فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

بیش‌ازاندازه

وضعیت: «تأییدشده»
بیش‌ازاندازه ‎bišaz(’)andâze‎
‌یک‌. (قید) بسیار زیاد و بیشتر از حد معمول ؛ ازاندازه‌بیرون ‏‌یک‌.؛ ازاندازه‌بیش‏‌یک‌..
ق۶. یوسفی کز نوح یعقوبیش بود / بیش‌ازاندازه بسی خوبیش بود (عطّار۸، ۲۸۸) ║ ق۷. وز منَش خاص بیش‌ازاندازه / خدمت و مدحت و ثنا برسان (کمال‌الدین اصفهانی، ۴۴۶) ║ ق۹. حُسنِ سیرتش که با زیبایی صورتش جمع بود، در ریاض خاطر فیّاض حضرت صاحب‌قرانی همه تخم محبت و مهربانی کاشتی، لاجرم آن حضرت او را بیش‌ازاندازه دوست داشتی (شرف​الدین یزدی، ۱‏/۵۰۷‏) ║ ق۱۱. و شریک سالف ما در ریاست حکمای اسلام الشیخ أبو علی الحسین بن عبدالله بن سینا در شفا با ارسطوطالیسیین اتفاق نموده و تشنیع بر افلاطون در این مقام بیش‌ازاندازه می‌کند (میر داماد۱، ۶۵) ║ ق۱۴. ادیان ... بیش‌ازاندازه پیرایه‌ها بدان‌ها بسته و آن را وسیلۀ قهر و غلبه و سلطنت و سیاست و ریاست ساخته (آقاخان کرمانی، ۴) ║ ۱۳۳۸ش. این مرد چهل‌و‌چندساله که از نهایت تندخوئی و حساسیت مثل پیری شصت‌ساله موهای سرش پاک سفید شده ‌بود، با کارگران بیش‌ازاندازه گوشت‌تلخی می‌کرد (افغانی، ۴۲) ║ ۱۳۷۲ش. خام‌اند و جاه‌طلب. بیش‌ازاندازه به گروه کوچکی که هر یک در پیرامون خود دارند می‌نازند و با تکیه بر آن می‌خواهند همه‌چیز را در اختیار خود بگیرند (به‌آذین۱، ۲‏/۶۰‏)
‌دو‌. (صفت) ⇅ بیش‌ازاندازه‏‌یک‌..
ق۶. دگر ره زمین‌بوسِ شه تازه کرد / شهش حشمتی بیش‌ازاندازه کرد (نظامی۶، ۱۹۲) ║ ق۸. از هنرهای بیش‌ازاندازه / درفکندی به عالم آوازه (امیر خسرو۳، ۳۱) ║ ق۹. چون عاطفت خسروانه نقوش جرایم ایلدرم بایزید را رقم عفو کشیده ... وسعت میدان امیدواری، فسحتی بیش‌ازاندازه یافته (شرف‌الدین یزدی، ۲‏/۱۱۷۵‏) ║ ۱۳۶۸ش. آفتاب اینجا نمی‌افتاد، ولی گرمای اتاق که از دستگاه حرارت مرکزی عمارت مدیر تأمین می‌شد، کافی و حتی بیش‌ازاندازه بود (نجفی۱، ۱‏/۱۴۷‏) ║ ۱۳۸۶ش. بکوش، ولی کوشش به‌اندازه و نه بیش‌ازاندازه که آز و رنج تن است (جلال خالقی مطلق: نامۀ بهارستان، ش۱۳- ۱۴‏/۲۳۶‏)

معنی بیش‌ازاندازه | فرهنگ جامع زبان فارسی