وضعیت: «در حال تأیید»
بستاخی bostâxi, be- [<از فارسی میانه witstāxīh، ← گستاخ + -ی (سازندۀ اسم فعل)>]
(اسم) ۱. ← گستاخی۵.
ق۵. بدان که به‌جای بستاخی انبساط نویسند و به‌جای خویشتن کشیدن انقباض (بیهقی۲، ۳) ║ ق۶. چون خداوند جل جلاله با ایشان سخن گفت، بستاخ گشتند و به بستاخی گفتند آنچه گفتند (سمعانی، ۴۰۵) ║ آن مهتر عالم زآن‌پس که قدم در این میدان نهاد یک ساعت او را بی غم و بی اندوه نداشتند، اگر یک ساعت مربع نشست خطاب آمد که بنده‌وار بنشین ... یک بار قدم به بستاخی بر زمین نهاد گفتند او را «و لاتمش فی الارض مرحا» (میبدی، ۱/۱۷۸) ║ ق۷. ما خویشتن را فرامی‌گرفتیم از بستاخی او، و تعرض می‌کردیم درنوردیدن بساط او را (مقامات حریری، ۱۶۹)
۲. ← گستاخی۲.
ق۵. عمران بن حصین گوید که مرا با رسول بستاخی بود. یک روز مرا گفت بیا تا به عیادت فاطمه شویم (غزالی۱، ۲/۱۸۶) ║ ق۶. ما سخن دوستان که از سر بستاخی گویند دوست داریم: هم‌چنان که عاشق و معشوق با یکدیگر راز کنند ... حال عارف و معروف هزار بار خوش‌تر از آن باشد (ژنده‌پیل۱، ۳۲۱) ║ ق۷. ای یونس، خود را از مردمان کشیده داشتن کاسب دشمنایگی است، و بستاخی با ایشان جالب قرینان بد باشد؛ پس میانِ کشیده و بستاخ باش (مؤیّد خوارزمی، ۲/۵۲۳)
۳. ← گستاخی۳.
ق۵. گفته‌اند که این عهد رسالت است و گفته‌اند عهد قربت است، ای: بدان بستاخی که میان تو و میان خدای تو است (سورآبادی۱، ۴/۲۲۷۱) ║ ق۶. میدان که این بستاخی نه امروزینه است، که این دیرینه است، در عهد ازل که بنیاد دوستی می‌نهاد، ارواح درویشان در مجلس انس بر بساط انبساط یک جرعه شراب ... نوش کردند و بدان بستاخ شدند (میبدی، ۱/۷۶۳)
۴. ← گستاخی۶.
ق۶. خواستم کی ... به فال اسب همیشه بر مرادها کامگار باشد ...، توقّع کنم کی بدین بستاخی ملامت نفرماید و به قبول این خدمت منّت برنهد، تا به شُکر آن میان بندم (میهنی، ۹۷)
۵. ← گستاخی۱۰.
ق۷. همچنین بستاخی و ادلال از بعضی بندگان محتمل است و از بعضی نه (مؤیّد خوارزمی، ۴/۵۹۳)
بستاخی فرمودن
← گستاخی کردن۳.
ق۶. به اخبار این حال اجل شمس‌الدین را ... فرستادیم، تا ... ترتیب آن سازد که وصول فلان مبشّر صحف ثنا و میسر حرکت رایات آن مجلس باشد و ... به‌حکم رسوخ تآخی و اختلاط به مهمات بستاخی و انبساط فرماید، تا نشاط دل در اخلاص و هواداری بیفزاید (بهاءالدین بغدادی، ۱۶۵)
بستاخی کردن
۱. ← گستاخی کردن۱.
ق۵. پیغامبر گفت ... با خدای خویش بستاخیی بکردم کاشکی نکردمی، گفتم بارخدایا آدم را صفوت دادی ... سلیمان را ملکت دادی، عیسی را رفعت دادی؛ معنی آن بود که مرا چه دادی؟ (سورآبادی۲، ۲/۱۳۵۱) ║ ق۶. بر ظَهرِ نامه‌هاء باطل‌کرده نبشتن سبک داشتن مکتوب‌الیه باشد و با بزرگان این بستاخی نکنند و اگر ضرورت افتد با اکفا روا دارند ولکن عذر بخواهند (میهنی، ۳) ║ ق۷. شب به خواب دیدم سمنون محبّ را ... که مرا گفت: نترسی که وقت دوستان خدای را می‌بشوری؟ بعد از آن هرگز با ابوالحسین نوری ... بستاخی نکردم که نبایدکه وقت او مشوش شود و مرا از آن نیک نیاید (عوفی۵، ۳۰۴)
۲. ← گستاخی کردن۳.
ق۵. احترام سرّ را سه نشان است: گر می‌ترسی مهر بُنَه بُرّی، و اگر امید داری خود را نبینی، و گر بُستاخی کنی تعظیم نگاه داری (خواجه عبدالله۱، ۱/۳۰۰) ║ ق۶. ای محمد! بستاخی کن، بخواه تا بخشم! (میبدی، ۴/۳۹۷)
۳. ← گستاخی کردن۴.
ق۶. در روزگار پیشین چنین بوده‌است که اگر کسی بر کسی سلام کردی، و او جواب سلام بازدادی، ... چون چندینی آشنایی بودی، اگر به هزار درم با وی بستاخی کردی از وی دریغ نداشتی (ژنده‌پیل۱، ۹۷) ║ زیست ایشان چنان بود که چون ایشان را از دنیا چیزی نبودی با کسی بستاخی نکردندی، و از کسی سؤال نکردندی، و تعرّض ننمودندی، تا خدای عزوجل بر ایشان ثنا کرد (ژنده‌پیل۱، ۱۱۱)
۴. ← گستاخی کردن۲.
ق۶. چون مَلِک متفکر باشد خدمتگاران بستاخی نیارند کرد، جز کار تو نیست و من بارها از ملک شنوده‌ام که هرگاه ایران‌دخت پیش من آید اگرچه در اندوهی باشم شاد گردم (نصرالله منشی، ۳۶۲)
بستاخی نمودن
← گستاخی کردن۵.
ق۷. سببی که باعث بر آن است حرص شناختن چیزی است که بدان حاجت نیست، یا بستاخی نمودن به سخن برسبیل تودد یا گذرانیدن وقت به حکایت حال‌هایی که در آن فایده‌ای نباشد (مؤیّد خوارزمی، ۳/۲۴۱)