فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتفاقاً

وضعیت: «تأییدشده»
اتفاقاً ‎ettefâqan‎ [<عربی>]
(قید) ۱. به‌طور پیش‌بینی‌نشده یا بدون برنامه‌ریزی قبلی؛ ازقضا.
ق۵. امیر ... روزی به شکار رفت ... اتفاقاً مرغی درزیر خسی نشسته‌بود و کسی او را نمی‌دید. بانگی کرد ... مرغک ازجای برخاست (پند پیران، ۱۳۱) ║ ق۶. روی در بادیه نهادم اتفاقاً با خضر افتادم (عطّار۲، ۱‏/۳۱۹‏) ║ ق۷. اگر اتفاقاً من در خانه نباشم او را به نوازش و دل‌داری در خانه بنشان تا آمدن من (سلطان ولد، ۲۶۹) ║ ق۸. این پادشاه را هرگز پسر دروجود نیامده‌بود. اتفاقاً درآخرِ عمر او خاتون او حامله شده، دروقتِ وفات پسری از او دروجود آمد (رشیدالدین فضل​الله۴، ۶۷) ║ ق۹. فراش ... به طلب حوائج رفت اتفاقاً سگی آمد و سر در سطل کرد (میرخواند، ۴‏/۱۷‏) ║ ق۱۰. اتفاقاً آن شب در خانة دوست او هیچ خوردنی نبود (فخرالدین صفی، ۱۵۶) ║ ق۱۱. اتفاقاً دراثنایِ جنگ حقۀ آتش جَسته، در داروخانه که در آنجا ‌بود افتاد (معصومی، ۲۳۳) ║ ق۱۳. هر دو سپاه ... عزیمت بیت‌المقدس را کرده، اتفاقاً در عرضِ راه طوفانی آن‌ها را گرفته، قادر به رفتن نبوده (میرزا صالح۲، ۲۱۵) ║ اتفاقاً قاضی به مجلس پادشاه بود (نورالدین جزایری، ۱‏/۶۸‏) ║ ق۱۴. غزلی را که در یکی از مکتوبات خود به دختر نوشتم، اتفاقاً درخاطرم مانده ... است (عارف، ۹۰) ║ ۱۳۰۱ش. فرخ هم فوراً نائبِ چاپارخانه را صدا کرد به او دستور داد نامه را دست‌به‌دست به قم برساند. اتفاقاً ربع ساعت بعد دست‌گاهی از طهران رسید (مشفق۱، ۱۸۱) ║ ۱۳۳۴ش. در سال ۱۲۸۸ قمری شاه سفری به عتبات کرد و اتفاقاً در آن سال وبا آمد (نفیسی۱، ۵۰۸) ║ ۱۳۸۲ش. اتفاقاً آن شب سالگرد مرگ صبحی بود و من خبر نداشتم (جعفری، ۱‏/۳۷۶‏)
۲. با هم و به‌طور جمعی؛ به‌اتفاق.
ق۸. یک نوبت اونگ خان ایشان را غارتیده، لیکن در آن وقت که میان چینگگیز خان و اونگ خان وحشت افتاد، ایشان با اونگ خان و برادرش ... متّفق و دوست بودند، و اتفاقاً در آن وقت ظفر یافتند (رشیدالدین فضل‌الله۱۳، ۱‏/۹۴‏) ║ ق۱۴. مردم ... متفق شده‌اند که اگر دولت بخواهد اذیت و تعدّدی به آن‌ها بنمایند نگذارند دوباره اتفاقاً جمعیت نمایند (خفیه‌نویسان، ۵۹۲)
۳. برای تأیید و تأکید به‌کار می‌رود.
ق۱۴. بعد از فکر زیاد خیالم قوّت گرفت که شرحی نظماً ساخته منتشر کنم و اتفاقاً چنین شرحی ساختم و چون ازرویِ تأثر و درد ساخته شد به عقیدۀ خودم بد هم نشده‌است (عارف، ۴۵۵) ║ ۱۳۵۰ش. دختر رهگذر گفت: چه مزخرفاتی! پی‌پی گفت: اتفاقاً های‌شانگ هم همین را گفت (گلی امامی، ۵۹) ║ ۱۳۸۲ش. بفرستش پیش من، اتفاقاً بد نیست با هم روبه‌رو شویم (محمدعلی۲، ۲۷۴)
۴. برای بیان نظر مخالف و خلاف انتظار مخاطب و همراه با تأکید به‌کار می‌رود.
۱۳۰۸ش. گفت من کسی را به سردی شما ندیده‌ام؛ مگر شما دل ندارید؟ گفتم: چرا، اتفاقاً یکی از حساس‌ترین دل‌ها نصیب من شده (حجازی۱، ۱۱۵) ║ ۱۳۴۳ش. من چه اجباری دارم چنین کاری بکنم. ـ اتفاقاً جنابِ حاجی آقا هم شرعاً و هم عرفاً اجبار دارید (نامور، ۲۷۱) ║ ۱۳۶۱ش. ـ تو چرا این‌قدر با دندان‌پزشکی بدی؟ مثل اینکه دندان‌هات خیلی سالمه‌ها!‌ ـ اتفاقاً همه ازدَم خرابه (مدّرس صادقی۲، ۴۷) ║ ۱۳۸۲ش. گفتم: ممکن است حضرت مفتاح مرا نپذیرند. عمو گفت: اتفاقاً منتظرند (ابوتراب خسروی۲، ۳۰)

معنی اتفاقاً | فرهنگ جامع زبان فارسی