وضعیت: «در حال ویراستاری»
بی‌استعداد bi’este’dâd
یک. (صفت) ۱. (درمورد کسی یا گروهی) که از نظر بهرۀ هوشی و گاهی مرتبه اجتماعی در سطح پایینی است و هیچ توانایی و هنر و مهارتی ندارد.
ق۹. آنکه به ناجنس مفلس و بی‌استعداد بی‌وداد و بداصل بی‌فضل و متهتّک متصوّر صحبت مدار و دوستی مکن (شجاع، ۲۵) ║ ق۱۱. سلمان‌خان ... هنوز استقامتی در مُلک نداشت و ... جمعی قلیل که نزد او ... بودند مردم پراکندۀ بی‌استعداد بودند (اسکندر بیک، ۱/۴۵۴) ║ ق۱۳. کنون به برکت اسلام است که این همه فتوحات پی‌درپی می‌شود نه به زور این سپاه کون‌برهنۀ بی‌استعداد (عبداللطیف شوشتری، ۸۰) ║ و مکانی که اکنون کلکته است گودالی پر از آب غلیظ و کثافات بود و چند خانوار از رعایای بی‌استعداد در آنجا ساکن بودند که از اذیت حیوانات وحشی و سباع پیوسته در آزار و دمی به آسایش نمی‌غنودند (عبداللطیف شوشتری، ۳۵۴) ║ ق۱۴. میرزاعلی‌اکبر ... غالباً می‌خواهد دارائی یا شأن یا برتری و امتیاز خود را از حیث شعور و هوش ظاهر سازد. در صورتی که خیلی بی‌استعداد است (فروغی۱، ۱۰۰) ║ صحبت شد که هندی‌ها چقدر بی‌استعداد و بی‌حال باید باشند که هنوز روزنامه‌هاشان چاپ سنگ و به این بدترکیبی است (فروغی۱، ۲۵۰) ║ ۱۳۲۷ش. برخی سخت بر او می‌تاختند و او را مرد حقّه‌باز شارلاتان بی‌استعدادی معرّفی می‌کردند که از پشتِ‌هم‌اندازی و تملّق‌گویی به آب‌و‌نانی رسیده‌است (علوی۵، ۱۵۹) ║ ۱۳۳۱ش. مهدی در کار بازار بی‌استعداد نبود. آنچه را که بیش از پول مایۀ سوداگری است، زود به دست آورد (بهآذین۲، ۸۱) ║ ۱۳۴۹ش. آنکه از همه کوچک‌تر بود، پسری ساده و مهربان و خوش‌برخورد و دوست‌داشتنی، اما پاک بی‌استعداد که با همۀ تلاش سال‌ها هنوز نتوانسته بود از مرز سال سوم دبستان بگذرد (بهآذین۳، ۳۲) ║ ۱۳۵۰ش. دولت ایران نسبت‌به دوَل فرنگ چه‌قدر بی‌قوه و بی‌استعداد است و به‌رأی‌العین این تفاوت را مشاهده نمایند (آرین‌پور۱، ۱/۲۷۱) ║ وی ... از کسانی که درعرضِ دو سال او را شاگرد تنبل و بی‌استعداد و بازی‌گوش شناخته بودند انتقام گرفت (آرین‌پور۲، ۵۵۲) ║ ۱۳۵۴ش. یکی از علل عمدهٔ موفقیت در کشتی پشتکار است چه بسا افرادی را دیده‌ام که از هر لحاظ از دیگران ضعیف‌تر و بی‌استعدادتر بوده و تنها به سبب اینکه مرتب و منظم به تمرین خود ادامه می‌دادند کم‌کم جلو افتاده حتی به مقام قهرمانی رسیدند (بلور، ۱۳) ║ ۱۳۶۴ش. من بسیار تنبل و بی‌استعداد می‌باشم و زر و سیم و مس فراوان، مرا چون یک حیوان کرده‌است (منصوری، ۱/۲۷) ║ ۱۳۷۷ش. امیرلشکر، کهنه‌سرباز بی‌استعدادی که تو همۀ عمرش یک بار هم سخنرانی نکرده بود در انتخاب چیزی که می‌خواست مثل بزند حسابی تو هچل افتاد (شاملو۱، ۲/۵۹۴)
۲. (درمورد جسم و بدن) ضعیف و ناتوان و بیمار.
ق۱۳. جسمش بی‌استعداد بود تاب نیاورد از بینی و گوشهایش خون آمد نفسش تنگ شد نتوانست به مقصد برسد از نیمۀ راه باز گردید (آخوندزاده، ۱۳۵)
۳. (درمورد زمین) خشک و بی‌آب و علف و سست.
ق۱۴. او در مکانی سخت و صعب و بی‌استعداد، امر کرد که چاه‌ها بکنند و آب درآورند؛ و به مقنی‌ها بسی اجرت می‌داد (افضل‌الملک، ۲۵۱) ║ عمل خوراک و تغذیه مقدّماتی دارد از‌قبیلِ شخم کردن زمین و تخم افشاندن و درو نمودن و حاصل برداشتن و خاک را قوّت دادن و زمینِ بی‌استعداد را به درجۀ استعداد رساندن (تربیت، ۳/۲۲۹۶) ║ ۱۳۲۳ش. این مشروطه به دو علت قوامی نگرفته‌است، اولاً به‌سبب آنکه این تخم در زمین بی‌استعدادی کاشته شده یعنی در میان مردم گرسنه و بی‌تمیزی که نان و آش را به آزادی ... ترجیح می‌دهند و ثانیاً ... (جمالزاده۳، ۲۳۴)
۴. (درمورد جوهره و سرشت و نژاد کسی) که قابلیت و توانایی و آمادگی ندارد.
ق۱۴. خواجه گفت: در تعلیم او کوتاهی نشده، مادۀ او هم بی‌استعداد نیست لیکن در فیروزآباد بیش از این دست نمی‌داد خاصه با عشقی که به سواری و شکار دارد (خسروی۱، ۸۲)
دو. (اسم) ⇅ بیاستعدادیک. ۱.
۱۳۶۸ش. در مشتریانی که هوشیاران و آنهائیشان که توانستند فراگرفته با چرخ کار کنند مشتاق به خریدارش شوند و (خنگ)ها و بی‌استعدادها و بی‌حوصله‌ها‌یشان که تکذیب نموده نیمه‌کاره رها نموده سراغ همان سوزن نخ بروند (شهری۲، ۳/۶۰۲)