وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
سنبه sonbe,som- [املای دیگر: سمبه]
(اسم) ۱. ابزاری فولادی با نوک مخروطی معمولاً تیز که برای سوراخ کردن سطوح مختلف به کار می‌رود.
ق۶. از گرز هم‌چو گوز سر حاسدان بکوب / وز نیزه هم‌چو سنبه دل دشمنان بدر (وطواط۱، ۱۷۴) ║ ق۱۰. آن را به سنبه و مهره که آهنگران و نعل‌بندان می‌دارند سوراخ کنند و به سوهان آن را بسایند به‌طریقی‌که گوشهٔ تاب در او درآید (محمد حافظ، ۲۳) ║ ق۱۱. چون بمانی سنبه را بر مهر کن با سنبه راست / خاصّ آن پهلو که از آهنگری دارد نشان (رحمتی، ۴۱) ║ ۱۳۶۸ش. در ترکیب نقوش گاهی لازم به ابزار و قلم‌های غیر تیز مثل سنبه و نیم‌گرد و پهن و مانند آن می‌آید (شهری۲، ۴/۶۷۳)
۲. میله‌ای معمولاً فلزی در اندازه‌های متفاوت که برای پاک کردن لوله تفنگ، توپ و مانند آن‌ها یا پر کردنشان با ساچمه یا گلوله به کار می‌رود.
ق۱۲. دلیرانی که سنبه‌آسا به دهان توپ و تفنگ می‌رفتند سنبهٔ توپ دیباج شدند (مهدی استرآبادی، ۱۴۷) ║ ق۱۳. رفتم به صحرایی که چمن بود، برای مشق توپخانه ... توپچی‌ها و صاحب‌منصبان خوش‌لباس بودند، توپ‌های انگلیس مثل قدیم است، از دهن با سنبه پر می‌شود، مثل توپ کروپ از عقب پر نمی‌شود (ناصرالدین شاه۵، ۱۵۵) ║ ۱۳۲۱ش. سابقاً که توپ‌ها سرپر بوده، توپ‌های بی‌گلوله را با کهنه از پارچهٔ پنبه و به زور سنبه پُر می‌کردند، حال می‌آوردند که صدای مطلوب از آن بلند شود، امّا جائی را سوراخ نکند، توپ پنبه‌ای کنایه از تشر و تشدّد و بی‌پا و پُرسروصداست. (پ) (عبداللّه مستوفی، ۳/۱۸۲) ║ ۱۳۴۰ش. کارلسون ... هفت‌تیر را از جیب درآورد ... و سپس با سنبه به پاک کردن لولهٔ هفت‌تیر پرداخت ... لولهٔ حربهٔ خود را به هم پیچید (داریوش، ۵۴) ║ ۱۳۷۱ش. توپ‌های کوتاه سرپر کوچکی به نام زنبورک ... کار گذاشته ... آن‌ها را از دهانه باروت ریخته، کهنه تپانده، با سنبه (چوب یا میله‌ای آهنی بلند) می‌کوبیدند.(پ) (شهری۱، ۳/۳۵۲) ║ ۱۳۹۷ش. آنان دوربین مرا قرض گرفتند و همین که با آن نگاه کردند، از شادی نعره کشیدند. سپس با تمیز کردن لوله‌های گاز قدیمی تفنگ‌هایی که کار نمی‌کنند مگر – با سنبه و کهنه- پی‌درپی پاک شوند، شلیک را از سر گرفتند (بازتاب رخ‌دادهای ایران در روزنامه تایمز: یاد، ش۱۲۷-۱۲۸، ۱۳۶)
۳. ابزار فولادی نوک‌تیز در شکل‌ها و اندازه‌های مختلف که در دوخت چرم برای سوراخ‌کاری، پرچ زدن یا تزیین به کار می‌رود ؛ منگنه‌بر.
۴. میله‌ای فولادی در ابعاد متفاوت که در تعمیرگاه‌ها و قالب‌سازی‌ها برای خروج میخ، پرچ، میله از جای خود یا تنظیم و جای دادن آن‌ها در موقعیت مناسب خود به کار می‌رود.
۵. میله‌ای در اندازه‌ها و شکل‌های مختلف که در ماشین‌کاری، تراش‌کاری و سنگ‌زنی برای نگاه‌داری و جلوگیری از حرکت و لغزش قطعه کار یا تولید لوله و قطعات مخروطی‌شکل به کار می‌رود.
۶. ← آسیازنه.