرام مر آن عالِم را از حوض کوثر آب دهد و با جبرئیل به جانبِ جنّت روانه سازد (معین‌الدین فراهی، ۱۶۶) ║ ق۱۰. نعیم هر دو جهان کوثر است و آب حیات/ شهید عشق هم این دارد و هم آن دارد (اهلی، ۱۷۷) ║ ق۱۱. آب جای بادۀ گل‌رنگ نتواند گرفت/ تشنۀ دیدار کِی قانع به کوثر می‌شود (صائب، ۳/۱۳۱۹) ║ ق۱۲. زاهد به آب تیغ گلو تر کن و ببین/ کوثر کجا به لذّت شهد شهادت است (حزین، ۱۶۲) ║ ق۱۳. بی چهر او ننوشم کوثر را/ بی مهر او نپوشم غفران را (قاآنی، ۴۰) ║ ق۱۴. شاخ طوبی را کُنَد فرسوده از یک تندباد/ آب کوثر را کُنَد آلوده با یک زهرخند (ادیب‌الممالک، ۲/۱۸۳) ║ ۱۳۱۲ش. حاجی خودش ملازمت مرا به‌عهده گرفت. هر جام آبی که به دستم می‌داد صد پیاله از کوثر خورده داشت (حجازی۲، ۲۴) ║ ۱۳۳۰ش. بِه است فرش ره او ز مرغزار بهشت/ چنان‌که خاک درِ او ز کوثر و تسنیم (بهار، ۲/۱۲۵۰) ║ ۱۳۶۸ش. چه بسیار خداترسان دروغین بهشت‌وجهنم‌فروش و هادیان و راه‌نمایان حوض کوثر و روضۀ رضوان و درخت طوبی... نعش‌های مردم را زیرِ دست‌وپا دیده بسم‌الله‌گویان از رویشان قدم برداشته درِ انبارهای خود را باز نمی‌کردند (شهری۲، ۲/۳۹۵)
۲. همراه بن فعل می‌آید و معانی زیر را به آن می‌دهد:
الف- آمیخته با کوثر. خوشبو و گوارا چون کوثر.
ق۶. از بوسه لبانش خاک‌فرسود/ وز خاک، دهانش کوثرآلود (خاقانی، ۱۱۰) ║ زآن جام کوثرآگین جمشید خورده حسرت/ زآن رمح اژدهاسر ضحاک بُرده بالش (خاقانی۱، ۲۲۹) ║ ق۱۳. روانی که پرورش‌اندوز دیدار است از شام و چاشت چه فزایش گیرد؟ مذاقی که گمارش {ظ: گوارش} از لعل کوثرگوار دوست همی‌برد کی و کجا از کیفیت کدام می آسایش اندوز (یغما، ۲/۲۵۹)
ب- انجام‌دهندۀ آن کار درمورد کوثر.
ق۶. از لبش جان کور کوثرنوش/ وز خطش چشم عور دیباپوش (سنایی۲، ۳۵۸) ║ ق۸. منم آن کشتهٔ حی بازگشته/ به بوسی از لبِ کوثرپرستش (نزاری، ۱/۱۲۸۶) ║ ق۱۱. بهار، جوش‌زن و ابر، کوثرافشان است/ ولی چه سود چو بخت گیاه برگردد؟ (شفائی، ۴۵۳) ║ نظر چو آه شهیدان تشنه کوثرسوز/ نفس چو گرد بیابان کربلا خونبار (نوعی، ۳۱۹) ║ ق۱۲. حوضی را که از دارالسلطنۀ هرات آورده شده، در مکان مرغوب نشیمن داده، که سقایان کوثرطلبان در آن‌جا نشسته، و جام آب به مردم داده، تحصیل آخرت حاصل نمایند (محمد مروی، ۱/۲۰۲)
۳. همراه با اسم می‌آید و معنای «دارای ویژگی یا اهمیت و ارزش کوثر» به آن می‌دهد.
ق۶. این زبان شکستۀ خادم را از ذکر سعادت ایّام خویش رطب کوثرآیین فرماید دانست (خاقانی۲، ۲۴۸) ║ ق۷. از دهن آسمان چشمۀ خور شد پدید/ در دهن جام ریز بادۀ کوثرعیار (شمس طبسی، ۴۰) ║ ق۸. میاه کوثرجاه زمزم‌پناه او از آب روح‌بخش چشمۀ حیوان بهتر (سیف هروی، ۱۴۹) ║ ق۹. طوبی‌قد و کوثردهن اندر لبان شهد لبن/ چشمش ز می عین فتن رخ حورسان آراسته (بدر شیروانی، ۴) ║ ق۱۱. شاه جم‌جاه همایون بارگاه در باغ سعادت‌آباد قزوین جشن خسروانه آراسته چند روز در آن ریاض کوثرحیاض به عشرت و شادکامی گذرانیده از حوروشان خورشیدلقا کام‌ستان بودند (اسکندر بیک، ۲/۶۸۴) ║ ق۱۲. ابنیۀ رفیعه که در رفعت و اعتلاء هم‌دوش ایوان سپهر برین و طاق مقرنس رواق چرخ هفتمین باشد، با بیوتات و حمامات و دکاکین و خانات و آب‌انبارهای کوثرتسنیم صفاپرور و برکه‌های زمزم‌مزاج سلسبیل‌اثر، احداث (مهدی استرآبادی۲، ۳۷۶) ║ ق۱۳. کشتی‌های بسیار خوب در آن آب‌ها و انهار کوثرآثار روان گشته (رضاقلی میرزا، ۴۲۸)
۴. نام صدوهشتمین سورۀ قرآن کریم، مکی و دارای ۳ آیه.
ترکیبات: آب کوثر. جوی کوثر. چشمۀ کوثر. حوض کوثر. ساقی کوثر. شراب کوثر. شه کوثر.