فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

رشادت

وضعیت: «در حال تأیید»
رشادت ‎rešâdat, ra-‎
(اسم) ۱. روحیه و نیرویی در انسان که موجب می‌شود دست به کارهای خطرناک بزند و از انجام این‌گونه کارها نترسد؛ شجاعت؛ دلیری.
ق۵. میش و پشّه کبک و هرّه گر نظر یابند از او / هر یکی یابند تأیید و رشادت بی‌گمان - میش بندد شصت شیر و پشه بندد دست پیل / کبک جنگد با عقاب و هِرّه با ببر بیان (قطران، ۳۰۴) ║ ق۱۲. اولاد و عشایر مرا همان مملکت ایران کافی است. هرگاه رشادت و شجاعتی داشته باشند، به نحوی که من جمیع ممالک محروسه را به ضرب شمشیر آبدار به حوزۀ تصرف و اختیار خویش درآوردم، ایشان نیز خواهند آورد (محمد مروی، ۲‏/۷۹۷‏) ║ ق۱۳. تو خود بنفسه به جنگ و مبارزت مبادرت منما. می‌ترسم رشادت و مردانگی جبلی تو مورث هلاکت تو شود (اعتمادالسلطنه۵، ۱‏/۲۳۶‏) ║ ق۱۴. اینگونه پهلوانان و میل‌بازان، که شجاعت و رشادت دارند، بر بیست هزار جوانان کاسب‌زادۀ تهران افتخار می‌یابند که در حضور همایون کشتی گرفته، انعام یافته‌اند (افضل‌الملک، ۱۷۳) ║ ۱۳۰۸ش. به‌محض رسیدن به پاریس، شرح وقایع را ... برایشان به‌تفصیل خواهم نوشت تا صفت رشادت را به سایر اوصاف خود افزوده و آن‌ها را بیشتر حسود کرده باشم (حجازی۱، ۳) ║ ۱۳۴۳ش. این مسلماً دلیل بر جرأت و رشادت من نبود (نامور، ۵۶۳) ║ ۱۳۶۸ش. این افسر ازمیان هزاران افسر دست‌چین شده‌بود. به رشادت و کینه‌توزی اشتهار داشت (بهمن‌بیگی، ۲۴۶)
۲. ← رشد‏۱.
ق۹. هر روز دلایل رشادت و دیانت آن وزیر باتدبیر ظاهر بود (عقیلی، ۳۵۳) ║ ق۱۰. سلطان حسن ... گلبن ... بوستان لطافت و صفا، به صفت تهور و شجاعت ... از اقران در پیش، و در اضائت انوار رشادت و نجابت از اخوان بیش بود (سام میرزا، ۱۳)
۳. (درمورد قامت) بلندی و کشیدگی.
ق۹. عماره ... را که به رشادت قد و لطافت خد و حُسن دیدار و لطف گفتار از جوانان عرب امتیازی تمام داشت ... نزد ابوطالب بردند (میرخواند، ۲‏/۱۲۵‏) ║ مالک بن نویره ... منکوحه‌ای داشت که در لطافت خد و رشادت قد شهرۀ آفاق بود (میرخواند، ۲‏/۶۱۲‏)
۴. بلوغ عقلی و توانایی تشخیص خوب و بد یا سود و زیان امور.
ق۱۰. رشادت فرزندان میرزا آن‌مقدار نبود که جانشین میرزا شده، به شاهی بیگ خان مقاومت توانند کرد (دوغلات، ۳۲۱)
۵. ازنظر عقلی، در مدارج بالاتر قرار داشتن؛ شایستگی و کاردانی.
ق۱۱. تحصیل مُلک فانی دنیا ز رشد نیست/ مُلک بقا طلب، بودت گر رشادتی (واعظ، ۳۶۲) ║ ق۱۳. محمد زکی خان ... مهدعلیا همشیرۀ حضرت فرمانفرما را به جهت خود خطبه کرد ... آن مخدّرۀ معظّمه نیز، نظر به وفور کمال و تمیز، از شاهنشاه معدلت‌آمیز، ‌ملقّبه به همدم‌السلطان شده و جوهر رشادت و کمال او ورد زبان عالمیان آمد (خاوری، ۲‏/۷۳۲‏)
۶. رفتاری که ناشی از نترسیدن از چیزی باشد.
ق۱۲. امام وردی بیک بر خلاف حکم والا، انتظار ورود سرکردگان را نکشیده، برای اظهار رشادت در بیست‌وهشتم دیحجة‌الحرام بنه را از مکان سابق پیش برده، ده نو را ... سنگر کرده ... (مهدی استرآبادی۲، ۱۵۵) ║ ق۱۳. ناپلیون با کمال رشادت به طرف وینه، پایتخت اطریش، حرکت کرد (اعتمادالسلطنه۲، ۳‏/۱۴۴۵‏) ║ هرکدام از صالدات که در جنگی خدمتی کرد و رشادتی ظاهر نمود، این نشان بر او داده می‌شود (بهاءالملک، ۳۱۳) ║ ۱۳۱۱ش. چشم‌های میشی گیرنده، دندان‌های سفیدی که هر وقت می‌خندید، با رشادت آن‌ها را بیرون می‌انداخت (هدایت۵، ۱۰۳) ║ ۱۳۳۱ش. او ... نظامی و یک‌دنده بود و رشادت‌هایی را که در جنوب به خرج داده بود، رنگ‌ووارنگ روی سینه‌اش کوبیده بود (آل‌احمد۷، ۴۲) ║ ۱۳۸۲ش. خواندن این کتاب، جریان آن رشادت‌ها و مردانگی‌ها و ازخودگذشتگی‌ها، مرگ مردان وطن‌پرست، دار کشیدن ثقة‌الاسلام، حس ملی مرا تحریک می‌کرد (جعفری، ۱‏/۳۷۷‏)
رشادت کردن
نترسیدن از انجام دادن کارهای خطرناک یا دشوار ؛ رشادت نمودن.
ق۱۳. شجاع‌الملک با اسب به آب زده، گذشت و خیلی رشادت کرد، کار مشکلی بود (ناصرالدین شاه۴، ۱۵۶) ║ ق۱۴. بصیرالسلطنه امروز قدری رشادت کرده، اسب تاخته بود (مظفرالدین شاه، ۱۲)
رشادت نمودن
← رشادت کردن.
ق۱۳. به جنگ ایشان برخاست و خود در آن جنگ رشادت کامل نمود و لشکر تبعیت کردند (اعتمادالسلطنه۵، ۱‏/۶۲۹‏) ║ ق۱۴. مقارن ورود آن‌ها هرچه به قزاق‌ها التماس کردیم که با آن‌ها مشغول جنگ شوند تا ما اثاثیۀ مالیه و دفاتر را نگذاریم بماند، اثر نکرد، من یک رشادت نموده، اثاثیۀ گمرک را با خود آوردم (محمد کمره‌ای، ۲‏/۹۱۰‏)

معنی رشادت | فرهنگ جامع زبان فارسی