وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
دین‌ومذهب dinomazhab, din va mazhab
۱. ⇅ دین۱۳.
ق۴. او ترسید که ازپسِ پیغمبری نبود یا او را فرزند نبود هم‌چنین ضایع شود و دین و مذهب او ضایع گردد (بلعمی۱، ۷۴۱) ║ ق۱۱. جان و دل سوزد فراقت وصل دین غارت کند/ ای فدایت جان و دل وصل تو دین و مذهبم (فیض کاشانی، ۳۰۲) ║ ق۱۳. آنانکه زیر علم انگلیس‌اند هر کس به آئین و شریعت خود، طاعت خدا کند، دولت انگلیس را به دین و مذهب کسی کاری نیست (خورموجی، ۲۰۳) ║ ق۱۴. مرا شکر تو باشد کیش و آیین/ مرا مدح تو آمد دین و مذهب (ادیب‌الممالک، ۲/۵۹)
۲. ⇅ دین۱۱.
ق۶. آدمی همه یک جنس است اما طبع و سرشت همچون هم نیست و دین و مذهب و شریعت همچون هم نیست (ژنده‌پیل۲، ۲۹۸) ║ ق۹. ایشان برای خدای سوگند خورند که ما مسلمان بوده‌ایم چنانکه برای شما سوگند خورند و این سوگند برای آن خورند که پندارند ایشان که بر دین و مذهب مسلمانی بوده‌اند یا پندارند که سوگند ایشان را در آخرت نفعی خواهد کرد (ابوالمحاسن جرجانی، ۱۰/۱۷) ║ ق۱۱. که در خانۀ دین و مذهب زنم/ پس آن‌گاه در روز و در شب زنم {محمد صوفی، ق۱۱} (فخرالزمانی، ۴۸۲) ║ ق۱۲. هم خدا بیزار ازیشان هم خلایق در عذاب/ دشمنان ملک و ملّت خصم دین و مذهبند (تأثیر، ۵۳۳) ║ ق۱۳. در زمان شاه عبّاس، از ولایت فرنگستان شخصی را پادشاه فرنگ فرستاده و به سلطان صفوی نوشت که: شما علمای مذهب خود را بگویید که با فرستادۀ من، در امر دین و مذهب مناظره کنند. اگر او را مجاب ساختند، ما هم با شما همدین شویم و اگر او ایشان را جواب دهد، پس شما به دین ما درآیید (تنکابنی، ۴۱۷) ║ ق۱۴. دین و مذهب را به کلّی از سیاست خارج می‌دانند. ولی اخراج دین از سیاسیات در نظر ایشان هرگز تضییق متدینین را روا نمی‌دارد بلکه طرفدار جدی حریت وجدان و ادیان می‌باشند. {رسولزاده} (مرامنامه‌ها، ۷۳) ║ ۱۳۰۱ش. با کدام وسیله راهِ دشوارِ رسیدن به مهین را آسان نماید، به دین‌ومذهب روی آورد، و دخیل در اماکنِ متبرکه ببندد و نذرونیاز کند، یا به جوانی خود تکیه کند (مشفق۱، ۹۴) ║ ۱۳۴۰ش. آیا ممکن است شخصیتی که خود در دامن دین و مذهب بزرگ شده و در بیت رسالت پرورش یافته است به نابودی دین و مذهب کمک کند؟! (نعمت‌الله صالحی: درسهایی از مکتب اسلام، ش۵، ۵۲) ║ ۱۳۸۶ش. ناهماهنگی و هرج و مرج و امور دینی، روحانیون و تشکیلات دین، قبل از ظهور مشاهده می‌شود. از دین و مذهب تنها نامی باقی مانده و معنویات و صفایی که باید بر آن حکمفرما باشد، از میان رفته است (افضل‌الدین رحیم‌اف: پژوهشنامه حکمت و فلسفه اسلامی، ش۲۲، ۸۲)