وضعیت: «در حال ویراستاری»
سفلگی seflegi, so- [فعل همایند: کردن]
(اسم) ۱. سفله (معنای یک. ۲) بودن؛ حریصی و بخیلی.
ق۴. وگر سفلگی برگزینی و رنج / گزینی بدین خاکْ آگنده گنج (فردوسی، ۷/۴۱۲) ║ ق۵. تو همی بپْراکنی چون تخم زرّ و سیم را / وآفتاب از سفلگی پنهان کند زیرِ جبال (عطای رازی: شاعران بی‌دیوان، ۶۰۰) ║ ق۶. تا حجّام بدان سخاوت ابراهیم و بدان سفلگی خویش تأمل کرد و پیش ابراهیم فرودافتاد و پایش بوسه داد و گفت: مرا بحِل کن (بستان العارفین، ۳۸۷) ║ ق۷. تویی به فیض کرم میزبان آن عالم / که آفتاب شد آنجا به سفلگی مشهور (کمال‌الدین اصفهانی، ۳۷۶) ║ ق۸. خویشتن را بندۀ زر چون کنم / سفلگی کی کرده‌ام کاکنون کنم (نزاری،۱، ۲۳۸) ║ ق۱۰. بَخِلَ: سفلگی کند [ق:۱۰۸]. (۸:۹۲) (فرهنگنامۀ قرآنی، ۱/۳۳۶) ║ ق۱۳. کمال سفلگی آن را بوَد که شام و سحر / کند به دونان به دو نان ز جوع رجوع (قاآنی، ۴۷۵) ║ ۱۳۳۰ش. آن که کند سفلگی شعار، بوَد سیر/ وآن که کند راستی شعار، گرسنه (بهار، ۱/۵۲۴)
۲. سفله (معنای یک. ۱) بودن؛ فرومایگی و پستی.
ق۵. چون به یار مؤمنی موحّد رسیدی، از سفلگی و ناکسی و دون‌همّتی عیب او را تأویل نجویی ... و آن‌گاه گویی که من عقل دارم (خواجه عبدالله۱، ۱/۲۰) ║ ق۶. محمّد محمود نیشابوری ... گوید که اگر مردی به طلاق زن خود سوگند خورد که او لئیم و سفله نیست، اختلاف مشایخ علماست که لؤم و سفلگی او به چه معلوم شود (معین‌الدین نیشابوری، ۱/۱۷۸) ║ ق۷. بنگر بدانک تو را بدین سفلگی و به مرکز خاک و با این ثقل و بُنه و لاشۀ خَرِ نَفْس گویند جِدّ کن تا به علّیین رسی (بهاء ولد، ۲/۴۵) ║ ق۸. نه در میدان سفلگی زاجری شرعی عنان‌کشِ فساد ایشان می‌گردد، و نه در مقامِ لئیمی مانعی {تصحیح قیاسی؛ متن: مانع} عقلی وازع تسلّط و تجبّرِ ایشان می‌شود (منشی کرمانی، ۱۳۱) ║ ق۹. پنج چیز موروثی است: روی خوب و خوی خوش و همت بلند و مستکبری و سفلگی (عقیلی، ۱۷) ║ ق۱۰. ز هندِ سفله به‌جز سفلگی نمی‌زاید / کراهت است همه حاصل طبیعت و آه (نظیری، ۴۷۷) ║ ق۱۱. تابعان این مذهب نیز در صومعه‌ها ساکن‌اند و پارسایی اختیار می‌نمایند و شاگردان می‌خرند و در سفلگی و رذالت و نامقیّدی برابرند به زهّاد مذهب دوم (محمد زمان، ۹۴) ║ ق۱۴. در صحبت سفله چون درآیی / بالطّبع به سفلگی گرایی (ایرج میرزا، ۱۳۸) ║ ۱۳۲۰ش. سفلگی‌ها می‌کند نفْس زبون / ما همی این سفله را می‌پروریم (اعتصامی، ۴۸) ║ ۱۳۷۳ش. جامی به این طریق از پستی و سفلگی بعضی شاعران زمان ناله و فغان سر داد و تجارت‌پیشگی و جهل و نادانی آنان را در شعر و نثر خود بیان کرد (گلآقا۲، ۲۱۴)