فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

رحیم‌دل

وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
رحیم‌دل ‎rahimdel‎ [جمع: رحیم‌دلان؛ <← رحیم + دل>]
‌یک‌. (صفت) مهربان و دلسوز و نازک‌دل نسبت به دیگر انسان‌ها و جانوران ؛ رحیم‌القلب.
ق۴. رحیم‌دل باش و فروتن مر مؤمنان را (تفسیر طبری، ۴‏/۸۴۸‏) ║ ق۶. یا علی، جوانمرد راستگوی بوَد، وفادار و امانت‌گزار و رحیم‌دل، درویش‌دار و پرعطا و مهمان‌نواز و نیکوکار و شرمگین (میبدی، ۵‏/۶۶۸‏) ║ ق۷. [وزیر] باید که ... متواضع و مکرم و بی‌کینه و چرب‌زبان و رحیم‌دل و خندان‌روی ... باشد (فخر مدبّر، ۱۳۰) ║ ق۸. هرچند پادشاه اسلام، غازان‌ خان، به‌غایت رحیم‌دل بود و آزار هیچ حیوانی جایز نداشتی ...، لیکن می‌فرمود که پشۀ بی گناه کشتن بر من دشوارتر از آدمی گناهکار است (رشیدالدین فضل​اللّه۱۳، ۲‏/۱۳۰۰‏) ║ ق۹. چون امیر قَزغَن حاکم عادل رحیم‌دل بود و دانست که رعایا و عجزه در زحمت‌اند و خرابی تمام به حال آن ولایت راه یافته، به صلح رضا داد (شرف​الدین یزدی، ۱‏/۲۵۵‏) ║ ق۱۰. وی عادل رحیم‌دل معدلت‌پناه / در معدلت بکوش و ستمکار را بکش (محتشم، ۱‏/۶۹۴‏) ║ ق۱۱. بسیار صالح و پرهیزگار و رحیم‌دل و با خلق‌اللّه مشفق و مهربان و عدل‌پرور بود (اسکندر بیک، ۱‏/۲۱۷‏) ║ ق۱۲. چون آبا و اجداد ما همیشه رحیم‌دل و غم‌گسل بوده‌اند، باید آن سلطنت‌پناه حالا نیز از راه اطاعت درآمده، به امیدواری تمام وارد درگاه جهان‌پناه گردد (محمد مروی، ۱‏/۱۱۴‏) ║ ق۱۳. چنین کریم‌خصال و رحیم‌دل که تویی / به نیم عذر ببخشی هزار گونه گناه (سروش، ۱‏/۵۷۲‏) ║ ق۱۴. این یک شاه ضعیف‌النفس رحیم‌دل مهربان به رعیت و عدالت‌خواه است (سیّاح۱، ۵۵۹) ║ ۱۳۲۶ش. اسلام ... از جمله خصائصی را که نسبت به ایشان می‌دهد آن است که آن‌ها را با یکدگر عطوف و رحیم‌دل می‌خواند (غلامحسین ادیب‌المجاهدی: آیین اسلام، ش۱۶۰‏/۱۰‏) ║ ۱۳۳۷ش. وی هرچند مردی رحیم‌دل است، در امور مالی موی از ماست می‌کشد (علی‌محمد عامری: یغما، ش۱۲۸‏/۵۴۱‏) ║ ۱۳۶۶ش. دِه‌مراد نسبتاً آباد است و پر گل و گیاه و میوه و مردمش روی‌هم‌رفته معقول و بی‌آزار و رحیم‌دل (احسان یارشاطر: ایران‌نامه، ش۲۱‏/۲۴‏) ║ ۱۳۸۰ش. تا وقتی در مطب دکتری نشسته‌ایم، چون احساس می‌کنیم مثل هم هستیم، نسبت به یکدیگر عطوفت می‌ورزیم و رحیم‌دل می‌شویم (مصطفی ملکیان: علّامه، ش۱‏/۳۴۴‏)
‌دو‌. (اسم) ⇅ رحیم‌دل‏‌یک‌..
ق۷. خنک متواضعان فروتنان که تکبر نکنند، زیرا میراث زمین بدیشان برسد ... خنک رحیم‌دلان که آمرزش یابند! (دیاتسّارون، ۵۸) ║ فرّخ‌رخا رحیم‌دلا قصه‌ای بخوان / کز استماع آن در و دیوار انین {تصحیح قیاسی؛ متن: امین} کنند (همگر، ۵۴۴) ║ ق۱۴. مثل آقا خداپرست و رحیم‌دل در میان شاهزادگان و بزرگان نیست (سیّاح۱، ۳۵۳)

معنی رحیم‌دل | فرهنگ جامع زبان فارسی