فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

زاهره

وضعیت: «تأییدشده»
زاهره ‎zâhere‎ [هم‌آوا: ظاهره؛ جمع: زاهرات، زواهر؛ <عربی>]
‌یک‌. (صفت) ۱. ← زاهر‏۴.
ق۶. این خبر بزرگ را ... پسندیده داشتیم و همت مبارک بر تمشیت آن گماشت ... و دیدۀ آن را به شرف قبول و اقبال حضرت زاهره مکتحل کرد (بهاءالدین بغدادی، ۱۱۶) ║ ق۷. شیَم طاهره و مکارم ظاهره و مفاخر باهره و مآثر زاهرۀ او چون روز بدر مشهور و چون شب قدر بانور ... بود (ابن اسفندیار۱، ۱‏/۱۱۵‏) ║ ق۸. صدهزاران صلات صلوات نامیات و تحف تحیات زاکیات زاهرات بر مرقد منور ... محمد مصطفی و بر عترت و احباب و عشیرت و اصحاب او باد (ابن هندوشاه۱، ۱، جزء۱‏/۲‏) ║ ق۹. امرای صدجات ... بعد از ادای دوام دولت قاهره و تقبیل قوایم ثابتۀ اریکۀ زاهره سخن امیر و حاکم خود به عزّ عرض رسانیدند (حافظ ابرو۱، ۳‏/۳۸۷‏) ║ ق۱۰. آن طایفۀ طیّبۀ طاهره از عترة زاهره ... صاحب مناقب و مقامات باهره‌اند (خنجی۱، ۱۰۶) ║ ق۱۱. بر ذمّت همت مطلب‌نگار، واجب است که از چگونگی وقوع این قلعۀ گردون‌فضای آسمان‌بنا، برخی در سلک تحریر کشد که ناظران این اوراق را، دیدۀ بینا، گلچین تماشای این بنای تعجب‌فزا گشته، به چیره‌دستی اقبال زاهره، آفرین‌خوان و مدح‌سرا گردند (وحید قزوینی، ۴۹۶) ║ ق۱۳. جناب معظم‌الیه را متدرجاً از نشان و حمایل امیرتومانی و امیرنویانی و ... ثیاب فاخره و خلاع زاهره اختصاص افزوده‌ بودند (رضاقلی خان، ۱۰‏/۶۲۰‏) ║ ق۱۴. صورت آن مکارم و امتیازات فاخرۀ زاهره این است: جناب جلالت‌مآب محقق‌الدوله، مدیر مدرسۀ مبارکه، نشان ذی شان درجۀ دویم خارجه (تربیت، ۲‏/۱۳۳۴‏)
۲. زاهر ‌۵ ؛ ← ازهر‏۱.
ق۶. حاسّۀ بصر که در مشکاة حدقه و زجاجۀ طبقه موقوف است، از انوار غرّۀ زاهره که مصباح عالمیان است وقت را، محروم است (خاقانی۲، ۳۳۸) ║ ق۹. هست جلبیل و جکن خورشید و مه / چونه آمد زهره‌شکلی زاهره (نظام قاری۱، ۳۳) ║ ق۱۰. پیوسته حوالی مجلس فلک‌اشتباه به نجوم زاهرۀ ارباب علم‌ و انتباه مزین ... است (واصفی، ۱‏/۳۱۱‏) ║ ق۱۴. عرضه می‌دارد به نوع چشمۀ حیات، ... که به استظهار و اعتضاد کواکب باهره و انجم زاهره، رنگ ظلال را از چهره حقیقت زدوده (محمدجواد طباطبایی تبریزی: تذکرات دیانتی، ش۱۲‏/۱۰‏)
۳. ← ازهر‏۶.
ق۸. مجلس افادت علوم حدیث به‌ یمن ارشاد مولانا اعظم ... ملاذ و مقصد افاضلِ وجود باد؛ احداق ایام به‌ مطالعۀ آن طلعت زاهره مشغول، و غوامض اسرار احادیث و اخبار به حلّ آن رأی رزین و فکر مبین مکشوف و محلول (ابن هندوشاه۱، ۱، جزء۲‏/۲۷۸‏) ║ ق۱۳. از آنجا با قلبی ذاکره و وجهی زاهره روی دل به اماکن سعادت‌مساکن سامره آورده (رضاقلی خان، ۸‏/۲۲‏)
۴. ← زاهر‏۳.
ق۹. خواجه تاج‌الدین ... همه را از نفایس اجناس و ظرایف اثواب و خیول و دواب و جواهر زاهره و نقود فاخره شاکر گردانید (عبدالرزاق سمرقندی، ۱‏/۴۰۸‏) ║ ق۱۲. گاهی بر و دوش و گردن و گوش غلامان حقیقت‌نیوش صداقت‌گوش را از خلاع فاخره ... عنایت‌های گوناگون و جواهر زاهره ... مرحمت‌های از حد افزون، پذیرای طراز عزت و اعتبار می‌فرمودند (محمدابراهیم نصیری، ۸۰) ║ ۱۳۲۸ش. روزی ابونواس شاعر بر هرون الرشید وارد شد درحالتی که کنیز خاص رشید سراپا آراسته به البسۀ فاخره و جواهر زاهره در نزد خلیفه حاضر یود (عبدالحسین آیتی: آیین اسلام، ش۲۴۲‏/۱۱‏)
۵. ← زاهر‏۱.
ق۹. مخفی و پوشیده ماند حال ایشان از ایشان با شواهد ظاهره و دلایل واضحۀ زاهره که بر صحّت حال و مقام ایشان ادای شهادت می‌کنند (محمد تبادکانی، ۳۹۲)
‌دو‌. (اسم) ⇅ زاهره‏‌یک‌. ۱.
ق۱۱. ولادت اقدس حضرت شاهنشاهی، از خدرِ معلّی و سترِ مقدّس حضرت عصمت‌قباب، ... قُدوۀ طاهرات، اسوۀ زاهرات، صفیّۀ صافی‌نیّت، وفیّۀ وافی‌طویّت ... اتفاق افتاد (علّامی، ۱‏/۳۳‏)

معنی زاهره | فرهنگ جامع زبان فارسی