ابدالدهر

وضعیت: «تأییدشده»
ابدالدهر ‎abadoddahr, abada-‎ [<عربی>]
‌یک‌. (قید) ۱. ⇅ تا ابد.
ق۵. اگر او را در پوست بگذارند جایی که نم بدو نرسد، ابدالدهر بمانَد (موفّق هروی، ۶) ║ ق۶. اگر خضروار آب حیوة علم در مزرعۀ دل براند و نهال دانش بنشاند نام او ابدالدهر باقی ماند (راوندی، ۴۹) ║ ق۷. هرکه را بخت مساعد بود و دولت یار / ابدالدهر مظفر بود اندر همه کار (ابن بی‌بی، ۱‏/۱۲۲‏) ║ ق۸. حق ‌تعالی این داد و دهش و انعام و احسان را ابدالدهر پاینده و باقی داراد (رشیدالدین فضل​الله۱۳، ۲‏/۱۳۵۵‏) ║ ق۹. ان‌شاء‌الله‌تعالی که این دولت و سعادت که موجبِ فراغت و رفاهیتِ اهل عالم است ابدالدهر پاینده و باقی باشد (عقیلی، ۴) ║ ق۱۰. جواهر مخزن دولت و حشمت پادشاهی از دستبرد خیانت حوادث دوران ابدالدهر محفوظ باد (واصفی، ۲‏/۱۳۴‏) ║ ق۱۱. چراغ او در [میان]ِ خلق ابدالدهر روشن باشد (خالقداد۲، ۲‏/۴۹‏) ║ ق۱۲. ذخیره‌ای جهت ابقای نام‌ و نشان اندوزد که ابدالدهر بر صحایف روزگار و اوراق لیل‌ و نهار بماند (محمد مروی، ۱‏/۲‏) ║ ق۱۳. این صلح و سازشی که حالا در میان ما و روس است، از کجا که ابدالدهر بمانَد؟ (قائم‌مقام، ۱‏/۳۷‏) ║ ق۱۴. لکۀ عیبی ابدالدهر در پیشانی او و دوستانش بمانَد (اعتمادالسلطنه۳، ۱۲۱) ║ ۱۳۲۳ش. اگر قبول نماید، یقین دارم از این سرگردانی و آشفتگی خلاصی خواهی یافت. گفتم ابدالدهر مرهون منّت سرکار خواهم بود (جمالزاده۳، ۱۳۶) ║ ۱۳۵۲ش. من بسیار علاقه‌مندم که در این جهل مرکب ابدالدهر بمانم (پزشکزاد۲، ۷۲)
۲. (در جمله‌های منفی) هرگز؛ هیچ‌وقت.
ق۹. میان اولاد و احفاد و سایر اقرباء آن جماعت و میان شما بغض و عداوت روی نماید که ابدالدهر زایل نگردد (میرخواند، ۲‏/۲۳۲‏) ║ ق۱۰. چون ثواب ابدالدهر نجنبد از جای / زیبق افشاند اگر حلم تو بر سطح ادیم (میلی، ۱۷۶) ║ ق۱۳. درون آن کلیسا ... اَشکال مختلفه ... در نهایتِ خوبی نقش شده به حجاری سنگ‌های الوان که ابدالدهر آن رنگ‌ها تغییر نخواهد یافت (سیّاح، ۱۰۷) ║ معلوم شد که آنجا تخم علوم را کِشته و ثمر می‌بَرند و هرکس تخمی کاشت ابدالدهر اسمش از میان نمی‌رود (سیّاح، ۲۰۰)
‌دو‌. (صفت) جاوید و همیشگی.
ق۶. در بگشای که من آمده‌ام و تو را عزّ ابدالدهر آورده (ابوالفتوح، ۱۵‏/۳۵۳‏) ║ ق۷. ترفیه رعایا موجب طول عمر و دوام دولت در نظام مملکت باشد ... به‌جهت آنکه موجب نیکنامی ابدالدهر است (قطب‌الدین شیرازی۲، ۱۸۶)
تا ابدالدهر
⇅ تا ابد.
ق۵. این شهریار تا ابدالدهر زنده باد / وین خواجه جاودانه بدین شهریار شاد (فرّخی، ۴۷) ║ ق۶. از این بهار گوی که عهد شکوفه‌اش مدیدالعمر است و ثمراتش تا ابدالدهر بمانَد (خاقانی۲، ۳۲) ║ ق۷. دین محمد معظّم باشد ... و تا ابدالدهر بماند (مولوی۳، ۱۰۳) ║ ق۸. حق سبحانه‌وتعالی نظر مرحمت و رأفت فرموده مملکت ایران‌زمین ... را تا ابدالدهر از نکبات زمان در حفظ و امان خود نگاه داراد (حمدالله مستوفی۱، ۲۸) ║ ق۱۰. بنشین و به عشرت گذران تا ابدالدهر / این دولت و این مکنت و این مُلک و مکان را (نظیری، ۳۸۷) ║ ق۱۱. هرکه در آن روضه زمانی نشست / تا ابد‌الدهر ز اندوه رَست (مفید بافقی، ۳، ق۱‏/۸۰‏) ║ ق۱۳. مترددین کمال فراغت و آسودگی را دارند، تا ابدالدهر دعاگو[ی] دوام دولت ابدمدت می‌باشند (شفیع قزوینی، ۱۱۷) ║ ق۱۴. گفتم که بد معرفی عارف شدی و گفت / این نام نیک تا ابدالدهر بس مرا (عارف، ۲۰۹) ║ ۱۳۱۶ش. از جمله عقاید آن‌ها این است که هرکس امام باشد پدربرپدر او تا به روزگار آدم امام بوده و همچنین پسر امام تا ابدالدهر امام باشد (مؤتمن، ۵۵۳) ║ ۱۳۴۰ش. آن‌ها را نگاه داشته‌ایم که تا ابدالدهر زجر بکشند (صادقی، ۲۳۲) ║ ۱۳۸۲ش. چه خوب شد که نبود که اگر بود... باید تا ابدالدهر سنگینی بار مرگ شومش را نیز بر دوش می‌کشیدم (جعفری، ۲‏/۱۰۳۵‏)