فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابذال

وضعیت: «تأییدشده»
ابذال ‎ebzâl‎ [<عربی>]
(اسم) بذل و بخشش.
ق۶. موسم جشن خدایگان جهان ا‌ست / ‌نوبت بخشیدن ا‌ست و موسم ابذال (سوزنی۱، ۱۵۴) ║ ق۷. مجهود طاقت در میزبانی بذل کرد و پادشاه را مفرد و لشکر را جدا شرط انزال [و حکم ابذال] به‌جای آورد و مواجب همه معیّن و مبیّن گردانید (ابوحامد کرمانی: تاریخ افضل، ۱۰۱) ║ ق۱۳. از این‌گونه اقدام و ابذال جناب نوّاب معظّم شکرگزاری خود را بیان کرده، تفصیل اعانتشان نیز در ضمن جداول نوشته خواهد شد (اختر، ۳‏/۱۶۹۷‏) ║ چه سخنانی که خان قاجار در اجماع عساکر و ابذال ذخایر و التهاب نایرۀ کارزار می‌راند! (رضاقلی خان، ۸‏/۵۰۷‏)
ابذال داشتن
انجام دادن کاری از روی لطف و بخشندگی.
ق۱۳. به‌جهت تأسیس و بنیان یک دوستی و اتحاد دائمی فیمابین اعلیحضرت پادشاه ایران و دولت بریطانیۀ عظمیٰ پیوسته مساعی ابذال داشته (تاریخ سفارت حاجی خلیل: دفتر تاریخ، ۱‏/۱۸۵‏)
ابذال فرمودن
(با حرف اضافۀ به) ↑ ابذال.
ق۱۴. روز جمعه ششم حضرت خداوندگار دیندار، به رسم معمول، نماز جمعه را در جامع‌الازهر ادا نموده، باز صدقات ملوکانه به فقرا و ضعفا و محتاجین ابذال فرمودند (اسپناقچی: انقلاب الاسلام بین الخواص و العوام، ۲۱۲)
ابذال نمودن
(معمولاً با حرف اضافۀ به) ↑ ابذال.
ق۱۴. جناب اجل از مقبره تا مهمان‌خانه به ‌وضع مخفی ابذال و انعام در حق سادات و فقرا نمودند (علی‌آبادنامه، ۲۷۳) ║ ۱۳۲۸ش. معلم باید آنچه آموخته و فراگرفته در بذل او خودداری نکرده ... و در باب افاده به شاگردان مهربان باشد ... و آن‌ها را وادار کند که در حفظ فواید نفیسی که به آن‌ها ابذال نموده کوشش نمایند (ساعدی خراسانی: ترجمۀ منیة المرید، ۱۱۲)
ابذال یافتن
(با حرف اضافۀ به) بخشیده شدن چیزی به کسی.
ق۱۳. لئالی ثمین و جواهر رنگین ... به اهالی حرم و صبایای محترم و خدمة عزت‌توأم ابذال و انفاق یافته (رضاقلی خان، ۱۰‏/۱۰۴‏)

معنی ابذال | فرهنگ جامع زبان فارسی