فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتقا(ء)

وضعیت: «تأییدشده»
اتقا(ء) ‎etteqâ(ʼ)‎ [<از عربی اتقاء ، اصطلاح قرآنی>]
(اسم) ۱. تقوی؛ پرهیزگاری.
ق۶. همگنان به خشیت و اتقاء و مراقبت جانب آفریدگار ... مأموریم (منتجب‌الدین بدیع، ۱۱) ║ ق۸. یارب به‌ حقّ شکر شیرین عسکری / کو بود طوطی شکرستان اتقا (خواجو، ۵۷۲) ║ ق۱۳. به شما می‌گویم تا اتقای شما بر اتقای کاتبان و فریسیان نیفزاید (فاضل همدانی۲، ۹)
۲. (گاهی با حرف اضافهٔ از) (درمورد کاری یا چیزی) دوری و پرهیز از آن.
ق۶. اتقاء معاصی لطف باشد در بسیاری کارها از ادای واجبات و اجتناب مقبّحات (ابوالفتوح، ۲‏/۳۴۰‏) ║ ق۷. اگر عفو کنید، به اتقاء معاصی خدای داعی‌تر (مؤید خوارزمی، ۳‏/۳۷۵‏) ║ ق۹. مراد به اول اتقا باشد از معاصی که در زمان گذشته کرده باشند و به دوم اتقاء معاصی باشد در حال (ابوالمحاسن جرجانی، ۳‏/۸‏)
۳. ملاحظه و مراعات در کاری.
ق۷. حاکمان ... ناطق و صامت ما را ... به ظلم و عدوان بستدند، و هیچ‌گونه آزرم و اتقا و شرم نداشتند (ابن بی‌بی، ۱‏/۱۳۸‏) ║ محاصران امسال هرچه‌زودتر شهر را فتح کنند، و چون به شمشیر قهر و تسلط ستده‌ باشند، یقین است که بر قوی و ضعیف و وضیع و شریف اتقا و محابا نخواهد رفت (ابن بی‌بی، ۱‏/۱۹۶‏)
اتقا شدن
(با حرف اضافۀ از) پرهیز شدن از انجام دادن کاری.
ق۱۳. در این‌ باب از صورت جبریّه ارائه نمودن اتقا می‌شود، یعنی احتراز و پرهیز می‌شود (فرّخ ‌خان، ۳‏/۹۷‏)
اتقا(ء) فرمودن
↑ اتقا(ء)‏۳.
ق۷. سلطان ... دروقتِ انتصاف انصاف میانِ اقویا و ضعفا نگاه داشتی و اصلا محابا و اتقا نفرمودی (ابن بی‌بی، ۱‏/۹۵‏)
اتقا(ء) کردن
↑ اتقا(ء)‏۲.
ق۶. این واجب است بر جملۀ متقیان، یعنی مؤمنانی که اتقاء کنند از شرک، یعنی بر جملۀ مسلمانان (ابوالفتوح، ۳‏/۳۲۸‏) ║ ق۷. اتقا کردن از آتش دوزخ به اتقا کردن از اسباب آن است و آن مناهی است (بهاء ولد، ۱‏/۴۱۸‏)
اتقا نمودن
۱. ↑ اتقا(ء)‏۳.
ق۷. من می‌دانم که عمِ من بر قدمِ انتقام به اصطلامِ ... اتباع و اشیاع من ایستاده‌است و چون دست یابد اتقا و محابا نخواهد نمود (ابن بی‌بی، ۱‏/۱۲۳‏)
۲. ↑ اتقا(ء)‏۲.
۱۳۶۳ش. رهایی از طبیعت و افکندن خرقه نیز ازاین‌قبیل است که باید از آن اتقا نمود (امام خمینی: بینات، ش۳۳‏/۹‏)

معنی اتقا(ء) | فرهنگ جامع زبان فارسی