وضعیت: «در حال اصلاحات ویراستاری»
ستان۱ setân [گونۀ دیگر: استان، ستام؛ <احتمالاً از فارسی میانه ustān، از ایرانی باستان *us-tān-a-، از ریشۀ ایرانی آغازین *tan-، از هندواروپایی *ten- «کشیدن». در اوستایی ustāna- «درازشده، کشیده». قس اوستایی ustāna-zasta- «با دستانِ درازشده». سنسکریت uttāna- «به‌پشت‌خوابیده».>]
یک. (قید) ۱. حالتی از خوابیدن و دراز کشیدن که در آن پشت بر زمین قرار می‌گیرد؛ طاقباز ؛ استان ۱ (estân, os-)؛ برستان؛ به‌ستان.
ق۴. شونیز بسایند و سرکا با وی یار کنند و بدان بینی فروچکانند و ستان خفته بوَند و دهان پرآب کرده تا به دهان فرونیاید (اخوینی، ۲۹۴) ║ ق۵. بلقیس ستان خفته بود (ابواسحق نیشابوری، ۲۹۵) ║ ق۶. مردی بر آن تخت ستان بازخفته و چشم‌های او سرخ همی‌تافت (طرسوسی، ۲/۵۹۳) ║ ق۷. سلیمان، علیه‌السلام، با خلقی بسیار به استسقا بیرون می‌رفت، مورچه‌ای را دید ستان افتاده و پای‌ها بر آسمان برداشته (مؤیّد خوارزمی، ۱/۶۶۸) ║ ق۸. فصل پنجم در ذکر ادویه‌ای که مبطل آواز باشد آب برف خوردن ... روغن گاو، حشیش، در آب سرد غوطه خوردن، مجامعت به‌افراط کردن، ستان خفتن و چیزی خواندن (حسن کاشانی، ۱۲۴) ║ ق۹. الاِستلقاء: ستان خفتن (دهار، ۱/۳۵) ║ ق۱۱. ز اشگ جگرفام شب تا سحرگه/ به روی حریرم ستان اوفتاده (طالب آملی، ۹۳) ║ ق۱۲. آنکه پایش نساخت با دامن/ مانعش کیست از ستان خفتن؟ (بیدل، ۳/۲۲۲) ║ ق۱۳. گل ندانم چه شگفتی دید از بلبل مست/ که فتاده است ستان و پُرش از خنده لب است؟ (سروش، ۱/۷۲۲)
۲. (درمورد پرندگان) حالتی از پرواز آن‌ها که هنگام شادی به‌صورت چرخیدن و معلق زدن در هوا است ؛ استان ۲(estân, os-).
ق۶. می‌فتند از پر تیرش سرنگون شیران غاب/ می‌پرند از فرّ عدلش در هوا مرغان ستان (سید حسن غزنوی، ۱۲۸) ║ ق۷. مرغی که می‌پرید به انصافِ تو ستان/ افتاد زیرِ دامِ ستم کز تو بازماند (اسفرنگی، ۶۸۴) ║ چه کبکان و بازان ستان می‌پرند/ میان هوای کهستان ما (مولوی۱، ۱/۱۵۰) ║ ق۸. آن‌کس که که بدو بوَد نازستان/ می‌کرد از او کلاغ پرواز ستان (ابن یمین، ۶۹۲)
دو. (صفت) (درمورد کسی یا چیزی) که به حالت پشت بر زمین خوابیده یا قرار گرفته باشد.
ق۵. هر ماه به شهری عَلَم شاهیِ شاهان/ زیر سم اسبانْش نگون باد و ستان باد (فرّخی، ۳۷) ║ ق۶. دیر است که این فلک نگون است/ زودش چو زمین ستان ببینم (خاقانی۱، ۲۶۶) ║ ق۷. آداب خواب ده است ... هفتم آنکه روی در قبله خسبد، و آن دو گونه است: یکی استقبال کسی که در حال نزع باشد، و آن ستان باشد، بر قفا خفته، ... و دوم استقبال مرده در لحد (مؤیّد خوارزمی، ۱/۷۲۵) ║ ق۱۰. به طاعت آن زمان ارزنده‌ای کز لذّت طاعت/ چو سر در سجده مانی در جنان خود را ستان بینی (عرفی، ۲/۳۶۹) ║ ق۱۳. رفت سوی خانه از خرماستان/ دخترک در زیرِ خرمابن ستان (سروش، ۲/۸۲۷)
سه. (اسم) ⇅ ستان۱دو..
ق۶. وز زلزلة حمله چنان خاک بجنبد/ کز هم نشناسند نگون را و ستان را (انوری، ۱/۱۱) ║ ق۹. بر یکدگر افتند چنان در گه حمله/ کز هم نشناسند نگون {متن: نگون} را و ستان را (بدر شیروانی، ۲۱۵)