وضعیت: «در حال ویراستاری»
سحرخیزی saharxizi [فعل همایند: کردن؛ نمودن]
(اسم) ۱. سحرخیز بودن و صبح بسیار زود از خواب بیدار شدن برای انجام فعالیت‌های روزانه.
ق۶. شبی خواهم که بینی زاریم را/ سحرخیزی و شب‌بیداریم را (نظامی۳، ۴۰۸) ║ ق۹. به هوای تو از سحرخیزی/ ذوق اهل نشست بسیار است (جامی۱، ۲/۵۰۳) ║ ق۱۰. سحرخیزی بسی کردم چو خورشید/ که زر گردید خاک راه امید (وحشی، ۴۸۹) ║ ق۱۱. به کسب خمیرگیری مشغول شد و اکثر شب‌ها از نیمه‌شب تا سفیدۀ صبح به آن امر مأمور می‌بود و همیشه در سحرخیزی بر صبح صادق سبقت می‌گرفت (فخرالزمانی، ۸۵) ║ ق۱۳. حارسان حضرت و حافظان دولت نگهبانی و حراست از کلنگ فراگرفته‌اند و سحرخیزی از غراب مستعار کرده‌اند (رضاقلی خان، ۱۰/۲۰۸) ║ بامدادان مردمان شهر سحرخیزی نمودند و اینک مذبحِ بَعَل منهدم و درختستانی که در اطرافش بود بریده (فاضل همدانی۱، ۴۶۵) ║ ق۱۴. کسانی‌که شب را بیش‌تر به نشستن بیهوده عادت کرده و روز را به خواب می‌گذرانند، از فواید سحرخیزی محروم و از حسنات حیات خودشان بی‌نصیب هستند (طالبوف۲، ۷۰) ║ ۱۳۰۵ش. قهوه‌چی برحسب عادت سحرخیزیش از جای برخاسته و با چشمان خواب‌آلود ابتدا شال خود را بر روی کمر بست و رخت‌خواب حقیرش را جمع‌آوری کرد (مشفق۲، ۱۹۳) ║ ۱۳۴۴ش. سحرخیزی از شیوه‌های قومی جامعه‌های کشاورزی است (آریانپور، ۱۵۶) ║ ۱۳۷۸ش. هرکس عادت به سحرخیزی داشته یا به‌اجبار صبح زود بیدار شود، برایش قابل تحمل نیست که سایرین در خواب خوش باشند (مشیری، ۱۰۶)
۲. سحرخیز بودن و پیش از روشن شدن هوت بیدار شدن به قصد عبادت خدا کردن و نماز و دعا خواندن.
ق۸. غراب کاهن آن شخص سیاه‌پوش است که حذر بر وی غالب است و به سحرخیزی و طواف کردن دیار معروف (زنگی بخاری۱، ۱۰۱) ║ ق۱۰. سحرخیزی و طاعت ز اهتمامت عام شد چندان/ که هنگام صبوحی می‌شود تسبیح‌خوان شیشه (میلی، ۲۲۸) ║ ق۱۱. شبنم از فیض سحرخیزی عزیز گلشن است/ گل به دامن خنده از شب‌زنده‌داری می‌برد (صائب، ۳/۱۱۵۱) ║ ق۱۲. خداجو را سحرخیزی شود افزون‌تر از پیری/ در ایام خزان گل‌دسته می‌بندد بهار این‌جا (سیّدا، ۱۹۸) ║ ق۱۳. جماعتی متزهد که دام عام کنند/ صلاح و سبحه و سجاده و سحرخیزی (قائم‌مقام۲، ۱۳۵) ║ ق۱۴. آقای ناظم خلوت از سفر هرسالۀ زیارت حضرت معصومه (ع) شرحی دادند که در فصل بهار باید مشرف شد و دو شب خوب است در این باغ بمانیم و در قیام لیل درک هوای نصف شب و در سحرخیزی اوراد و اذکار اطراف طلوع فجر را طلب کنیم (علی‌آبادنامه، ۲۴۱) ║ ۱۳۳۵ش. ۶ به نماز شب و سحرخیزی با وجد و نشاطند ۷ چشم امید به خلق ندارند (تنها به خدا امیدوارند) ۸ اوامر و نواهی الهی را محافظت می‌کنند (الهی قمشه‌ای، ۲/۴۲۸)