وضعیت: «تأییدشده»
ابن‌الوقت ebnolvaqt [<عربی>]
یک. (صفت) ۱. (تصوف) (درمورد کسی) که تابع آن چیزی است که از جهان دیگر بر دل او فرود آمده‌است و اشتغالش به جهان دیگر و زمان حال او را از توجه به گذشته و آینده بازمی‌دارد؛ ابن‌وقت.
ق۵. صوفی در وقت است؛ او ابن‌الوقت ... است (خواجه عبدالله۲، ۲۳۶) ║ ق۶. هست مرد حقیقت ابن‌الوقت / لاجرم بر دو کون پیروز است (عطّار۳، ۵۰) ║ ق۷. صوفی ابن‌الوقت باشد ای رفیق / نیست فردا گفتن از شرط طریق (مولوی۲، ۱/۱۰) ║ ق۸. صاحب این وقت از تحت تصرف حال خارج بود ... و او را بعضی متصوفه ابوالوقت خوانند نه ابن‌الوقت (عزالدین کاشانی، ۱۴۱) ║ ق۱۰. ای درویشان! بدانید که درویش ابن‌الوقت است. هرگاه وقت رسد، هیچ مانع نیست (تذکرۀ بغراخانی، ۵۵) ║ ۱۳۵۳ش. عارف باید وقت را مغتنم بشمارد، لهذا گفته‌اند: عارف ابن‌الوقت است (مطهری۱، ۲۴۲)
۲. (درمورد کسی) که برای سود و مصلحت خود رفتار و یا عقیدۀ خود را متناسب با اوضاع و احوال مختلف تغییر می‌دهد.
ق۹. اکنون می‌باید ... به وسوسۀ دیومردمی چند که «یوسوس فی صدور النّاس» حرفه دارند و به غرضی فاسد در مباشرت مستحیلات و منکرات صَدَق‌الامیر زنند، در ظهور خیروشر ابن‌الوقت باشند ... مغرور نگردند (حافظ ابرو۱، ۳/۱۹۸) ║ ق۱۲. دوست‌رویان جهان جمله چو ابن‌الوقت‌اند / غوطه در خون زن و زان طایفه همت مطلب (لامع، ۱۵۹) ║ ق۱۳. باید اقرار کنند که دولت انگریز ابن‌الوقت می‌باشد (میرزا صالح۲، ۱۶۹) ║ ق۱۴. انگلیسی‌ها ... بسیار مزور و محیل و ابن‌الوقت و منافق‌اند (فراهانی، ۷۰) ║ ۱۳۳۰ش. همه صوفی‌مذاق و ابن‌الوقت / همه کوفی‌نهاد و کافرسان (بهار، ۱/۶۳۱) ║ ۱۳۵۰ش. شما همیشه آهسته برانید تا اگر من که با سرعت زیاد هی مثلِ آدم‌های ابن‌الوقت به چپ‌وراست متمایل می‌شوم به‌طور ناگهانی جلوِ ماشین شما درآیم، به‌موقع بتوانید ترمز کنید (حالت۲، ۷۹) ║ ۱۳۷۹ش. این عبارت زننده ... در خورِ شأن همهٔ شکاکان ابن‌الوقتی است که قائل آن بوده‌اند (خرّمشاهی، ۱۷۴)
دو. (اسم) ⇅ ابنالوقتیک. ۱.
ق۱۱. پس ابن‌الوقت در مرتبۀ صحو باشد و ادب وقت از دست ندهد، چنانچه فرزند ادب پدر را (محمدرضا لاهوری: مکاشفات رضوی، ۱۹)