وضعیت: «تأییدشده»
مزین mozayyan [صورت تفضیلی و عالی: ازین؛ <عربی>]
یک. (صفت) ۱. آراسته به زیورآلات، تزیینات، نقش یا چیزهای زیبا و خوشایند.
ق۵. اگر ... به تو گویند که تا هفتۀ دیگر سلطان به سلام تو خواهد آمد، دانم که در آن هفته ... هرچه دانی که چشم سلطان بدان خواهد افتاد پاکیزه و نیکو گردانی و آراسته و مزین کنی؛ از تن و جامه و از سرای و فراش (غزالی۳، ۹۳) ║ ق۶. همیشه بزم شهنشه در او مزین باد / جهان به شادی او جام مهر نوشیده (ظهیر فاریابی، ۱۶۲) ║ ق۷. تو بی زیور محلّایی و بی رخت / مزکّایی و بی زینت مزین (سعدی۳، ۶۳۱) ║ ق۸. ماه‌شکر برای رفتن برِ معشوق و پیوستن با دوست، خود را مُحلّیٰ و مزین کرده ... برِ طوطی آمد (ثغری، ۴۸۷) ║ ق۹. مهیّا کرده خوان‌های ملوّن / به نعمت‌های گوناگون مزین (جامی۳، ۲/۱۰۵) ║ ق۱۰. شاه دین‌پناه حکم کرد تا شهر را آذین بستند ... اسواق و کوچه‌ها را و قیصریه را به انواع رخوت و امتعه مُذهّب و مزین گردانیدند (روملو، ۳/۱۲۴۵) ║ ق۱۱. گذشت روزه و بزم طرب مزین شد / چراغ میکده چون ماه عید روشن شد (ناظم هروی: صیادان معنی، ۵۱۱) ║ ق۱۲. مقرّر فرمود که سرکردگان عظام و مین‌باشیان کرام و غازیان ظفرفرجام را قدغن نمودند که همگی خود را به لباس‌های سیمین و زرین مزین گردانیده ... (محمد مروی، ۲/۷۳۱) ║ ق۱۳. ستایش و سپاس بی‌قیاس حضرت مالک‌الملکی را شاید که این کاخ فراخ معلق را افراشت، و به دراری و لآلی و کواکبش مزین داشت (خورموجی، ۱) ║ ق۱۴. تمام این اتاق‌ها از قالی و قالیچه‌ها و ظروف ایرانی مزین و مفروش بود (ممتحن‌الدوله، ۱۱۵) ║ ۱۳۰۱ش. او لباسی از حریر آسمانی‌رنگ که با مونجوق‌های سفید زیادی مزین شده بود در بر داشت (مشفق۱، ۴۶) ║ ۱۳۳۸ش. لباسش کلیجه‌ای بود از اطلس دمشقی سبزرنگ، مزین به ریشه‌ها و منگوله‌های زرین، با شلواری فراخ و کلاهی که لبه‌های آن برگشته بود و چکمه‌ای مرتب و براق (قاضی۱، ۲/۱۱۶۴) ║ ۱۳۶۱ش. کلاه لبه‌پهن ایولین که ... به گل‌های خشک زیر توری نازک مزین بود آهسته‌آهسته از آرایش سر ایولین جدا شد (دریابندری۳، ۳۱) ║ ۱۳۸۶ش. در قطعات خوش‌نویسی دو مرقّع محفوظ در کتابخانۀ خزینۀ اوقاف توپقاپوسرای استانبول، به شماره‌های خ۲۱۵۳ و خ۲۱۶۰ ... کاغذهای مزین دیده می‌شود که در آن فنون مختلف به‌کار رفته‌است و ازآن‌میان فن زرافشانی (یوشیفوسا سِکی: نامۀ بهارستان، ش۱۳-۱۴/۷۷)
۲. (مجاز) (با حرف اضافۀ از، به) (درمورد چیزی) ارزشمند و معتبر به‌دلیل ذکر نام یا حضور یا وجود کسی یا چیزی.
ق۵. تا مزین شد به تو دیوان عرض شهریار / عرض کرد اقبال پیشت لشکر فتح و ظفر (مسعود سعد، ۱/۳۵۹) ║ ق۶. مزین است به نامت صحایف و اقلام / موشّح است به ذکرت دفاتر و ادراج {تصحیح قیاسی؛ متن: اوراج} (اخسیکتی، ۷۸) ║ ق۷. مسند قدر از او مزین باد / که جهان زو رفیع‌مقدار است (عوفی۶، ۳۷۵) ║ ق۸. علاءالدین فارغ‌بال و منتظم‌حال تخت سلطنت و الوس دهلی را به جلوس خود مزین کرد (ابوالقاسم کاشانی۱، ۱۸۹) ║ ق۹. روزی که حضرت رسالت‌پناه صلعم مدینۀ مبارکه را به فرّ قدوم شریف خود مزین و مشرّف می‌فرمود، انصار و اعوان در آن روز جملگی مُبتهج و مسرور بودند (دولتشاه، ۷) ║ دراین‌باب صلح‌نامه نوشته، آن را به شهادات ائمّه و مشایخ ماوراء‌النهر موشّح و مزین کردند (میرخواند، ۴/۶۹) ║ ق۱۰. اگر اطاعت اولوالامر نموده، مجلس مخلصان را به نور حضور فایزالنور مشرّف و مزین گردانند، دور نمی‌نماید (حافظ حسین، ۲/۱۵۴) ║ ق۱۱. چون تخت خلافت ... ممالک ایران به ذات معلی‌مکان پادشاه سکندراساس شاه عباس مشرّف و مزین گشت، خان احمد همان قاعدۀ قدیمه ... را مراعات نموده، لوای یک‌جهتی و یک‌رنگی به اوج فلک‌الافلاک برافراشت (محمود افوشته‌ای، ۴۶۵) ║ ق۱۲. رایت افراشتن صاحبقران به‌صوب شاه‌جهان‌آباد و مزین گردیدن آن دیار از قدوم دارای گردون‌وقار (محمد مروی، ۲/۷۳۷) ║ ق۱۳. چون دیهیم خسروی و اورنگ شاهنشهی به وجود شریف آن حضرت مزین گشت، امرا و مقرّبان بارگاه … ازبرای تهنیت جلوس همایون، رعایت رسومی که در میان ایشان متعارف است، نموده ... زبان به دعا و ثنا برگشادند (ابوالحسن قزوینی، ۱۸) ║ موکب همایون ... روز بیست‌وپنجم از داورزن به منزل مهر توجه فرمودند. ... روز بیست‌وهفتم سبزوار به‌یمن قدوم ملوکانه مزین آمد (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۸۹۳) ║ ۱۳۰۹ش. آقای نظام‌السلطنه، که فعلاً در تهران مسند وزارت داخله به وجود شریف ایشان مزین است، تشریف آوردند منزل من (نواب رضوی، ۱/۵۸۳) ║ ۱۳۴۴ش. ایلی‌نیچنا ... همچنان‌که کمر فربه خود خَم می‌داد، گفت: قدم به‌روی چشم، ... خانۀ محقر ما را مزین فرمودید (به‌آذین۵، ۱/۱۳۱) ║ ۱۳۸۰ش. امسال به پیشنهادِ رهبری، سال وحدت و امنیت ملی است و نیز به نام مبارک حضرت امیرالمؤمنین امام علی ... مزین شده‌است (خاتمی، ۱۴۵)
۳. (مجاز) (با حرف اضافۀ از، به) بهره‌مند از چیزی یا ویژگی‌ای نیک و پسندیده.
ق۵. خداوند تعالی مرا اندرز کردست به نگاه‌داشت نماز‌ها ... و به دادن زکوت‌ها. ... خداوند تعالی مرا بدین مناقب‌ها مزین گردانید و انجیل روزی کرد (تفسیر عشر، ۴۹) ║ ق۶. چو تن جان را مزین کن به علم دین که زشت آید / درون‌سو شاه عریان و برون‌سو کوشک در دیبا (سنایی۱، ۵۶) ║ ق۷. به معنی چون شود صورت مزین / چو قصری باشد از خورشید روشن (همام، ۱۳۱) ║ ق۸. واجب است بر مرید طلب استاد کامل ... که ... نفْس او را به نُه خصلت محموده که از سِیَر مرضیّۀ اولیاء و خصال پسندیدۀ اوصیاء است مزین سازد (رشیدالدین فضلالله۶، ۲۶۲) ║ ق۹. درجۀ سیُم قصدِ انقیادِ علم ظاهر است تا ظاهر وی به اعمال و آداب شریعت مهذّب گردد و باطن وی به اخلاق و اوصاف حمیده مزین شود (محمد تبادکانی، ۲۵۷) ║ ق۱۰. مسامع حضار را به فوائد لطایف و مواعظ و ذکر صلحا و ابرار مزین می‌داشت (روملو، ۲/۷۳۶) ║ ق۱۱. اشیزریکا بر اهل عالم غالب آید و عالم را به عدل و دین مزین گردانَد و کارهای نیک که از اصل خویش تغییر پذیرفته باشد باز به حال خود آورَد (خالقداد۲، ۱/۳۹۸) ║ ق۱۲. چو گل خوبانش از عصمت مزین / چو بلبل عاشقانش پاک‌دامن (سیّدا، ۲۸) ║ ق۱۳. ای ساحت آفاق به جود تو مزین / وی جبهۀ افلاک به داغ تو موسّم (قاآنی، ۵۲۷) ║ ق۱۴. او ... نویسنده‌ای دانا بود که حس و شعور، فضای خالی دلش را به فیوض انسان‌دوستی و نوع‌خواهی مملو و مزین ساخته (آقاخان کرمانی، ۲۶) ║ ۱۳۵۳ش. در اخلاق صرفاً سخن از یک سلسله فضائل است، ازقبیلِ راستی، درستی، عدالت، عفت، احسان، انصاف، ایثار و غیره، که روح باید به آن‌ها مزین و متحلّی گردد (مطهری۱، ۱۸۸) ║ ۱۳۷۵ش. نخستین و جامع‌ترین ترجمۀ شاهنامه در قرن هجدهم در فرانسه پدید آمد و به بهترین چاپ مزین گشت (ندوشن، ۳/۱۸۳)
۴. (درمورد چیزی) زیبا و خوشایند.
ق۵. ابلیس ... خلق را به بیراهی خوانَد و آن را به چشم وی مزین گردانَد (اسفراینی، ۲/۵۳۳) ║ ق۶. شیطان اعمال ایشان بیاراسته‌است برای ایشان تا آن محال و باطل برچشم ایشان مزین است (ابوالفتوح، ۷/۲۸۹) ║ ق۷. بدان که آداب ظواهرْ عنوان آداب بواطن است، ... و اسرار دل‌ها معادن اعمال است و منابع افعال. و انوار سِرهاست که بر ظاهرها بتابد و آن را مزین و مُحلّیٰ گرداند (مؤیّد خوارزمی، ۲/۷۶۹) ║ ق۸. روزی جماعتی از علمای دین سؤال کردند که تفسیر «و هو معکم» چگونه باشد؟ مثال فرمود که چنانک معیت بهار به همه اجزای عالم آمیخته است و همشان از او زنده‌اند و خندان‌اند؛ چنانک هر گلی و گِلی و سنگی و رنگی از او منور و مزین گشته‌اند (افلاکی، ۱/۵۱۴) ║ ق۹. چون روز برآمد، خورشید منیر طلوع کرد، آفتاب گلرنگ برآمد و جهان به نور آفتاب منوّر و مزین شد (بیغمی۱، ۳۸۳) ║ ق۱۰. ... جهان‌آرائی که ریاض قدس را با لاله و گل‌های دل‌فریب ... مزین و ملوّن ساخت (قاسم هروی۱، ۲) ║ ق۱۱. آفتاب عالمتاب عَلم کشیده و عالم را منور و مزین نمود (عالم‌آرا۲، ۲۷۰) ║ ق۱۲. صدای گیرودار به کبودی فلک دوّار بلند گردیده، از ضربِ نیزۀ جان‌ستان و شمشیر الماس‌گون بازار معرکۀ رزم چون لالۀ صحاری و گل‌های مزین گردیده، و سر و دست نامداران چون گوی و چوگان به غلتیدن درآمد (محمد مروی، ۱/۳۰۱) ║ ق۱۳. آفتاب جهانتاب ... عالم را به نور جمال خود مزین ساخت (نقیب‌الممالک، ۳۱۵) ║ ق۱۴. رنگ‌های معمول ایران ازقبیل آبی سیر و آبی فیروزه و سبز و نارنجی عمارت را ملوّن و مزین ساخته‌است (تربیت، ۱/۶۶۷) ║ ۱۳۲۱ش. دربالایِ رف‌ها و بعضی طاقچه‌های صندوق‌خانه ظرف‌های چینی زیادی از قاب و قدح گرفته تا لب‌تخت و ... چیده شده بود که پاره‌ای از موارد که ... می‌خواستند سفره قدری مزین‌تر باشد از این طرح‌های ناجور به‌کار می‌انداختند (عبدالله مستوفی، ۱/۱۸۱) ║ ۱۳۳۳ش. او به سبک انشای مخصوص خود، که نثر موزون و مزین و عبارت‌پردازی مرصّع و مسجّع باشد، تمام کتاب را ازنو تحریر کرد (مینوی۱، ۳۳۵)
دو. (شبه‌جمله) (در خطاب به کسی برای تعارف و خوشامدگویی) به ما و خانۀمان ارزش و اعتبار بخشیدید.
ق۱۳. آقا ... گفت: حاجی خوش آمدی، مشرّف، مزین، ما مدح تو را خیلی شنیدیم (میرزا حبیب۱، ۴۶۰) ║ ۱۳۲۳ش. پهلوان‌های سرشناس ... بنای تعارف و خوشامدگویی را گذاشتند که خوش آمدید، صفا آوردید، قدم بالای چشم، مزین، مشرّف، تاج سرِ ما و سر و سرور ما هستید (جمالزاده۳، ۲۶۸)
سه. (قید) به صورتی زیبا و آراسته.
ق۱۴. الحق سفارتخانه را بسیار مزین ترتیب داده‌اند (حاجی پیرزاده، ۲/۴۳) ║ همین‌قدر عرض می‌کنم، که در این عمارات مخارج بسیار شده و خیلی محکم و مزین و باصفا ساخته‌اند (فراهانی، ۱۲۸)
مزین فرمودن
(مجاز) امضا یا مُهر کردن چیزی.
ق۱۳. خانۀ سمنان را با اسبابی که احمد تفصیل داده به او بخشیده‌ام. آن نوشته را با آنچه در فقرۀ بخشش سایر اولاد و غیره نوشته‌ام مزین فرمائید و شاهد باشید (یغما، ۲/۳۱۷) ║ ق۱۴. این هبه‌نامه ... به‌نظر مبارک شماها رسیده‌است. مستدعی است آنچه ملاحظه نموده و بر شماها معلوم و مبرهن شده‌است، در حاشیه مرقوم و مزین فرمایید که عندالحاجه حجت باشد (استشهادنامه: مسعود سالور، ۱۱۱) ║ ۱۳۰۹ش. به من فرمودند پدر، قلمدان و کاغذی برایم بیاور. حاضر کردم. چند سطری مرقوم فرمودند و دادند به مرحوم میرزای آشتیانی و مرحوم آقا میرزا محمد که مزین فرمایید. ایشان هم مزین فرمودند (نواب رضوی، ۱/۲۴۴) ║ ۱۳۲۱ش. برای محاسبۀ تعداد صحیح امضاها باید این رقم را در دو ضرب کرد؛ زیرا یک مرتبه باید هر برات را به‌نظر سررشته‌دار آقای صاحب امضاء رساند و بعد از علامت‌گذاری او باید نزد خود صاحب امضاء برد تا ایشان مزین بفرمایند (عبدالله مستوفی، ۱/۴۲۵) ║ ۱۳۵۷ش. گفتم ان‌شاءالله مبارک است. فراموش نفرمائید که یک جلد هم به خط خودتان به نام مخلصتان مزین بفرمائید و به من اهدا فرمائید (جمالزاده۹، ۱۱۷)