وضعیت: «تأییدشده»
ابطا(ء) ebtâ(’) [<از عربی ابطاء>]
(اسم) تأخیر و درنگ در انجام دادن کاری یا به وجود آمدن حالتی.
ق۵. رگ از ده جنس است ... یکی اندازۀ حرکت و یکی تیزی و بِدِرنگی حرکت و یکی زخم و قوّت حرکت و یکی دیگر دیر آمدن و زود آمدن حرکت ... نخستین را جنس مقدار خوانند. دویم را جنس سرعت و ابطاء (ابن سینا۱، ۲۱) ║ ق۶. چنان‌که یکی از ما گوید: تو فلان کار خواهی کردن و الّا بگو تا دانم؟ و غرض او امر باشد و ملامت او بر ابطاء آن (ابوالفتوح، ۴/۲۳۸) ║ ق۷. تفاوت در ... حالتِ نقصان و کمالِ جارحه در ابطاء و سرعت و تقدیم و تأخیر بیش نبوَد (ابوبکر کاسانی، ۱/۲۷) ║ آداب حرکت و سکون: باید که در رفتن سبکی ننماید و به‌تعجیل نرود که آن امارت طیش بُوَد، و در تأنّی و ابطاء نیز مبالغت نکند که امارت کسل بُوَد (خواجه نصیر۱، ۲۳۲) ║ ق۸. هرچه گاه نفْسِ ناطقه قصدِ دانستنِ محسوسی کند، حسّی که مدرکِ آن است درحال آن را درک کند و به نفْس ناطقه رسانَد بی زمانی و تأخّری و ابطایی (زنگی بخاری۱، ۱۶۰) ║ ق۹. حکمت حضرت ربوبیت آن اقتضا کرد که در هر کار ابتدا و انتهایی مضبوط باشد و طراوت صبغت صنعت وحدانیت در آن نمود که احداث هرچیز به ابطا و انشایی مقرون گردد (حافظ ابرو۱، ۴/۹۰۸) ║ ق۱۲. قلب و دماغ و گرده که تمکّن مرض و ابطاء انحلال آن‌ها شدیدتر است و لهذا اکثر در این غلط و شبهه واقع می‌شود؛ پس باید که معالج غافل از آن نباشد (عقیلی خراسانی۱، ۱/۳۸۶)
ابطا(ء) کردن
↑ ابطا(ء).
ق۷. سلطان در خروج ابطا می‌کند (سیرت جلالالدین، ۱۶۸)
ابطا(ء) نمودن
↑ ابطا(ء).
ق۸. فدائی گفت: در آمدن درنگ و ابطاء نمای که من دو سه مسئلۀ مشکل معلق دارم تا در خدمتش حل کنم (رشیدالدین فضل‌الله۲، ۱۰۳)