اتاقک

وضعیت: «تأییدشده»
اتاقک ‎otâqak‎ [<← اتاق + -ک>]
(اسم) ۱. فضایی سرپوشیده در وسیله‌های نقلیه یا برخی دستگاه‌ها که برای جابه‌جایی افراد یا بار از آن استفاده می‌شود.
۱۳۱۱ش. لنگهٔ درِ داخلی را که گشودم با نهایتِ تعجب دیدم فلیسیا مثل یک مجسمهٔ مرمر در داخل اطاقک آسانسور بدون حرکت ایستاده‌است (هدایت۷، ۸۴) ║ ۱۳۴۳ش. جواد مرا صدا کرد که برویم سر کامیون. روی طاق اطاقک راننده (آل‌احمد۴، ۱۱۴) ║ ۱۳۶۹ش. اتاقک‌های قطار، ردیف به دنبال هم، هرکدام با اطاعت از اتاقک جلویی پیچ می‌خورند (دوایی۲، ۶۰) ║ ۱۳۷۰ش. آبای از پره‌های چرخ بلند، بالا رفت و به اتاقک ارابه پرید (میرکاظمی، ۲۹)
۲. جایی کوچک شبیه به اتاق و غیرقابل سکونت که معمولاً یک یا چند نفر در آن به فعالیت خاصی می‌پردازند.
۱۳۲۶ش. ناگهان توجهم به لب‌ و دهان سوختهٔ او جلب شده کنار یک اطاقک چوبی رخت‌کن، آب روی پای مردی می‌ریخت و شن‌های پای او را پاک می‌کرد (آل‌احمد۱۲، ۷۴) ║ ۱۳۴۴ش. ژاندارمی تفنگ‌به‌دست تو اتاقک چوبی پاسگاه پابه‌پا می‌شد (چوبک۴، ۲۳) ║ ۱۳۶۱ش. فرنگی‌ها بی‌سرخر و با دل آسوده تو یک اتاقک سیمی زندانی‌اش می‌کنند (صفدری۲، ۳۳) ║ ۱۳۸۲ش. از مقابل اتاقک نگهبانی که می‌گذشته‌است، نگهبان‌های یونیفورم‌پوش دورش را حلقه می‌کنند و به او اخطار می‌کنند که برگردد (ابوتراب خسروی، ۱۷۷)
۳. (معمولاً برای تحقیر یا تأکید) اتاق کوچک.
۱۳۳۱ش. این هفت‌هشت تومانی که خانم، از آن همه پول پس‌اندازش، به او می‌داد چیزی نبود که زندگی او را حتی برای دو ماه، تأمین کند. حدِّ اعلی می‌توانست با این پول ... عجالة! اطاقکی ... کرایه کند (به‌آذین۲، ۱۶۷) ║ ۱۳۵۴ش. پرهیزکار مرا در اتاق کار خود پذیرفت: اتاقکی انباشته از کاغذها و میز و گنجه و صندلی و نقشه‌ها و کُرهٔ جغرافی (احسان طبری۱، ۲۱۰) ║ ۱۳۶۶ش. یک جمعه صبح دو زن چادر به سر کردند ... پرسان‌پرسان رفته ‌بودند تا به خانهٔ بنّا برسند. اینجا غار نبود، اتاقکی گِلی بود در عمق دره (پارسی‌پور۲، ۳۹۷) ║ ۱۳۸۳ش. اتاقک گوشۀ زیرزمین کتاب‌خانه بود. با چوب‌های کارگاه جای دومتری را قفسه‌بندی کرده ‌بود (وفی، ۵۰)
۴. محفظه‌ای در یک دستگاه.
۱۳۷۹ش. در عکسی که از اتاقک حباب گرفته می‌شود معمولاً رد پاهایی مشاهده می‌شود که ربطی به آزمایش مورد نظر ندارند (ناشناس: نامهٔ علم و دین، ش۷و۸‏/۸۵‏) ║ ۱۳۸۳ش. می‌توانیم مسیر حرکت یک الکترون را از اتاقک ابر با مشاهدهٔ اثر قطرات مایع دنبال کنیم (پیروز فطورچی: ذهن، ش۱۹‏/۳۳‏)
اتاقک احتراق
⇅ اتاق احتراق.
اتاقک افشانش (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۹، در برابر spray booth)
⇅ اتاق رنگ.
اتاقک پسین (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۳، در برابر camera oculi posterior، camera posterior bulbi، posterior chamber)
بخشی از چشم که بین قرنیه و عدسی قرار دارد و حاوی بخشی از مایع زلالیه است؛ اتاق خلفی چشم.
اتاقک پیشین (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۳، در برابر anterior chamber، camera anterior bulbi، camera oculi anterior)
بخشی از چشم که بین عنبیه و قرنیه قرار دارد و حاوی بخشی از مایع زلالیه است؛ اتاق قدامی چشم.
اتاقک تاریک
(عکاسی، فیزیک) وسیله‌ای اپتیکی، به شکلِ جعبه یا اتاقک، که از روزنه‌ای در یکی از دیواره‌های آن نور ناشی از جسم بیرونی وارد و تصویری وارونه از جسم بر روی دیوارۀ مقابل روزنه تشکیل می‌شود؛ اتاق تاریک (مصوب فرهنگستان، ۱۳۸۱، در برابر camera obscura).
۱۳۷۲ش. دوربین‌های عکاسی امروزه از تنوع زیادی برخوردار بوده و دارای شکل‌های ظاهر متفاوتی هستند اما پایه و اساس تمام آن‌ها اتاقک تاریک است (مهدی طاهری: تربیت، ش۸۳‏/۵۸‏)
اتاقک فرمان
⇅ اتاق فرمان‏۳.
۱۳۵۹ش. خزه سرتاسر کشتی زنگ‌زده را پوشانیده ‌بود. یک کشتی زنگ‌زدۀ دیگر هم کنار دیوارۀ سنگی ساحل بود. در اتاقک فرمان اوّلی ایستاد و به دومی نگاه کرد (دانشور۲، ۲۸۳) ║ ۱۳۷۶ش. انواع هواپیماهای مسافربری آینده شکل بال‌های پرندۀ غول‌آسایی را خواهند داشت که در میان آن‌ها اطاقک فرمان هواپیما و محل نشستن مسافران ... واقع است (ناشناس: گزارش، ش۸۰‏/۱۰۹‏)
اتاقک نور
⇅ اتاق نور.
۱۳۹۰ش. قسمت‌های اصلی دستگاه آگراندیسمان عبارت اند از: اتاقک نور، گیرهٔ فیلم، عدسی، وسیلهٔ میزان کردن عدسی و در بعضی موارد کندانسور (اینترنت)