فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

مستثقل

وضعیت: «در حال تأیید»
مستثقل ‎mostasqal‎
(صفت) ۱. (درمورد واج یا واژه‌ای) که تلفظ آن دشوار به‌نظر می‌رسد.
ق۶. اجتماع دو همزه در یک کلمه مستثقل آمد، همزۀ فاءالفعل بیفگندند (ابوالفتوح، ۱‏/۵۵‏)
۲. (درمورد شعر، وزن یا یکی از بخش‌های آن) که تکلّف‌آمیز و ناخوشایند به‌نظر می‌رسد و مقبول طبع نیست ؛ مستثقل‌الاصل.
ق۷. آنچ شعراء متقدّم در اشعار مستثقل خویش آورده‌اند چون فَعِلَتُنْ و مَفاعِلُ و مُستَفْعِلُ و مُستَفْعِلاتُنْ و مُتَفاعِلُن و مانند آن، در آن باب تقیّل شعرا عرب کرده‌اند (شمس قیس، ۳۹) ║ تخلیع آن است کی بر بحور مستثقل و اوزان ناخوش شعر گویند و از اختلاف اجزا و تفاوت نظم ارکان احتراز نکنند (شمس قیس، ۲۸۹) ║ ق۸. روزی در خدمت ابوالفضل‌بن‌العمید قصیده‌ای دالی ... می‌خواندم گفت: در مطلع این قصیده هیچ عیب می‌دانی؟ گفتم نه، گفت تکریر محت مستثقل است، آنگاه گفت دیگر بخوان (هندوشاه نخجوانی، ۲۲۷) ║ ۱۳۹۸ش. جزء مستفعلاتن نیز بنا به قول عروضیان در شمار سی و سه جزء اصلی و فرع معمول و مقبول که شعر عذب پارسی بدان‌هاست نیامده‌است و هر که برای اظهار مهارت از شاعران متقدم ساخته‌اند در شعرهای مستثقل خویش به قول عروضیان تقلید شعر عرب کرده‌اند (مظاهر مصفا: مطالعات زبانی‌ـ‌بلاغی، ش ۲۰‏/۲۲‏)

معنی مستثقل | فرهنگ جامع زبان فارسی