وضعیت: «در حال ویراستاری»
ستاننده setânande [جمع: ستانندگان]
یک. (اسم) ۱. کسی که چیزی را از کسی می‌گیرد یا دریافت می‌کند؛ گیرنده ؛ استدکار؛ ستداریک..
ق۴. ستاننده کو ناسپاس است نیز/ سزد گر ندارد کس او را به‌چیز (فردوسی، ۶/۲۸۵) ║ ق۵. هرچه یابد ببخشد و ننهد / بر ستانندگان مال منن (فرّخی، ۳۲۴) ║ ق۶. اگر بدهی و منّت ننهی و بر سر ستاننده نزنی و رنج بر دل او ننهی از تو قبول کنند (ابوالفتوح، ۴/۴۹) ║ ق۷. بدان که جود آن بُوَد که داند که او اهل نعمت دادن است و ستاننده اهل ستدن نعمت، و آن نعمت اهل بذل و اخراج است (قطب‌الدین شیرازی۲، ۱۷۵) ║ ق۸. سلطان امیری را فرمود که بنگر، تا ستانندۀ اسپ او کیست؟ امیر بسیار طلبید، و جست‌وجوی کرد، هیچ‌کس را نیافت (رشیدالدین فضل‌الله۱۰، ۸۴) ║ ق۹. عطای جزیل آن باشد که چندان دهند که ستاننده از برداشتن عاجز گردد (شمس عفیف، ۹۰) ║ ق۱۰. هدیه بر سه وجه است ... دوم آنکه کفایت ظلم ظالم کنند و آن بر دهنده حلال است و بر ستاننده حرام (خنجی۲، ۱۶۷) ║ ق۱۱. تا ستاننده نباشد، زآن‌که نقص همّت است/ خنجرت جان از عدو نگْرفت هنگام قتال (کلیم، ۴۵) ║ ق۱۳. بُوَد گفت افرشتۀ جان‌ستان / ستانندۀ جان بُوَد جاودان (سروش، ۲/۱۰۸۳) ║ ۱۳۷۰ش. این گرایش هم به بخشاینده و هم به ستاننده احساس استغنای بیشتر می‌بخشد (خوشدل، ۱۵۹) ║ ۱۳۸۲ش. بعضی‌ها چه زود قیافه عوض می‌کنند، یک‌وقت بود که به‌ظاهر ستایندۀ من بود و حالا شده‌بود ستانندۀ حق رائین (جعفری، ۲/۱۰۵۴)
۲. کسی که چیزی، جایی یا کسی را معمولاً به زور یا با حیله و فریب از اختیار یا مالکیت کسی خارج می‌کند و تصاحب می‌کند.
ق۵. ستانندۀ شهرِ هاماوران / رهانندۀ شه ز مازندران (ایران‌شاه۱، ۵۴) ║ ق۶. ستانندۀ تاج شاهان به گرز/ گشایندۀ خاور از فرّ و برز (ایران‌شاه۲، ۴۹۹) ║ ق۸. ما ... خداوندان مُلکیم بر بودن و غارت و نهب، و گیرندگان و ستانندگان هر کشتی‌ایم به زور و غصب (آقسرایی، ۵۷) ║ ق۹. مستاکلة: ستانندگان مال مردم به‌ناحق (محمد بن عبدالخالق، ۲/۱۲۲۸) ║ ق۱۱. ستانندهٔ تاج خاقان و قیصر / برآرندهٔ تخت و دیهیم افسر (نظام‌الدین گیلانی، ۷) ║ ق۱۳. پدر نامدارم ... و عمّ تاجدارم ... در عرصۀ ممالک شایانِ تخت و تاج، و از سلاطین زمان ستانندۀ رخت و باج ... محسود برادران گشتند (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۳۲۳) ║ بگرفت هری را که یکی حصن کلان بود / نه نه که ستانندۀ صد حصن کلان است (سروش، ۱/۶۶)
دو. (صفت) ۱. به دنبال اسم چیزی یا جایی می‌آید و اسم یا صفت مرکب می‌سازد و معنی گیرنده و دریافت‌کنندۀ آن چیز یا تصرف‌کنندۀ آن جا را به آن اضافه می‌کند.
ق۵. پیغامبر علیه‌السلام گفت: «لعن اللّه الراشی و المرتشی و الرایش»؛ راشی رشوت‌دهنده بود و مرتشی رشوت‌ستاننده بود و رایش سعی‌کننده بود (سورآبادی۱، ۱/۵۶۷) ║ ق۶. شرط‌هایی که معتبر است در ادای زکات ... باید که منفعت آن معلوم بُود، یا منفعت به زکات‌دهنده آید یا با زکات‌ستاننده (فخر رازی، ۴۷۷) ║ ق۷. گفت: اگر فراخی کند صدقه‌ستاننده را به گزین اشتران خود؟ ...
گفت: مژدگان او را روز قیامت او (مقامات حریری، ۲۲۷) ║ ق۸. المُرتَشئ: رشوت‌ستاننده (زنجی، ۱/۳۲۳) ║ ق۹. ماکس: ده‌یک‌ستاننده و خراج‌گیرنده (محمد بن عبدالخالق، ۲/۱۲۵۶) ║ ق۱۰. سرور قلعه‌گشایندۀ خورشیدعلم/ داور ملک‌ستانندۀ جمشیدسپاه (محتشم، ۲/۱۶۰۹)
۲. ⇅ ستانندهیک. ۱.
ق۵. بدان که فروتر از اوست دهنده باشد تا هریکی از آن حدها که اندر میانه‌اند هم دهنده باشند و هم ستاننده مگر آن حد برین که او از امر باری است سبحانه و تعالی دهنده است (ناصر خسرو۳، ۲۰۱) ║ ق۶. قوّۀ مدرکه و محرّکه از خواص حیوان است و او را قوّت‌هاست که نبات با او در آن مشارک‌اند: اوّل غاذیه است و این قوّتی است که تصرّف کند در مادّۀ غذا تا او را مانندِ جوهر غذا ستاننده کند بدل آنچه از او متحلّل می‌شود (سهروردی، ۱۳۲) ║ ق۷. گفت: اگر تو را کسی گوید که در اینجا یک قدح درست مانده‌است، زینهار تا باور نداری، امّا تو ندانسته‌ای که حمّال ارزان‌مزد بیشتر ستاننده بود (عوفی۱۱، ۵۸) ║ ق۹. دهنده بُوَد او، ستاننده هم / برنده جز او نی، رساننده هم (هاتفی: فخرالزمانی، ۱۲۰)