وضعیت: «در حال ویراستاری»
بالاستحقاق bel’estehqâq
یک. (قید) به‌حق و به‌شایستگی ؛ استحقاقاً؛ به استحقاق ۱؛ حسب‌الاستحقاق.
ق۸. #چون آثار تندخویی بر ناصیه و جبین روزگار مشاهده کرد از روی اضطرار و افتقار خود را به پیش مخدوم حقیقی ... معدن مکارم الاخلاق صاحب السخاوة و الشجاعة بالاستحقاق ... انداخت (رشیدالدین فضل‌الله۶، ۱۹۷) ║ ق۱۰. #اسلامِ وی در شهر شعبان سنۀ أربع و تسعین و ستمائه در مقام لارِرَی به دست شیخ شیوخ الآفاق بالاستحقاق شیخ صدرالدین ابرهیم ... وقوع پذیرفت (حافظ حسین، ۱/۵۲۸) ║ ق۱۳. #اگر تو از عهدۀ باقی و خدمت خوب برآمدی، به لطف شیخ‌المشایخ حکومت فلاحیه را بالاستحقاق صاحب خواهی شد (فرّخ خان، ۴/۸۸) ║ ق۱۴. #در غرۀ ذیحجۀ هزار و دویست‌وپانزده این کار به اتمام رسید و طومار جلالت حاجی ابراهیم خان طی گردید و دوباره صدارت مستقله بالاستحقاق به میرزا شفیع صدر مازندرانی رسید (اعتمادالسلطنه۴، ۳۳) ║ ۱۳۰۹ش. از دو حال خارج نیست حال اعلی‌حضرت پهلوی؛ یا این است که به قول تو به تقویت همسایۀ جنوبی به تخت سلطنت جلوس فرموده‌است یا بالاستحقاق خداوند او را لایق سلطنت دیده و او را سلطان فرموده و قطعاً همین‌طور است (نواب رضوی، ۲/۸۴۸) ║ ۱۳۲۹ش. #رضا خان، به قول خودش در قزوین نهایت آرزویش وزارت جنگ بوده، بالاستحقاق سردارسپه است (مخبرالسلطنه، ۴۳۳) ║ ۱۳۴۳ش. رضا هرگز نتوانسته بود از چهاردیواری شهر و حوالی آن قدم فراتر نهد و به تدریج برای شهر ما هنرمندی نامدار شده و پس از مرگ استاد جای او را بالاستحقاق گرفته بود (نامور، ۹۱)
دو. (صفت) شایسته و سزاوار ؛ به استحقاق ۲؛ علی‌الاستحقاق.
ق۹. قضا و تقدیر و امر و نهی در خلق نافذ نیست مگر الله تعالی را که خالق علی الاطلاق اوست و حاکم بالاستحقاق او (معین‌الدین فراهی، ۵۱۰) ║ ق۱۰. #بعد الیوم به میامن اهتمام خدام جانبین بنیان محبت و دوستی حضرات پادشاهان طرفین و اساطین سلاطین خافقین، که فی‌الحقیقه عموم فرق انام را از سر ارباب کفر و نفاق حامی علی الاطلاق و حوزۀ اسلام را حافظ بالاستحقاق‌اند، کانهم بنیان مرصوص استحکام تمام یافته (اسناد شاه طهماسب، ۲۶۳) ║ ق۱۱. #زیاده از این در این وادی دم نمی‌زند و به علیم علی الاطلاق و حکیم بالاستحقاق می‌گذارد (بداؤنی، ۳/۸۷) ║ ق۱۳. شاهنشاه معدلت‌دستگاه، که بالفعل وارث بالاستحقاق جد بزرگوار است، بعد از جلوس بر مسند سلطنت، قرارها در انضباط آن مضجع شریف نهاد (خاوری، ۲/۹۲۴) ║ ق۱۴. اعلی‌حضرتا فرار نمایید و بروید و فرانسه را بر مالک حقیقی و بالاستحقاق خود بگذارید (طاهر میرزا۲، ۱۴۱) ║ ۱۳۰۹ش. آن شخص مالک بالاستحقاق آن می‌شد و تومانی سه‌هزار و چهار قران الی پنج قران و بیشتر به اسم فروعات از رعیت دریافت می‌کرد (نواب رضوی، ۲/۸۳۲) ║ ۱۳۲۸ش. نمایندۀ حقیقی اسلام، یعنی امیرالمؤمنین که به نص صریح «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» وارث بالاستحقاق ولایت و امارت بود، برای احتراز از تشنج به‌منظور اختلاف کلمه ناچار از میدان مبارزه کنار کشید (میر آقا موسوی: آئین اسلام، ش۲۶۲/۱۵) ║ ۱۳۵۲ش. #بدین طریق، دستگاه به لحظه‌ای خالی و کارضایع و مهمل و موقوف و معطل نماند و بعد معلوم شد که این دو استخلاف تا چه پایه و مایه بجا و به‌راستی هریک خلف صدق و وارث بالاستحقاق دیگری بود (نصرةالله کاسمی: گوهر، ش۱۰/۸۷۹) ║ ۱۳۸۵ش. #بنیادگرایان با شور و حرارت آناً فاجعۀ نیویورک را مجازات بالاستحقاق امریکا اعلام کردند (عزت‌الله فولادوند: بخارا، ش۵۵/۲۵)