وضعیت: «در حال ویراستاری»
سپهدار sepahdâr [گونۀ دیگر: اسفاهدار، اسفهدار]
← سپهسالار۱.
ق۴. سپهدار چون قارن رزمخواه/ چو شاپور نستوه پشت سپاه (فردوسی، ۱/۱۳۲) ║ ق۵. سپهدار با گرز و نیزه به چنگ/ پیاده همی‌تاخت هر سو به جنگ (اسدی۳، ۴۴۳) ║ ق۶. سپهداری که اندر لشکر خویش/ هزاران گُرد چون کشواد دارد (امیر معزی، ۱۶۶) ║ ق۷. اصفهبد خورشید را سپهداری بود قارن نام که ... چهارهزار مرد خیل او بودند (ابن اسفندیار۱، ۱/۱۷۳) ║ ق۸. ای سپهداران سپاه و مبارزان لشکرپناه! بر شما پوشیده نیست که تا در این ملک و دولت بودم یک روز از جستن کام شما نیاسودم و روز به روز در پایه و جاه شما افزودم و هیچ وقت به مدد و معاونت شما نیازمند نشدم (نظام تبریزی، ۲۶۰) ║ ق۹. چون به اصفهان رسید امیر شیخ بدو پیوست و به اتّفاق روی به سوی شیراز نهادند و در دو منزلی اصفهان تمام امرا و سپهداران لشکر از او اجتناب نموده متوجه لشکر اشرف شدند و به امیر شیخ پیوستند (معین‌الدین نطنزی، ۱۷۵) ║ ق۱۰. امرا و سپهداران آنادولی سرداران سپاه و گردن‌کشان بارگاه، در آن گل زمین، به اردوی ظفرقرین ملحق گشتند (روملو، ۲/۷۶۲) ║ ق۱۱. میمنه و میسره را به فرّ وجود امرای شجاعت‌دستگاه و سپهداران کارآگاه ... استحکام دادند (محمود افوشته‌ای، ۵۴۷) ║ ق۱۲. سردار جنگ را موقوف و عنان را به جانب شهر طوس داشته، بستر استراحت گسترد و بر بالین غفلت تکیه زد، لشکریانش نیز شیوۀ سپهدار خویش را پیش گرفته، هر یک در گوشه‌ای رخت آسایش افکندند (مهدی استرآبادی۲، ۴۲) ║ ق۱۳. لاجرم شاهزاده سلطان محمد میرزا را به حکومت اصفهان نصب کرد و او را سیف‌الدوله لقب داد و یوسف خان گرجی را که فرمانگزار عراق و سپهدار سپاه بود فرمان داد که در حضرت سیف‌الدوله شاغل خدمت باشد (لسان‌الملک سپهر، ۱/۳۵۶) ║ ۱۳۱۸ش. پس‌از من سپهدار لشکر توئی/ به لشکر نگهدار و یاور توئی (فرّخی یزدی، ۲۷۸) ║ ۱۳۳۰ش. نه خیل عوام را سپهدارم/ نه خوان خواص را نمکدانم (بهار، ۱/۳۲۶) ║ ۱۳۵۶ش. هر سردار و سپهداری هرقدر توانسته از خزانۀ ملت برداشته و فرار کرده و در شهرهای دوردست به آب کردن آن پرداخته یا در خاک نهاده (باستانی پاریزی، ۳۵۳)