وضعیت: «تأییدشده»
ابخازی abxâzi [گونۀ دیگر: آبخازی؛ جمع: ابخازیان، ابخازی‌ها؛ (منسوب به ابخاز، ابخازیا، ابخازیه یا ابخازستان، منطقه‌ای کوهستانی در شمال‌غربی قفقاز و کرانة شرقی دریای سیاه که اهالی آن از غیرمسلمانان هم‌مرز مسلمانان بوده‌اند و پیوسته با مسلمانان جنگ داشته‌اند)]
یک. (اسم) ۱. کسی که اهل ابخاز است.
ق۵. خیل ابخازیان از او مقتول / قوم قاوردیان از او مقهور (قطران، ۱۴۸) ║ ق۶. چنین که قلزم دعوی درآمده است به جوش / ز موج او نه خطایی رهد نه ابخازی (ظهیر فاریابی، ۱۷۳) ║ ق۷. تعصّب چه باشد که این رسم و راه / ندارند ابخازیان هم روا (کمال‌الدین اصفهانی، ۲۵۷) ║ ق۸. ابخازیان {متن: بخازیان} منهزم بازگشتند (حمدالله مستوفی۲، ۴۶۱) ║ ۱۳۱۰ش. امیرمنصور داستانش با ابخازیان ... چه بوده؟ (کسروی: ارمغان، ش۱۲۳/۴۷) ║ ۱۳۴۹ش. سلطان سنجر ... عملیات خلاف رویۀ ... ابخازیان را به نظر خلیفه ... می‌رساند (غفار کندلی: پژوهش‌های فلسفی، ش۹۵و۹۶/۳۰۵) ║ ۱۳۷۸ش. ابخازی‌ها در زمان تألیف کتاب مروج‌الذهب قومی مستقل و پیرو دین مسیحیت بوده و از خود پادشاه داشته‌اند (محمد سلماسی‌زاده: مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، ش۲۸/۱۱۹)
۲. (زبان‌شناسی) زبانی از خانوادۀ زبان‌های قفقازی شمال غربی که مردم ابخاز و مناطقی از گرجستان و ترکیه به آن صحبت می‌کنند.
دو. (صفت) ⇅ ابخازییک. ۱.
ق۶. شیران لشکرش از سگان ابخازی برای کرکسان خوان نهادند (راوندی، ۲۶) ║ ق۷. می‌زن و می‌خور چو شیر تا به‌شهادت رسی / تا بزنی گردن کافر ابخازی‌ای (مولوی۱، ۶/۲۴۰) ║ ق۹. شَکّی ناحیتی بود که اخستان در آن شاهی می‌کرد، پوشیده از بیشه‌زاران و نیزارها، و دزدان رومی و ابخازی را بدانجا مقام (حافظ ابرو۱، ۱/۷۸) ║ ۱۳۵۶ش. ظلم‌هایی که او و حشم او کردند بر کافر ابخازی و ترک خطایی و فرنگ شامی نگذشته بود (باستانی پاریزی، ۳۷۹) ║ ۱۳۷۲ش. پستان زن ابخازی خود را به بهانۀ داشتن روابط نامشروع با صدراعظم خود برید (اقبال یغمایی: سفرنامۀ شاردن، ۱/۲۶۱)