وضعیت: «در حال ویراستاری»
رفاقت refâqat
یک. (اسم) ۱. دوستی و صمیمیت که بین دو یا چند نفر برقرار است.
ق۶. ندا آمد: «یا داود، رفیق خویش را در بازار خواهی دید. برو و او را طلب کن». داود علیه‌السّلام در بازارها بسیار بگردید، او را هیچ جای نیافت و کسی را ندید که به فراست بدانستی که او رفاقت داود را شاید (هزار حکایت، ۱/۶۱۳) ║ ق۷. آفرین بر آفرینشی باد که به حقایق کارها چنین راه بَرَد، و در راه رفاقت یاران بدین قدم داند رفت (وراوینی، ۱/۳۲۵) ║ ق۸. چنین صاحبی را رفاقت سزاست/ وگر در رهش جان ببازی رواست (عماد فقیه، ۱۳۶) ║ ق۹. از حوادث این سال توجه قاضی ... بود به جانب عراق و فارس به مصاحبت و رفاقت عالی‌جناب وزارت‌پناه آصف‌الزمان محمود دیلمی (خنجی۳، ۳۳۵) ║ ق۱۰. آن یار عزیز رفاقت را به رقابت بدل ساخته، سر در پی صید صیاد مردم‌فریب من به‌هزره نهاده بود (محتشم، ۲/۱۳۳۵) ║ ق۱۱. دل زیبدم به سلسلۀ زلف او رفیق/ دیوانه را رفاقت دیوانه خوش‌تر است (طالب آملی، ۳۳۱) ║ ق۱۲. بعد از آن کریم خان از آنجا برآمده، در مشهد مقدس با یوسف‌علی خان جلایر طرح رفاقت انداخته، همسری می‌نمود (حسینی منشی، ۲۳۰) ║ ق۱۳. میرزا محمّد در مقام گله با حاجی کلباسی برآمد که من و تو در ایّام تحصیل با هم رفیق بودیم و مرا با تو حقّ رفاقت بود، چرا به دیدن من نیامدی؟ (تنکابنی، ۲۲۲) ║ ق۱۴. مرا هم پیش این خواجه نوکر کنید، رفاقت برای چه خوب است (خسروی۳، ۱۲۹) ║ ۱۳۰۸ش. برای خدا و به نامِ دوستی و رفاقت همیشگی و شرافتمندانۀ خود تو را قسم می‌دهم اگر می‌توانی دو کلمه با من حرف بزن (ربیع انصاری، ۱۶۱) ║ ۱۳۴۸ش. رفاقتم با اصغر ریزه از روزی شروع شد که معلممان خمار بود و دست چپ مرا گذاشت رویِ میز و ده‌تا ترکه بهش زد (آل‌احمد۳، ۱۳) ║ ۱۳۷۴ش. دست‌های سنگین و پهنش را انگار به نشانۀ دوستی و رفاقت رویِ استخوان شانۀ من کوبید (دولت‌آبادی۲، ۱/۴۲۵)
۲. همراهی.
ق۶. هر عالمی که فریفتۀ جاه و شیفتۀ دنیا و سخرۀ ابلیس و اسیر شهوت ببود، آخرالامر به رفاقت توفیق الهی در این طایفه گریخت (ابومحمد نجار، ۶۷) ║ ق۹. سلطان‌علی، حاکم ارزین، به درگاهِ عالم‌پناه شتافته تحفه‌های لایق به محلِ عرض رسانید و حاکم باتمن نیز به هدایت دولت و رفاقت اقبال به آستانِ سلطنت‌آشیان آمده، در سلکِ بندگان انخراط یافت (شرفالدین یزدی، ۱/۷۵۲) ║ ق۱۰. ما مردم ماخانیم. این جوان با این دد می‌خواهد حرب کند، ما به رفاقتِ او آمده‌ایم (ابومسلم‌نامه، ۱/۵۸۳) ║ ق۱۱. پس زن برجست و لباس خود را نیز تمام نپوشیده، به رفاقت شوهر از شهر بیرون آمدند (محمدتقی تبریزی، ۱۰۵) ║ ق۱۲. صمعان هر چند خواهشِ رفاقت کرد، حاتم صمعان را در آنجا گذاشت و سمنانه را گفت: ای برادر، اکنون باز سفر در پیش است (حاتم‌نامه۲، ۲۱۸) ║ ق۱۳. همایون پادشاه به رفاقت قاضی جهان و سایر ارکان دولت و اعیان حضرت، از اردوی معلی جدا شده، به طرف اردبیل رفتند (ابوالحسن قزوینی، ۲۵) ║ ق۱۴. در نهایت شدت باد و بدی هوا، با رفاقت ملک‌الاطبا، که همه را از خود حرف می‌زد و جفنگ می‌گفت، به منزل آمدیم (اعتمادالسلطنه۱، ۲۳۹)
دو. (صفت) بامحبّت.
۱۳۶۲ش. با لبخندی نرم که می‌پنداشت راه به جایی تواند برد، نگاه رفاقت به او دوخت (دولت‌آبادی۱، ۸/۲۱۳۲)
رفاقت افتادن
(معمولاً با حرف اضافۀ با) برقرار شدن ارتباط دوستی بین دو یا چند نفر.
۱۳۶۲ش. ما را با قلندری رفاقت افتاد. اهل ماهان بود (دولت‌آبادی۱، ۲/۵۵۵)
رفاقت انداختن
← رفاقت کردن۱.
ق۱۳. به زیارت امام ثامن مشرّف شدم و چندی در آن بلدۀ مبارکه اقامت داشتم. پس درویشی که معروف به طیّ‌الارض بود، پیدا شد و من با آن درویش رفاقت انداختم (تنکابنی، ۴۵) ║ ۱۳۳۴ش. این آقایان ... به مددِ دیدوبازدیدها و نشست‌وبرخاست‌ها با قاضی و وکیل رفاقت انداخته (جمالزاده۵، ۲۱)
رفاقت به هم زدن
← رفاقت کردن۱.
۱۳۷۰ش. آقای لوزانو راستش را بخواهید من و آن سیاهه خیلی رفاقت به هم زده‌ایم و او یکسر می‌گوید چرا تقاضای انتقال نمی‌کنم (کوثری، ۱/۳۳۲) ║ ۱۳۷۴ش. مباشر علامه مایل بود پای جمالی را برای اصلاح سروصورت اربابش به خانۀ او باز کند. شاید هم ازآنکه با جمالی همسایه و هم‌سن و هم‌زبان بود، با او رفاقت به هم زده بود (دولت‌آبادی۲، ۲/۱۹۵)
رفاقت پیدا کردن
۱. برقرار کردن ارتباط نامشروع با جنس مخالف.
ق۱۴. ضعیفۀ فاحشه‌ای، که یک چشمش کور است، به یکی از سربازان فوج زرند رفیق بوده، بعد درخفا به سرباز دیگر از همان فوج رفاقت پیدا می‌کند (خفیه‌نویسان، ۶۰۷)
۲. ← رفاقت کردن۱.
۱۳۴۷ش. دوستور پس از مراجعت باز به دیدنم آمد و گفت با پدر آن جوان (راسخ محصل طب) آشنایی و رفاقت پیدا کرده‌است (جمالزاده: کتیرایی۲، ۲۴۷) ║ ۱۳۵۳ش. رفاقت کوتاهی با دختری پیدا کردم که در جرزی‌سیتی می‌مانْد و در دایرۀ حسابداری کار می‌کرد (کریم امامی، ۶۵)
رفاقت دادن
(درمورد چند چیز) همراه کردن آنها با یکدیگر.
ق۶. ده‌و‌دو پیک را دایم رفاقت داده در یک ره/ از ایشان چار نیکوکار و باقی رِند بی‌سامان (اخسیکتی، ۲۳۶)
رفاقت داشتن
۱. (درمورد کسی) ارتباط دوستی داشتن با او؛ دوست بودن با او.
ق۱۲. چهارصد و هشتاد نفر از مسلمانان که با من رفاقت داشتند به درجۀ شهادت رسیدند (محمد مروی، ۳/۱۱۱۳) ║ ق۱۳. بنده که با او هم‌دست نیستم و رفاقتی ندارم (نقیب‌الممالک، ۲۲۶) ║ ق۱۴. حسن سلوکش به درجه‌ایست که با همۀ اهل این شهر از مسلمان و زردشتی و فرنگی و ارمنی و یهودی و بابی و مستبدّ و مشروطه راه دارد، و با کسی نیست که رفاقت و دوستی نداشته باشد (دهخدا۳، ۱۱۱) ║ ۱۳۲۰ش. مرحوم والد با آن خدابیامرز رفاقتِ قدیمی داشت و هفده هیجده سال پیش در سفرِ حج با هم هم‌کجاوه بوده‌اند (جمالزاده۲، ۲۴۳) ║ ۱۳۵۷ش. با هم‌کلاسی‌هایم رفاقتی نداشتم. حرف هم زیاد نمی‌زدم (شهدادی۱، ۱۵) ║ ۱۳۶۵ش. از من فاصله دارد، اما با این همه، کاملاً او را احساس می‌کنم. کاملاً او را در خود احساس می‌کنم. با من از سالیان دور رفاقت دارد (آقایی۲، ۴۶)
۲. ارتباط نامشروع با جنس مخالف داشتن.
ق۱۴. این جوان با یک زنی رفاقت داشته‌است مسماة به مادام اکوستین که زنی بسیار فربه و سی و پنج سال داشته (مظفرالدین شاه، ۱۴۸)
رفاقت فرمودن
← رفاقت کردن۲.
ق۱۱. نقیب‌خان نزدیک ایستاده، دعا می‌خواند و خود هم در خواندن دعا به او رفاقت فرمودند (عبدالستار لاهوری، ۱۶۰)
رفاقت کردن
۱. (درمورد کسی) برقرار کردن ارتباط دوستی و صمیمانه با او ؛ رفاقت انداختن؛ رفاقت به هم زدن؛ رفاقت پیدا کردن ۲؛ رفاقت نمودن۱.
ق۷. صحبت و رفاقت مکن با کسی که خود را مِلکی اثبات کند و گوید که این کفش من است و این کفش تو (قطب‌الدین شیرازی۲، ۲۶۸) ║ ق۱۲. مقبل مصری از شنیدنِ نام بوزنه، طرفِ [سمنانه] دیده و نگران بماند و گفت: ای جوان، بوزنه را با خود گرفته‌ای، چه رفاقت می‌کند؟ رفیق انسان حیوان چگونه باشد؟ (حاتم‌نامه۲، ۳۶۲) ║ ق۱۳. حضرت به او فرمودند: این عمل را ترک کن که اگر تو بسط ید نمائی و ایشان نیز وسعت نمایند، پس ظلم کرده‌ای بر ایشان و اگر تو بسط ید نمائی و ایشان امساک کنند، ایشان را خوار کرده‌ای، صحابت و رفاقت کن با همپایان و امثال خود (محمدرضا طباطبایی: سفرنامه‌های خطی، ۱/۱۱۸) ║ ق۱۴. جوانی در اصفهان بود بسیار بی‌عار، همیشه با الواط و اوباش رفاقت می‌کرد (ملا حبیب، ۶۶) ║ ۱۳۱۱ش. این همان است که در مدرسه آرزو داشتی با او رفاقت کنی، زیرا او شاگرد اولِ کلاس بود (مسعود۱، ۶۸) ║ ۱۳۳۵ش. بهترین کسی که با او مصاحبت و رفاقت می‌کنی آن کس است که تو را مشتاق آخرت و متنفر از دنیا گرداند (الهی قمشه‌ای، ۲/۴۱۰) ║ ۱۳۶۲ش. نمی‌گویم با من رفاقت کن، نه! می‌دانم کینۀ تو پاک نشده. اما اگر خواستی با من دشمنی کنی، می‌خواهم که از روبه‌رو بیایی، مردانه! (دولت‌آبادی۱، ۴/۱۱۹۲) ║ ۱۳۸۷ش. اما عوضش توی آمریکا یاد می‌گیری که رفقای مختلف داشته باشی. از هر مرام و مسلکی. دیگر محدود نمی‌شوی به یک محل. جانیِ سیاه‌پوست با میان‌دارِ ایرانی رفاقت می‌کند (امیرخانی، ۶۳)
۲. (درمورد کسی) همراهی کردن با او ؛ رفاقت فرمودن؛ رفاقت نمودن۲.
ق۱۱. به اسمعیل خان آلپلو، حاکم فراه، نیز اعلام کرد که با لشکر خود رفاقت کرده، به معاونتِ ایشان کمر بندد (اسکندر بیک، ۲/۱۰۹۵) ║ ق۱۲. جمعی از طایفۀ دربندی و شیروانی به محمدکریم بیگ رفاقت نکرده، عنان بی‌اعتباری را به صوب ولایت و مسکن خود تابیده، روانه گشتند (محمد مروی، ۲/۶۷۶) ║ ق۱۳. امداد و رفاقت کنید لشکر اسامه را. لعنت کند خدا کسی را که از لشکر اسامه تخلف کند (نورالدین جزایری، ۲/۲۷۲) ║ ق۱۴. امین‌نظام که از امتحان توپ‌ها مراجعت از دوشان‌تپه می‌کرد، به من برخورد. پیاده شد. با من رفاقت کرد (اعتمادالسلطنه۱، ۵۲۴) ║ ۱۳۰۷ش. گفتند ما هم به طبس می‌رویم، اما اگر رفاقت کنید که امشب برویم و اوّل صبح در هواسردی به طبس می‌رسیم و گرمی آفتاب روز را هم نمی‌دیدیم، بسیار خوب بود (آقا نجفی، ۹۷) ║ ۱۳۲۱ش. حبیب‌الله خان هم هروقت بتواند، مخصوصاً شب‌ها، با من رفاقت می‌کند (عبدالله مستوفی، ۲/۲۴۳)
رفاقت نمودن
۱. ← رفاقت کردن۱.
ق۹. این نامه‌ایست از بندۀ خدا، پسر تو، اسکندر که در مدت اندک و زمان قلیل با اهل زمین رفاقت نمود و زمان‌های دراز و قرن‌های بی‌شمار مجاورت اهل آخرت خواهد کردن به‌سوی مادرش که در سرای غربت از مواصلت و ملازمت او متمتع نشده (میرخواند، ۱/۶۶۶) ║ ق۱۳. ما سرما و گرما بسیار خورده‌ایم و با چرسی و بنگی و تریاکی و ملا و لوطی ... رفاقت نموده‌ایم (رستم الحکما، ۳۲۳) ║ ق۱۴. هیچ‌کدام از اطفال اطراف و پسران دهات نه‌تنها تفوّقی بر او نداشته، بلکه حدِّ برابری و همسری نیز نداشتند و جسارت آنکه با او رفاقت نمایند، آنها را نبود (طاهر میرزا۲، ۴۱۶) ║ ۱۳۰۹ش. در صدق عرایضم بر شما معلوم می‌دارم که نوعاً مردم، قمارباز را دوست می‌دارند و با او رفاقت و دوستی می‌نمایند (نواب رضوی، ۲/۹۵۰)
۲. ← رفاقت کردن۲.
ق۱۰. آن حضرت قوچ خلیفۀ مهردار و ایر غیب بیگ را با دیگر سرداران بر سر مخالفان ارسال نمود و قورچیان استاجلو و غریبلو نیز با ایشان رفاقت نمودند (روملو، ۳/۱۴۷۴) ║ ق۱۱. قرار دادیم که به کرمان نرویم، هر طرف ملک معظم متوجه شود رفاقت می‌نمائیم. «هر کجا می‌رود آن سرو روان در قدمیم» (ملکشاه، ۳۸۸) ║ ق۱۲. مقرر داشت که به‌قدر پنج شش‌هزار کس از سرکردگان و کدخدایان و ملکان لزگی را به‌جهت آوردن دختر انتخاب کردند که روانه نمایند و چنان خواهش نمود که جمعی از خادمان حرم شهنشاهی نیز بدان جماعت رفاقت نمایند (محمد مروی، ۲/۸۶۷) ║ ق۱۳. یک دو کس از معارف آنها با من در آن سفر رفاقت نمود و وجود آنها مغتنم بود (عبداللطیف شوشتری، ۱۸۳)