فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

درسپوختن

وضعیت: «تأییدشده»
درسپوختن ‎darsepuxtan, -so-‎
۱. ← سپوختن‏۳.
ق۴. برادران آن زن ... عدی را نگاه همی‌داشتند ... ناگاه او را از کوه درسپوختند و از سر کوه فروافکندندش (بلعمی۱، ۸۰۴)
۲. ← سپوختن‏۱.
ق۵. الوخز: درسپوختن سنان و سوزن و آنچ بدان مانَد، و تأثیر کردن سپیدی در موی (زوزنی، ۱۲۲) ║ ق۶. بَرّۀ خُرد، سر در میان پای مادر درسپوزد تا از مادر شیر ستاند (خمرکی، ۱۵۵) ║ ق۷. یکی تیری افگند و در ره فتاد / وجودم نیازرد و رنجم نداد - تو برداشتی و آمدی سوی من / همی درسپوزی به پهلوی من (سعدی۱، ۱۲۶) ║ ق۹. خیاط آن‌چنان ناوکی درسپوخت/ که ده روی از جامه درهم بدوخت (نظام قاری۱، ۲۱۶)
۳. ← سپوختن‏۷.
ق۶. به دو سه روز چنان گردی کآسان رودت / کیر دهقان اجل عین دهاقین مسمار - زآنکه گر چاشنی از کیر وی آغاز کنی / به دو نیمه شوی ار درسپوزد {ظ: دربسپوزد} یک بار (سوزنی۲، ۴۹) ║ ق۷. دگر باری چو نقبش درسپوزی / عرق بر عارضش آید چو شبنم (سعدی۵، ۹۲۵) ║ ق۸. و غار سیاه کس را به‌ مار سرخ کیر سپار و به هر دو گنده‌ کون گندۀ آن قحبۀ گنده آگنده کن و به نیروی و آهنگ جوانی درسپوز، اگر یک نَفَس زنده ماند عهده بر من (حسین آوی، ۱۱۰) ║ ۱۳۴۴ش. این دسته بی‌خانمان‌های ولگرد ... هرچه از هرکس به دستشان افتاد اخذ می‌کنند و به هرکس رسید درمی‌سپوزند و به خودشان هم هرکسی سپوخت امتناعی نمی‌نمایند (شهری۶، ۲‏/۵۲۸‏) ║ ۱۳۶۸ش. می‌گفتند ناصرالدین‌ شاه از سوگلی‌ای به ندیمش شکایت می‌برد که تن به قضا نداده، در تقاضا، پشتش را به او می‌کند و ندیم می‌گوید به پشتش درسپوز که رویش را می‌کند (شهری۲، ۶‏/۶۴‏)
۴. ← سپوختن‏۶.
ق۱۳. به شاهد راست کردم ناف بر ناف / دریغ آن هر دو سر قاف ـ ندادم فرصتی کش درسپوزم / برادر جان، برادر (یغما، ۱‏/۲۱۲‏) ║ ۱۳۰۹ش. دخترهای تازه به حد بلوغ رسیده که شهوت آن‌ها به درجۀ کمال است و می‌خواهند روزی چند مرتبه با آن‌ها درسپوزند ... کجا صبر می‌کنند که پدر و مادر شوهری به جهت آن‌ها اختیار نمایند (نواب رضوی، ۲‏/۱۱۰۵‏) ║ ۱۳۶۸ش. قزوینی‌ها مطلع شده شبی به عرق‌خوری‌اش دعوت نموده ده تنشان با او درمی‌سپوزند و می‌گویند تا این قضیه را برای همشهری‌هایش هم تعریف بکند (شهری۲، ۳‏/۷۷۸‏)