فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

ابلق

وضعیت: «تأییدشده»
ابلق ‎ablaq‎ [گونۀ دیگر: ابلک؛ هم‌آوا: ابلغ؛ جمع: ابلقان، ابلق‌ها؛ <عربی>]
‌یک‌. (صفت) دارای دو رنگ، به‌ویژه سیاه‌ و سفید.
ق۴. او را خداوند اسب ابلق گفتندی (بلعمی۲، ۴‏/۹۳۵‏) ║ ق۵. چون گوسپندان سپید باشند و خواهی که بره ابلق آید، شاخ درخت انار تر باز کن ... و در آنجا که گوسپندان آب خورند بنه، بره ابلق آید (شهمردان۱، ۵۲۸) ║ ق۶. عمامه بر آن جعد ابلق چنانک / کسی بام گُلخن عمارت کند (اخسیکتی، ۴۲۱) ║ ق۷. مردِ رومی کو کند آهنگری / رویش ابلق گردد از دودآوری (مولوی۲، ۱‏/۴۳۶‏) ║ ق۸. زردۀ مهر کند قلۀ کُه را ابلق / اشهب روز کند ادهم شب را ارجل (سلمان ساوجی۱، ۱۴۲) ║ ق۹. زعم شیعه آن است که امام‌ ... از آن غار خروج خواهد کرد و هر جمعه بعد از ادای صلوة اسپی ابلق با زین طلا بر در غار مترصد نگاه دارند (دولتشاه، ۶۶) ║ ق۱۰. در این اثنا جمعی دید که بر اسبان ابلق سوار بودند (حافظ حسین، ۲‏/۴۴۹‏) ║ ق۱۱. به‌ چشم کج‌نظران عکس آفتاب هویّت / از آن نمود دورنگی که بود آینه ابلق (شفائی، ۸۴) ║ ق۱۳. به‌ حدی مرا زدند که از کثرت خون و جراحت ابلق شدم (نورالدین جزایری، ۱‏/۱۹۵‏) ║ گاو ابلق گوساله‌ای داشت نر (هفت لشکر، ۲۶) ║ ق۱۴. شما مسیو دبرای را دیده‌اید و می‌شناسید اسب‌های ابلق من را (طاهر میرزا۲، ۶۳۱) ║ ۱۳۳۰ش. رُخم از رنج و اضطراب و قلق / چون مه بدر گل‌گل و ابلق (بهار، ۲‏/۹۴۱‏) ║ ۱۳۶۲ش. دو قبضه برنو آلمانی و دو اسب، یکی شیری و یکی ابلق (دولت‌آبادی۱، ۳‏/۸۶۵‏)
‌دو‌. (اسم) ۱. اسب دورنگ، به‌ویژه سیاه و سفید.
ق۴. بگفت و برانگیخت ابلق ز جای / تو گفتی شد آن باره پرّان همای (فردوسی، ۸‏/۱۳‏) ║ ق۵. ز خون دل نام‌داران ستور / چو ابلق شده خنک و ابلق چو بور (ایران‌شاه۱، ۲۸۶) ║ ق۶. لشکر غم ران گشاد و آمد دوران او / ابلق روزوشب است نامزد ران او (خاقانی۱، ۳۶۴) ║ ق۷. سالم اسبی ابلق داشت که به عراق و عرب مشهور بود ... بر ابلق نشست و نعره‌ برآورد (ابن اسفندیار۱، ۱‏/۱۸۵‏) ║ ق۸. سر به پای فرسش درفکنم همچون گوی / چون برین در کشد آن ابلق چوگانی را (خواجو، ۳۷۶) ║ ق۹. اگر ابلق دهر در زین کنی / وگر خنگ چرخت جنیبت کشد ... مشو غرّه کین دهر دون ناگهت / قلم بر سر حرف دولت کشد (شرف‌الدین یزدی۱، ۳۲) ║ ق۱۰. جنیبت‌کشان ابلقان تیزرفتار را به سِیر شباروزی درآوردند (امینی هروی، ۱۷۹) ║ ق۱۱. شب تیره کاین شاه گردون‌غلام / به‌ زیر آمد از ابلق تیزگام – ز انجم فلک مشعل‌افروز شد / شب تیره روشن‌تر از روز شد (عالم‌آرا۲، ۲۱۷) ║ ق۱۲. ابلق لیل‌ و نهار چون به ته پا کشد / گَرد عدم خیزد از صولت جولان او (تأثیر، ۷۰) ║ ق۱۳. خسرو جم‌جاه، که همواره ابلق تیزگام {تصحیح قیاسی؛ متن: شیرکام} سپهرش زیر ران باد، ... افسر مرصع را از فرق فرقدسای زیب داد (دنبلی، ۸۳) ║ ق۱۴. خرمن سوری به باغ و قسمت تو خار / ابلق گردون به زین و مرکب تو خر (تربیت، ۱‏/۲۲۹‏)
۲. مجموعۀ دو رنگ، به‌ویژه سفید و سیاه در کنار هم.
ق۵. رگ‌های زیر زبانِ گُشن بباید دیدن که بچه بر آن رنگ آید از سپید و سرخ و سیاه و ابلق (شهمردان۱، ۸۷) ║ ق۹. این مورّخ آن گوسپند را دیده بود، رنگ ابلق داشت (شمس عفیف، ۳۸۶) ║ ۱۳۷۱ش. سفیدی رنگ ... از بهترین رنگ‌ها برای حیوان ... مخصوصاً مرکب به حساب می‌آمد ... و بعد از آن خاکستری و ابلق و سرخ (شهری۱، ۲‏/۳۴۸‏)
۳. گونه‌ای کلاغ یا کبوتر؟.
ق۵. پسر مجدالدوله باشه داشت که سمانه و اسبکن و تیهو و کشتر و ابلق و دیزه و کلاغ دانه‌چین همی‌گرفت (ابوالحسن نسوی، ۱۵۲) ║ شاهینان کشتر و ابلق و دیزه و گاه باشد که خریون و میسار نیز گیرند (ابوالحسن نسوی، ۱۵۹)
۴. پر بلند پرندگانی مانند طاووس، قو یا شترمرغ و گاه تکه‌ای خز از جنس دم روباه، معمولاً به دو رنگ تیره و روشن که پهلوانان و عیاران به کلاهِ خود وصل می‌کردند.
ق۱۰. از میل ابلق تا به نعل موزه ... در صدوچهارده پارچه اسلحهٔ رزم غوطه‌ور گردید (حسین کرد۱، ۳۵۲) ║ ق۱۱. تمام سپاه تاج‌های رنگین بر سر و دستارهای اعلا در دور تاج پیچیده‌اند ... و ابلق‌های ته‌مرصع بند کرده (عالم‌آرا۳، ۱۹۷) ║ ق۱۲. تقی‌ خان را ... سوار حمار پُرزینت کرده و ابلقی از دُم روباه بر سرش زده ... داخل اصفهان نمودند (محمد مروی، ۳‏/۹۵۸‏) ║ ق۱۳. درشت ابلقی ازبرای نمود / بزد آن یلِ شیرصولت به‌ خود (نقیب‌الممالک، ۴۷۰) ║ ق۱۴. خود من ای آهنین کلاه نکوفر / کرده شیاطین به‌دستِ خویش مدوّر ـ حافظ سر باش زیر تیغ دوپیکر / تا که زنم بر تو ابلق از پَر طاووس (تعزیۀ شهادت عباس: شهیدی، ۴۲۸) ║ ۱۳۲۶ش. چون تهمتن بگذرم امروز اگر از هفت‌خوان / بر کُله‌خود از پر سیمرغ ابلق می‌زنم (تقی دانش، ۲‏/۶۰‏) ║ ۱۳۵۲ش. برزو، پور سهراب، چهار ابلق نیم‌رنگ بر کلاه دارد (منوچهر کلانتری: هنر و مردم، ش۱۳۴‏/۱۲‏) ║ ۱۳۷۸ش. در تزیین شبیه‌خوانی ... به‌کارگیری رنگ پرها یا ابلق بسیار مهم و مؤثر است (کتایون ملک‌مطیعی: هنر، ش۴۲‏/۱۷۱‏)
۵. نوعی کبوتر دورنگ.
۱۳۴۴ش. یک تیپ کبوتر ... تو خانه داشت ... از خال‌قرمز و خال‌زرد و پلنگ و قلم‌کار گرفته تا ... تودم‌دار و ابلق و شازده‌گلی و شازده‌زرد و سوش‌پا تو دستگاهش به‌هم می‌رسید (چوبک۲، ۸۳)
ابلقِ جامی
نوعی زردآلو.
ق۱۰. زردآلو ... انواعش بدین موجب است: ... ابلق جامی که فرّخی نیز گویند (قاسم هروی۱، ۲۳۰)
ترکیبات دیگر: آجرِ ابلق

معنی ابلق | فرهنگ جامع زبان فارسی