وضعیت: «در حال تأیید»
مستکبر mostakber [جمع: مستکبران، مستکبرین]
یک. (صفت) ۱. (درمورد کسی) که به دلیل غرور و خودبرتربینی از خداوند و پیامبران او نافرمانی کند ؛ مستکبره.
ق۶. کلماتی محکم به براهین لایح و بیّنات واضح چون معجزات ساطع و نیّرات ثاقب که منکران مستکبر و مستحقّان مستهزی را سرِ انکار از تن اصرار برگیرد تا از ظلمت باطل به روشنایی حق رسند (ظهیری۱، ۱۷۵) ║ هیچ پیغامبر نفرستادیم به شهری که مستکبران و گردنکشان آن شهرها پیغامبر را دروغ‌زن گرفتند و اذی نمودند مگر که آن مستکبران را به درویشی و گرسنگی و قحط و بلا فروگرفتیم (میبدی، ۳/۶۸۵) ║ ق۸. به دست مبارک خود بهاءالدین را از آب بیرون آورده فرمود تا لحظه‌ای آسایش کند؛ همانا که چون برخاست، طعام خواست و شفای عاجل حاصل گشته روانه شد ... از آن قدرت و تصرف عظیم صدهزار منکر مستکبر به اقرار آمده مرید و مؤمن شدند و بهشتی گشتند (افلاکی، ۱/۵۶۴) ║ ق۹. مستکبران و گردنکشان از رؤسا گویند مستضعفان و اتباع را: ای ما شما را بگردانیدیم و از راه ببردیم پس از آنکه هدی و بیان به شما آمد (ابوالمحاسن جرجانی، ۸/۵۲) ║ ۱۳۶۰ش. مستکبر در برابر آیات خدا دهن‌کجی می‌کند و فرستادگان خدا را تکذیب می‌نماید (احمد بهشتی: درس‌هایی از مکتب اسلام، ش۶/۳۷) ║ ۱۳۸۲ش. اگرچه شیطان ظاهراً خدای سبحان را عبادت می‌کرد، ولی تسلیم امر خدای سبحان نبود. او با شش‌هزار سال عبادت، به شهادت آیات قرآن فردی مستکبر بود (اصفهانی: معرفت، ش۶۴/۲۶) ║ ۱۳۹۲ش. شیطان در قرآن موجودی مستکبر و متمرد از فرمان خداوند و رانده‌شده از درگاه الهی معرفی شده‌است (غلامرضا گلی زواره: مبلغان، ش۱۶۹/۱۰۱)
۲. (در مورد کسی) که خود را برتر از دیگران می‌داند و این نگرش را در رفتارهای خود نشان می‌دهد.
۱۳۸۹ش. اصل مقابله با مستکبران به معنای درگیری ذاتی و همیشگی اسلام با هرگونه تکبر و برتری‌جویی است (زهرا بیات: معرفت اخلاقی، ش۲/۱۱۱) ║ ۱۳۹۴ش. شخصیت مستکبران چنان است که می‌کوشند برتری خود را به رخ دیگران کشیده و بزرگی خود را برای دیگران اثبات کنند (محمدرضا ستوده‌نیا و دیگران: کوثر، ش۵۵/۹۱)
۳. (درمورد کسی) که به دلیل احساس قدرت، به دیگران به‌ویژه زیردستان خود ستم می‌کند و حقوق آنان را نادیده می‌گیرد.
ق۷. ز مستکبران دلاور بترس / از آن کو نترسد ز داور بترس - دگر کشور آباد بیند به خواب / که دارد دل اهل کشور خراب (سعدی۱، ۴۲) ║ ق۸. حشر مستنکر و حشم مستکبر جز فرار فایده نیافت، از سر عجز و اضطرار به امید سلامت سپر ملامت در روی کشید (آقسرایی، ۲۰۳) ║ ق۱۲. آخر تردد و تلاش آن مُدبِر مستکبر فایده نکرده، به مضمون اینکه ... غازیان سرکشک و دیگر بهادران و مبارزان نبردآزما، باهوی فتنه‌جو را زنده گرفته و معقود به طناب عقاب کرده، به حضور آوردند که به سزای اعمال رسید (حسینی منشی، ۴۷۹) ║ ۱۳۵۹ش. مستکبران با برنامه‌های فشار و ارعاب، زندان و شکنجه، تبعید و اعدام، ... به مقابلۀ ملت برمی‌خیزند (احمد بهشتی: درس‌هایی از مکتب اسلام، ش۲/۲۶) ║ ۱۳۶۸ش. وقتی او را با کسانی بسنجیم که در ظلم و ستم فوق او هستند، مستضعف بوده و مورد ستم ایشان قرار می‌گیرد و هنگامی که با زیردستان مقایسه کنیم مستکبر بوده و به ایشان ظلم و ستم می‌کند (محمدحسین اسکندری: نور علم، ش۳۰/۱۵۴)
دو. (اسم) ← استکبار۳.
۱۳۵۹ش. سرنوشت ملت‌های مستضعف را مستکبرین در اتاق‌های دربسته تعیین کرده‌اند و آن‌ها بدون اینکه بدانند و بخواهند، باید به دنبال همان سرنوشت حرکت کنند (احمد بهشتی: درس‌هایی از مکتب اسلام، ش۲/۲۶) ║ ۱۳۸۸ش. فرق نمی‌کند بر او نظام مشروطۀ سلطنتی حکومت کند یا نظام استبداد قاجاری ... انگلیس سرمایه‌های ملی را غارت کند یا فرانسه یا هر مستکبر دیگری (پانزده خرداد، ش۲۱/۳۰) ║ ۱۳۹۴ش. عرصۀ فرهنگی مناسب‌ترین عرصۀ مبارزاتی مستکبران است؛ زیرا نهایت مبارزۀ فرهنگی تهی کردن فرهنگ مقابل و قبول رضایتمندانۀ فرهنگ استکبار از سوی مستضعفان است (نصر اصفهانی- نصر اصفهانی: پژوهش‌های سیاسی، ش۱۴/۹۰)