فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ستیزه‌جویانه

وضعیت: «در حال تأیید»
ستیزه‌جویانه ‎setizejuyâne‎
(صفت) ۱. (درمورد حالت، رفتار و گفتار) که سرشار از دشمنی یا جنگ، دعوا، پرخاشگری یا توهین است.
۱۳۴۳ش. با این همه، یک‌ نوع روحیۀ عناد ستیزه‌جویانه در درونش موج می‌زد. روحیه‌ای که انعکاس احساس شرم از یک شکست اخلاقی بود. او تصور می‌کرد خواهد توانست شخصیت درهم‌شکستۀ خود را با این عناد و سرگردانی احیاء کند (نامور، ۱۵۰) ║ ۱۳۵۶ش. گرچه بدون شک نمی‌توان ادعا کرد که آموزش و پروش به‌تنهائی داروی درمان‌بخش کلیۀ دردهای فردی، خانوادگی و اجتماعی است، زیرا چنین عقیده‌ای بسیار اغراق‌آمیز و نادرست است، ولی همان‌طورکه اثبات شده است، می‌توان پذیرفت که قلب‌های سخت و قسی را نرم می‌کند و منش‌های تند و رفتارهای ستیزه‌جویانه را تعدیل می‌نماید (رضا مضلومان: مکتب مام، ش۹۴‏/۳۴‏) ║ ۱۳۶۸ش. آنتوان با خندۀ ستیزه‌جویانه‌ای آهسته گفت: پدر، تو مرا نمی‌شناسی، قسم می‌خورم که ژاک از این زندان بیرون خواهد آمد! هیچ‌ چیز، هیچ‌ چیز جلودار من نخواهد بود! (نجفی۱، ۱‏/۱۹۱‏) ║ ۱۳۸۶ش. امروزه آنچه ضرورت دارد پی بردن به این نکته است که فردگرایی ثروتمندترین کشورها چه وجه مشترکی با دفاع تنگ‌نظرانه یا ستیزه‌جویانه از سنت‌ها یا طرح‌های فرهنگی‌ دارد که از سوی جهانی شدن اقتصاد و فرهنگ تهدید می‌شوند (داود حیدری: رشد آموزش علوم اجتماعی، ش۳۷‏/۱۷‏) ║ ۱۳۸۹ش. همۀ کودکان طبیعی به مناسبت‌ها و موقعیت‌های مختلف از خود خشم و غیظ ابراز می‌کنند و به رفتار پرخاشگرانه و ستیزه‌جویانه دست می‌زنند (شکوه نوایی‌نژاد: پیوند، ش۳۶۹-۳۷۱‏/۵۲‏)
۲. (درمورد نوشته، اندیشه و مانند آن‌ها) که بر حمله و رد کردن مبانی فکری آرای دیگران بنیاد نهاده شده باشد.
۱۳۴۴ش. اما در «یادداشت‌های زیرزمینی» داستایوسکی هیچ اجتماع خوب و منزهی قادر نیست که انسان را از قید تباهی و آلودگی برهاند؛ مضافاً به اینکه این کتاب در بین مسائل مختلف، اثری ستیزه‌جویانه بر ضد آراء روسو و تمام مظاهر و سنن فلسفۀ اجتماعی از افلاطون و ارسطو گرفته تا هابز، لاک، بنتام، هگل و جان استوارت‌میل محسوب می‌شود (عنایت جریهی: حقوق امروز، ش۱۶‏/۶۷‏) ║ ۱۳۸۷ش. به دلایلی که پیش از این گفته شد، انقلابیون و روشن‌فکران در سال‌های اولیۀ انقلاب آن‌قدرها سازگاری با هم نشان ندادند. در سال‌های اول این ناسازگاری بیشتر بود و به سرایش شعرها و نگارش مقالاتی ستیزه‌جویانه از هر دو سوی منجر شد (محمدکاظم کاظمی: سورۀ اندیشه، ش۴۰‏/۱۰۷‏) ║ ۱۳۹۵ش. به عبارت دیگر، هرچند لوتر فلسفۀ ارسطو را لکۀ ننگی می‌دانست که دامن الهیات مسیحی و معارف دینی را گرفته است و باید از صفحۀ الهیات مسیحیت محو شود، اما نگاه او به خود عقل نگاه ستیزه‌جویانه نبود (اسدی - جعفری: معرفت ادیان، ش۲۶‏/۷۹‏)
۳. (درمورد رفتار یا محیطی) که سرشار از کوشش برای برنده شدن در رقابت یا مسابقه است.
۱۳۴۴ش. هیوم درمورد هماهنگی منافع بین‌المللی راه مبالغه رفته ولی این طرز فکر پادزهری در برابر محیط بدگمانی و ستیزه‌جویانۀ اقتصادی قرن هیجدهم بوده است (حسین وحیدی: بورس دورۀ اول، ش ۲۰‏/۲۰‏) ║ ۱۳۷۷ش. پائولا ستیزه‌جویانه می‌گوید: لابد حالا هواپیما را پیدا می‌کنی و همه چیز حل می‌شود (سیّد علاءالدین طباطبایی: فارابی، ش۳۱‏/۲۴۲‏) ║ ۱۳۸۶ش. اگر نقطۀ عطف تحلیل تاریخ بیهقی را تحلیل رقابت و ستیزۀ دو جناح پدریان و پسریان بدانیم، به‌طور قطع و یقین نقطۀ اوج تحلیل عمادالدین را نیز در تبیین رقابت ستیزه‌جویانۀ دو جناح قدرت یعنی عراقیان و خراسانیان باید دید (اسماعیل حسن‌زاده: علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)، ش۶۵‏/۴۵‏)

معنی ستیزه‌جویانه | فرهنگ جامع زبان فارسی