وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
رصدخانه rasadxâne
(اسم) ۱. ساختمانی که از آن برای مشاهده و بررسی اجرام آسمانی و حرکات و مختصات آن‌ها استفاده می‌شود ؛ رصد ۱؛ رصدگاه ۱؛ رصدگه۲.
ق۸. از آثار و ابواب‌البر شنب تبریز است، مشتمل بر چهار مدرسه و رصدخانه و دارالشفا و دارالسیاده و خانقاه و دارالحفّاظ و غیر آن (شمس‌الدین آملی، ۲/۲۵۶) ║ ق۹. در مراغه ازطرفِ شمالی بر پشته‌ای رفیعِ بناء رصدخانه بنیاد نهادند مشتمل بر تماثیلِ ممثلات و تدویرات و حوامل و دوایرِ متوهّمه (میرخواند، ۵/۲۵۵) ║ ق۱۰. غازان خان ... فرمود که برای مرمت آلات و ادوات رصدخانه... و اخراجات حمام‌السبیل آنچه ضرورت باشد متولی و عملۀ اوقاف سال‌به‌سال و ماه‌به‌ماه بی‌شایبۀ تنقیص سامان نمایند (خواندمیر۱، ۳/۱۸۸) ║ ق۱۲. به‌اتفاقِ مولانا صلاح‌الدین موسی قاضی‌زادۀ رومی و مولانا علی قوشچی شارح تجرید، که در خدمت آن بودند، مولانا غیاث‌الدین جمشید... ایشان رصدخانه‌ای ساختند در شمال سمرقند مایل به شرق (محمد مروی، ۲/۴۵۲) ║ ق۱۳. آغاز ترقی عکاسی، زمان کشف کلدیون است و اکنون این قاعده معمول عکاسان جمیع روی زمین است و تقریباً سایر قواعد متروک‌اند و این گونه عکاسی فواید کلیه برای عامۀ ناس پیدا کرده بلکه در علوم طبیعی و جغرافیا و سیاحت و نجوم و رصدخانه‌ها خدمات کلیه کرد (اعتمادالسلطنه۵، ۳/۱۴۴۷) ║ ق۱۴. برای معرفت سمت قبله گوئیم که... طول مکه معظمه از گری‌نیچ رصدخانه انگلستان چهل درجه و پانزده دقیقه است پس عرض و طول بلدی که سمت قبلۀ او را خواهیم یا بیشتر از مکه است یا کمتر (حسن فسایی، ۲/۸۸۸) ║ ۱۳۴۳ش. در تمام مدت دیدار از رصدخانۀ الغ بیک با هم پلکیدیم (آل‌احمد۸، ۲۵۰) ║ ۱۳۹۹ش. وی از پایه‌گذاران فیزیک تجربی در گرایش پرتوهای کیهانی و عضو برجستۀ رصدخانۀ ملی ایران، رئیس و بنیان‌گذار رصدخانۀ پرتوهای کیهانی البرز بود (کیهان فرهنگی، ش۴۰۰/۱۱۰)
۲. محلّی برای زیر نظر گرفتن اطراف.
۱۳۲۱ش. معلوم بود که رصدخانه پشت این تجیرها برپا خواهد شد (عبدالله مستوفی، ۲/۴۲۷) ║ ۱۳۶۱ش. در ارتفاعی بالاتر از سطح بقیۀ پشتِ‌بام‌ها رصدخانۀ کوچکی قرار داشت با دو گنبد هم‌شکل ... فقط چند تفنگچی می‌توانستند از هرگونه حمله به ساختمان‌های حزب کارگری ... جلوگیری کنند (فولادوند، ۱۷۴)