وضعیت: «در حال تأیید»
ستیزه‌خویی setizexuyi, -’i
(اسم) ۱. ویژگی‌ای که باعث می‌شود فرد بر دشمنی و نشان دادن خصومت اصرار کند، به‌طوری‌که رفتارش خارج از حد معمول به نظر برسد و مستلزم بی‌شرمی و خشونت باشد.
ق۱۱. ز تیغ، خط به مزار شهید خویش کشد/ ستیزه‌خویی ازین بیشتر نمی‌باشد (کلیم، ۴۱۵) ║ ق۱۲. به فقدان حیا و شرم و انعدام انفعال و آزرم، از فتنه‌جویی و ستیزه‌خویی خجل و منفعل نگردیده و از حرکات باطله و ارادات عاطله تقاعد نورزیده، به داعیۀ مقابله و اندیشۀ مقاتله، بار دیگر جمعیت فراوان فراهم آورده، متصل سواد شهر شاه جهان‌آباد، به استعداد جنگ و نبرد آهنگ نمود (حسینی منشی، ۴۰۷) ║ ق۱۳. دیدی ستیزه‌خویی گردون دون که کرد/ ما را چگونه دستخوش دشمنان دون (سروش، ۲/۷۵۷) ║ ۱۳۶۸ش. همین‌که صلح به خطر می‌افتد آن را آرزو می‌کنند، ولی وقتی‌که صلح را به‌دست می‌آورند، بی‌انصافی متقابل و ستیزه‌خویی انسان‌ها بنیاد آن را سست می‌کند (نجفی۱، ۴/۲۱۷۰) ║ ۱۳۷۲ش. قدرت این کینه‌توزی و ستیزه‌خویی که در لباس معصوم‌نمای وطن‌پرستی روی می‌نماید در بعضی جامعه‌ها هنوز به حدی‌ست که اگر کسی به‌علت مظالم و شقاوت‌هایی که از آن می‌زاید حتی تأملی در ترویج خودستایی ملی نشان دهد، نه‌تنها به بی‌علاقگی به وطن متهم می‌شود، بلکه دور نیست که به خیانت به وطن و مقدسات ملی و مذهبی نیز محکوم گردد (احسان یارشاطر: ایران‌شناسی، ش۱۷/۱۵)
۲. ویژگی کسی که برای جنگیدن روحیۀ مناسبی دارد، مثلاً به اندازۀ کافی خشن و شجاع است.
ق۱۲. جنکو نام سردار مرهته که در جنگ‌جویی و ستیزه‌خویی پور زال را در معارک جدال کم از پیر زال می‌شمارد و سام سوار را در میدان کارزار حقیرتر از پیادۀ شطرنج می‌پندارد ... به صاحب‌اختیاری الکای هندوستان منصوب گشته، رایت اقتدار در ناحیت دارالخلافۀ شاه‌جهان‌آباد افراخت (حسینی منشی، ۳۸۷)
۳. با صدای بلند و لحن و کلمات آزاردهنده و خشونت‌آمیز حرف زدن؛ پرخاشگری کردن.
۱۳۱۹ش. همین‌که به یک نکتۀ حساس وارد می‌شدیم، نگاه خود را به گوشه‌ای می‌انداخت و خود را از مطلب خارج می‌کرد و اگر در تعقیب مطلب اول اصرار می‌ورزیدیم، به ما بنای پرخاش و ستیزه‌خوئی می‌نهاد (ناشناس:آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، س۱۰، ش۳/۵۱) ║ ۱۳۷۸ش. وقتی وی شاهد ستیزه‌خویی یک ملوان با مادرش است، مارنی او را می‌کشد؛ و این مسأله همواره این نِوروز عصبی را در او ایجاد کرده است که مردان، معادل ستیزۀ جنسی هستند (سجودی و دیگران: فارابی، ش۳۵/۲۲۳)
۴. بداخلاق بودن و رفتار تند و خشونت‌آمیز داشتن.
۱۳۱۹ش. در آنجا موفق شده بودند که او را به‌تندی و سختگیری زیادی آرام و دختری فرمان‌بردار و آراسته گردانند و از آثار برآشفتگی و ستیزه‌خوئی او چیزی که در او باقی مانده بود عبارت بود از خشمی که گاه‌گاه نسبت به مادر و برادرش پیدا می‌کرد و بعضی حرکات غیراختیاری که از او سرمی‌زد مانند پاره کردن و دریدن لباس و چتر رفقای خود (ناشناس: آموزش و پرورش (تعلیم و تربیت)، س۱۰، ش۳/۴۸) ║ ۱۳۶۵ش. با گذشتن از مرز اوهام و با خودشناسی واقعی است که می‌توان بر آنچه مانع بیداری می‌گردد چیره شد و بر خشم، ستیزه‌خوئی، ترس و کردار بد تسلط یافت (منیژه ایمانی: علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، ش۲/۱۲۷)
۵. ویژگی‌ای که به موجب آن فرد بر عقیده یا رفتار خود پافشاری می‌کند و حرف مخالف، سخن حق، یا فرمان را نمی‌پذیرد.
۱۳۳۸ش. آنهائی که منظم فکر کنند و درست بفهمند و در علل قضایا نیکو تأمل کنند و همواره بیدار باشند و از اخلاقی که دیدۀ عقل را کور می‌سازد _مانند جاه‌طلبی شدید و طمع مفرط و شهوت زیاد و حسد و کینه و لجاجت و ستیزه‌خوئی_ خویشتن را پاک نگه دارند ... آنها دارای ذکاوت عقل و سلامت طبع خواهند بود (راشد: مکتب تشیع، ش۲/۱۱۴) ║ ۱۳۶۸ش. من از ستیزه‌خویی جوان‌ها روی‌هم‌رفته خوشم می‌آید. خوب است که جوان طبعاً سرکش باشد، در برابر همه چیز (نجفی۱، ۲/۷۶۸) ║ ۱۳۸۷ش. در سال‌های اول تأسیس فرهنگستان زبان فارسی در ایران (که فرهنگستان سوم به حساب می‌آید) یک نوع ستیزه‌خویی محض در واژه‌گزینی‌ها و زدودن نشانه‌های زبان اروپایی به‌عنوان «بیگانه» و نوعی تعصب برای خود کردن زبان به چشم می‌خورد (ساناز چیت‌ساز: آیین، ش۱۹ و ۲۰/۱۷۷)
۶. استفاده از زور یا سلاح برای شکست دادن طرف مقابل؛ جنگیدن.
۱۳۴۸ش. عقلا و دانشمندان به‌زودی دریافتند که علل نهائی نبرد و ستیزه‌خوئی از اعماق اجتماعات بشری سرچشمه می‌گیرد و دسترسی به یک صلح مستمر و همیشگی بدون وجود عدالت اجتماعی امری محال است (ناشناس: بورس دورۀ اول، ش۷۴/۲۵) ║ ۱۳۷۹ش. این نظریات ثابت می‌کنند که انسان به‌طور غریزی بی‌رحم و حیوان‌صفت است و تمایل شدیدی به ستیزه‌خویی و تجاوز دارد. او تشنۀ خون و شهوت است و کنش‌پذیری را می‌ستاید (کیانا مرادخانی: کتاب ماه ادبیات، ش۳۸/۷۶)