وضعیت: «تأییدشده»
رذل razl [املای دیگر: رزل؛ جمع: ارذال، رذال؛ صورت تفضیلی و عالی: ارذل]
یک. (صفت) ۱. (درمورد کسی یا سرشتی) که پست و فرومایه و معمولاً بدکار یا شرور است ؛ اراذل دو.(گاهی به عنوان ناسزا نیز به کار می‌رود).
ق۶. مُلکی یافتم قرین اختلال و طایفه‌ای محتال، جمله حلیفِ اختزال و خطیفِ اموال، خاملِ رذل و ساقطِ نذل (محمد ملطیوی۱، ۹۹) ║ ق۹. او مردی رذل و دون بوده و اصلی کریم نداشته (دولتشاه، ۲۴) ║ ق۱۱. ملا طیب را که سفله‌ای رذل بود، از کیتهل طلبیده، تربیت نموده (بداؤنی، ۲/۱۸۴) ║ ق۱۲. مراد بی‌ایمان دنی رذل را حاکم ساخته، حرکت و در هفتم شهر رمضان وارد اصفهان شدند (میرزا کلانتر، ۸۰) ║ ق۱۳. غالب میلش به اشخاص رذل و سفله و نانجیب است (عباس میرزا، ۱۲۴) ║ ق۱۴. اشخاص رذل و طمّاع برای نفع شخصی خود این کارها را می‌کنند (سیّاح۱، ۲۸۱) ║ ۱۳۱۲ش. اینان از طبایع رذلی بودند که اگر اتفاقاً آتش تیره‌ای گرمشان کند، به‌آسانی غول‌آسا می‌شوند (مستعان، ۱/۵۱) ║ ۱۳۳۸ش. ای مردک رذل، مگر نمی‌بینی چشمه و خونی که تو می‌گویی به‌جز مَشک‌های دریدۀ من و شراب سرخی که در اتاق موج می‌زند، چیز دیگری نیست؟ (قاضی۱، ۱/۳۹۴) ║ ۱۳۷۰ش. گور پدرِ حکومت استرآباد! حکومت بی‌شرف و رذل موقع گرفتن مالیات و باج شیر است، موقع دفاع از ما مردم موش! (میرکاظمی، ۶۱)
۲. (درمورد چیزی یا کاری) که بی‌ارزش یا ناپسند و مبتذل است.
ق۹. صاحب مفتاح گفته که این پیش من رذل و غیرمعتبر است (محمود حسینی، ۷۶) ║ ق۱۳. رویش را پوشانیده، طپانچه بر وی زدند ... و دیگر سخنانِ رزل بسیار به او گفتند (فاضل همدانی۲، ۱۸۰) ║ پسرهای ملکه و دیگران رقص اکوسی کردند، به طوری رقص رزلی کردند، به طوری برمی‌جستند و صدای شغال می‌کردند که انسان حیرت می‌کرد که در میان این‌همه بزرگان این قسم رقص ... چه طور می‌کنند (ناصرالدین شاه۵، ۱۷۱) ║ ق۱۴. در آن مجلس چه بر آدم می‌گذرد از این حرکات رذلی که درمی‌آورند؟ (اسناد امین‌الضرب، ۳۸۲) ║ حضرت همایون ... شوخی‌های رذل و فرمایشات هزل می‌فرمودند که دماغ مرا بسوزانند (اعتمادالسلطنه۱، ۲۳۳) ║ ۱۳۳۸ش. خان‌جان با نگاه رذل کسی که خود را هم‌پالکی مرد بزرگی دیده‌است، در چهرۀ متعجب او نگریست (افغانی، ۷۳۴) ║ ۱۳۷۱ش. یا طرفین مؤدب و متین و شعردان و محترم بودند ... یا کم‌جنبه و کم‌چنته بودند که مجبور به اشعار هجو و هزل و رذل و بیانات ناشایست رکیک می‌شدند (شهری۱، ۲/۱۶۶)
۳. (درمورد کسی) که خسیس و کم‌همت است و هیچ خیری از وی به دیگران نمی‌رسد.
ق۱۰. اگر بعضی ... را به خاطر رسد که این تعریفات درحق او زیاده واقع شده، چه او رذل و کم‌همت بوده، اما راقم حروف نظر بر قول خواجه حافظ شیرازی کرده و این بیت او را دستورالعمل ساخت ... (سام میرزا، ۱۶۰) ║ میر جامع علوم معقول و منقول و حاوی فروع و اصول بود ... با وجود این حالات، به‌غایت رذل بود و از وی جمعیت و اسباب بی‌نهایت ماند که به تاراج رفت (قاضی میر احمد۱، ۱/۵۶۲) ║ ق۱۱. خواجه از بس ممسک و رذل و خسیس افتاده‌ا‌ست / گر شکست عمر بیند از شکست نان به است (سلیم تهرانی، ۵۲۱)
دو. (اسم) ⇅ رذلیک. ۱.
ق۷. پادشاه باید که محل احسان داند و محل منع شناسد، چه اگر اِنعام او به نااهل رسد و به اکرام او جاهل مخصوص شود، آن اِنعام ضایع بُوَد و آن مبرّت هدر، ازآنک آن رذل آن احسان را از استحقاق خویش داند نه از رأفت پادشاه (محمد ملطیوی، ۳۲۴) ║ ق۹. رزل‌ترین آن‌کس است که تحمل را کفایت شمرد و بردباری را مذلت و خواری پندارد (میرخواند، ۳/۳۹۴) ║ ق۱۳. بعضی در قمارخانه‌ها و شراب‌خانه‌ها مشغول به خدمات رذیله گردیده، چنانچه حال طایفۀ مزبور رذل‌ترین و بدنام‌ترین و بی‌اعتبارترین کل ممالک ترکیه، بلکه کل دنیا، هستند (میرزا صالح۲، ۳۹۳) ║ ق۱۴. یک رذل و پستی را وزیر بزرگ مملکت کردن چه استبعاد دارد؟ مگر مناط منصب و حکمرانی در این مملکت بر عقل و علم و کفایت و درستی و کاردانی است؟ (سیّاح۱، ۵۴۷) ║ ۱۳۱۲ش. ای رذل یاوه‌سرا، هرگز نگاه عجیب و حیران تو را ... فراموش نمی‌کنم (مستعان، ۱/مق: ۳۴) ║ ۱۳۴۳ش. حکم کلی در این دیار بر پر و بال دادن به بی‌ریشه‌ها است، به بی‌شخصیت‌ها، اگر نگویم به رذل‌ها و رذالت‌ها (آل‌احمد۱۱، ۱۴۳) ║ ۱۳۷۳ش. به آن لات بی‌سروپا خیره شدم. در چشم من حالا او یک رذل اوباش بود (حاج‌سیدجوادی، ۲۷۱)