وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
نجار najjâr [جمع: نجاران]
(صفت، اسم) کسی که کار و شغل او نجاری (معنای ۱) است ؛ درودگر.
ق۴. آن حبیب نجار را چندان لگد اندر شکم زدند تا هرچه اندر شکم وی چیز بود، به گلوش برآمد (بلعمی۲، ۱/۵۹۰) ║ ق۵. آمد از آنجا که دورتر بود از شهر، مردی دوید، و نام او حبیب نجار بود (قرآن کمبریج، ۱/۶۳۶) ║ ق۶. آن فاحشه را معشوقی بود هر شب که نجار بخفتی زن بی توقف پیش معشوق رفتی و چندانکه خواستی به معاشرت و مباشرت بودی و به اختیار خویش عودت نمودی (محمد ملطیوی۱، ۴۵۸) ║ ق۷. اگر یکی آدمی را به اعتبارات مختلفه به اسامی مختلفه ذکر کنند، همچون حداد، و نجار، و خباز، و خیاط، و مانند این، راست باشد (عزیز نسفی، ۳۹۹) ║ ق۸. خدمت سیدالصلحا ولی مستور شیخ بدرالدین نجار مولوی که در طهارت سریرت فرشته‌خلقت بود؛ حکایت کرد که من مراهق گشته بودم و درخدمت نجاران حاذق در آن خانه‌ها کار می‌کردم چون سقف تاب‌خانه را پوشانیدند و به سقف صفه بزرگ مشغول گشتند مجموع درختان را پیموده اندازه گرفتند؛ مگرکه تیری ازآن‌جملت نیم گز کوتاه آمد؛ چندانک در شهر بدل آن را طلب کردند دست نداد؛ استاد و جمیع نجاران فروماندند که چه تدبیر کنند (افلاکی، ۱/۲۴۲) ║ ق۹. اشارت علیه به احضار استادان نجار صادر شد (عبدالرزاق سمرقندی، ۱ ، ق۲/۹۵۲) ║ ق۱۰. می‌کند ترتیب نجار قضا از صبح و شام/ تخته‌ها ازبهر تخت ما ز عاج و آبنوس (واصفی، ۲/۱۰۵) ║ ق۱۱. استاد افضل نجار یزدی که درسلکِ ملازمان خاصة شریفه انتظام داشت به‌عرض رسانیده بود که در یزد محلی هست که میرشمس‌الدین در آنجا به‌امرِ کیمیا‌گری قیام می‌نموده و حسب‌الامر اعلی مشارالیه به دارالعبادة یزد آمده (مفید بافقی، ۱/۱۷) ║ ق۱۲. در اندک زمانی از بنا و نجار و نقاش و سنگ‌تراش و معماران مجسطی‌گشا و استادان بدایع‌نما و پیرایه‌بندان صنایع‌پیشه و کارپردازان صایب‌اندیشه و کوه‌بران قوی‌پیشه در آستان آسمان‌شان چندان جمع آمد که از اهل کشوری فزون‌تر و با لشکری برابر بود (نامی اصفهانی، ۱۵۶) ║ ق۱۳. جماعت نجار، بالنسبه‌به سابق نصف شده‌اند (تحویلدار، ۱۱۱) ║ ق۱۴. سرکار عمله و بنّا و نجار خودم هستم. مصالح جمیعاً قپان می‌شود (اسناد امین‌الضرب، ۳۰۲) ║ ۱۳۰۹ش. ازجمله ضررهایی که به من وارد شد، یکی آن بود که وزیرافخم به من فرمودند: تخت روانی درست کن از دو طرف هریک سه چشمه مثل ارسی چشمه داشته‌باشد که هروقت می‌خواهم بالا کنم و ازطرف بالای سر و پایین هم یک چشمه داشته‌باشد و طرف پایین باهم چه‌قدر کیف و اسباب‌های دیگر مثل دکان عطاری دو خانه داشته‌باشد و چرم همدانی خوب هم ازبرای مَشک و بند روی قاطر درست کنید که می‌خواهم زیارت عتبات بروم و این فرمایش را در اوایل ورود به یزد فرمودند و قریب سه ماه طول داشت تا درست کردم. روپوش آن را هم از ماهوت فلفل‌نمکی درست کرده‌بودم و متجاوز از صدوبیست تومان خرج آن شد. به‌موجب قبض استاد نجار و شیشه‌بر و بزاز از تمام شدۀ علی‌الرسم که هیچ کاری را بی‌اطلاع وزیربقایا نمی‌کردم (نواب رضوی، ۱/۴۴۱) ║ ۱۳۳۵ش. زیرا خلق را قدرت کامل بر فعل نیست قدرتش توام با عجز و احتیاج است مثلا چوب و تیشه برای نجار لازم است و رنگ و روغن برای صباغ و خشت و سنگ برای معمار و قلم و مداد برای نقاش که اگر این آلات نباشد و حرکت در این آلات و اسباب در فاعل به ظهور نرسد فعلی نتواند انجام داد (الهی قمشه‌ای، ۲/۲۵۴) ║ ۱۳۶۳ش. این آقای رابه نجار بود و از معماری هم سرش می‌شد. درآن‌زمان گنبد شاه‌چراغ ترک برداشته‌بود و ایرانیان با او مشورت کردند، چه‌گونه می‌باید آن را تعمیر می‌کردند (علوی۸، ۳۸) ║ ۱۳۸۲ش. در جستُ‌جوی به‌ترین استادان گچ‌بر و به‌ترین استادان نجار و معمار و نقاشان برآمدم (جعفری، ۲/۸۷۷)