ابرص

وضعیت: «تأییدشده»
ابرص ‎abras‎ [<عربی>]
‌یک‌. (اسم) ۱. مبتلا به بیماری برص و دارای پوستی پر از لک‌وپیس.
ق۴. اگر او اعمی بینا کردی ... عملِ پزشکی بودی ... و ابرص نیز چنین است (بلعمی۱، ۷۶۷) ║ ق۵. عیسی ... احیای مردگان و بینا کردن کور مادرزاد، و شفا دادن ابرص بر دست وی پیدا شد (اسفراینی، ۱‏/۷۴‏) ║ ق۶. . شفا پدید کنیم و نابینای مادرزاد را بینا کنیم و ابرص را از علت برص پاک کنیم (میبدی، ۸‏/۲۱۰‏) ║ ق۷. از معلولان چون اعور و اعرج و ابرص و مانند ایشان تجنب باید نمود (خواجه نصیر۱، ۲۴۱) ║ ق۸. شما قادر باشید بر آنکه مرده‌ای را زنده کنید و اکمه و ابرص را شفا بخشید؟ (ابوسعید شیعی، ۳۸۱) ║ ق۹. یکی از معجزات روح‌الله آن بود ... که اکمه و ابرص را معالجه فرمود (میرخواند، ۱‏/۴۳۸‏) ║ ق۱۰. برین‌تقدیر، شما را قدرت آن باشد که مرده به دعاء شما زنده شود و اکمه و ابرص شفا یابند (خواندمیر۱، ۲‏/۶۹‏) ║ ق۱۱. مر وی را آیات ظاهر و بینات باهر بود همچون: زنده گردانیدن مردگان و بینا ساختن نابینای مادرزاد و به ساختن ابرص (خالقداد۲، ۱‏/۳۱۸‏) ║ ق۱۲. ز کفّ او شدی ابرای اکمه و ابرص / چو بود معجز عیسی ز کف او باهر (لامع، ۶۷) ║ ق۱۳. مسیح ... جان ‌رفته بازپس دادی و به نفْس مقدس علاج اکمه و ابرص فرمودی (قائم‌مقام۱، ۲۷۸) ║ ق۱۴. کیست جز موسی ید بیضا برآرَد ز آستین؟ / کیست جز عیسی دهد بر اکمه و ابرص شفا؟ (ادیب‌الممالک، ۲‏/۴۱‏) ║ ۱۳۳۴ش. یاد باد آنکه مَسیحایِ شِفابخشِ امید / دم جانپرور هر ابرص و هر اکمه بود (دهخدا۴، ۱۵۲) ║ ۱۳۵۳ش. وضوهای سنت: ... پس ‌از مسِّ بیخِ زانو ... پس‌ از لمسِ صغیره ... پس‌از لمسِ امرد ... پس‌از لمسِ ابرص (پیس) (مردوخ، ۱‏/۶‏)
۲. (مجاز) قرص ماه، که ظاهر آن مانند صورت شخص مبتلا به برص دارای لکّه است.
ق۱۲. درجنبِ سطوتِ رستمانه‌اش، سامِ نریمان سامِ اَبرص، و با ضوءِ طلعتِ انورش، چهرهٔ اَبرص‌، چهرۀ اَبرص (مهدی استرآبادی، ۳۹)
۳. (جانورشناسی کهن) نوعی مارمولک؛ سامِ ابرص (برخی آن را وزغ به‌شمار آورده‌اند).
ق۱۳. از حشراتی که بر زمین می‌جنبند اینان ازبرای شما ناپاک‌اند خَلد و موش و ... دَلَه و وَرَل و چلپاسه و حربا و ابرص (فاضل همدانی۱، ۲۰۴)
‌دو‌. (صفت) ⇅ ابرص‏‌یک‌. ۱.
ق۴. مَلِک‌زادی بود اندر عرب، جذیمه ... خواندندی و او را برص بود همه تنش ولیکن عرب از هیبت او را ابرص نخواندندی (بلعمی۱، ۷۹۷) ║ ق۵. عیسی (ع) به مردی بگذشت نابینا و ابرص و مجذوم و هردو جانب مفلوج شده (غزالی۱، ۲‏/۶۱۰‏) ║ ق۶. سرهنگان حسد کردند و گفتند اسکندر ابرص است (محمد طوسی، ۵۶۶) ║ ق۷. مرد پیس ابرص آمد و پیشِ عیسی سجود کرد و گفت ای خداوند اگر می‌خواهی می‌توانی مرا ازین رنج خلاص کنی (دیاتسّارون، ۸۶) ║ ق۸. بعد از آن به‌ جزایِ آن قبح باطن، به ‌ظاهر ابرص شد (ابن بزّاز، ۱۰۰۹) ║ ق۹. جعونۀ خضرمی قمیص مطهرش از تن پاکیزه برکشید و بپوشید، ابرص شد (کاشفی۱، ۳۹۷)
ترکیبات: سامِ ابرص