وضعیت: «در دست پیشه و صنعت»
منگنه mangane
یک. (صفت) (در مورد پارچه‌های مخمل، ابریشمی و مانند آن‌ها) که بر روی سطح آن با چرخ منگنه حالت موج انداخته شده باشد.
ق۱۳. مخمل منگنه هرچه داشتم فروختم چیزی باقی نمانده. هرگاه مال سکه‌دار نوظهور خوب که منگنه‌اش ریزه‌قلم باشد یک صندوق گل‌دار و یک صندوق ساده بخرید زود ارسال دارید (اسناد تجارت، ۱۱۳) ║ ق۱۴. مخمل گل‌دوز اعلا، مخمل گل‌دار خوب، مخمل منگنه، اطلس کل مخمل... زری طرح مادام پلوی پنج جور، حریر مشجر گل‌دار و انگوری... اطلس ساده از هر جور، چادرشب تافته، تافتة چادرشبی، تافتة درمی اعلا، اطلس عریض و ضخیم برای روی لحاف و صندلی و نیم‌کت، زری بنارسی از هر قسم، اقابانوها از همه جور، طوری حاشیه‌دار برای زیرجامه و غیره (قبالهٔ تاریخ، ۳۱۰)
دو. (اسم) ۱. (چاپ و نشر) دستگاهی در چاپ سنگی که نقشه، نوشته یا تصویر روی کاغذ را با فشار بر روی سنگ مخصوص منتقل می‌کند.
ق۱۳. لیتوقرافی آنکه با مرکبی مخصوص که قوه نافذه دارد، نقشه را می‌کشند یا صفحه‌ای را می‌نویسند. بعد از «آنکه» خشک شد، نقشه یا صفحه را بر روی سنگی سست انداخته و زیر منگنه فشارش می‌دهند و آن مرکب بر سنگ نفوذ می‌کند (بهاءالملک، ۲۷۵)
۲. وسیله‌ای که با آن روی مسکوکات، زیورآلات و قطعات از جنس فلزات گرانبها مانند طلا، نقره و پلاتین برای تعیین عیار و میزان فلز گرانبها در آن‌ها علامت‌گذاری می‌کنند.
ق۱۴. قدح‌های طلای مینای کار قدیم و اسباب‌های مینایی، از سینی و اسباب قهوه و چای، که هر یک مثقالی مسکوکات طلای عددی ده تومان و بیست تومان که حسام‌السلطنه در فتح هرات برای اثبات تصرف سکه زده بود و خود شاه شهید برای ذخیره با منگنه و چرخ به شکل امپریال و لیرۀ مقبول و خوش سکه، سکه زده بودند، همه را بیرون آوردند (نظام‌السلطنه مافی، ۱/۲۳۶)
۳. ابزاری برای بسته‌بندی کالا، الیاف و مانند آن‌ها با طناب، نخ، گونی و جز آن‌ها.
ق۱۴. اشیایی که برای ادارة بیمه ونقلیات لازم خواهند شد... و اشیای باربندی ازقبیلِ مشمع وغیره و منگنه... از جمیع حقوق گمرکی... معاف خواهد بود (امتیازنامه، ۹۸)
۴. وسیله‌ای که با آن قطعات کاغذ، چرم، پارچه، چوب و مانند آن‌ها را با سوزن مخصوص به هم متصل می‌کند ؛ پنس‌کوب؛ منگنه‌زن؛ منگنه‌زنی؛ منگنه‌کن (manganekon)؛ منگنه‌کوب؛ منگنه دوخت.
۱۳۶۰ش. یک منگنه که برای کار کردن روی لبه‌های چوب از آن استفاده می‌شود (آذرین، ۷۶)
۵. وسیله‌ای برای ساختن نوعی دکمه، دارای زیره و رویۀ فلزی با روکشی از پارچه یا چرم که به هم فشرده می‌شود.
۱۳۶۸ش. تکمه‌ساز... زیره و رویۀ آماده‌کرده‌ای از حلبی یا برنج که پِرِس یا منگنه شده خورندِ لباس بود کنار گذاشته بر روئی‌اش پارچه کشیده زیر دستگاه منگنه‌اش می‌گذاشت (شهری۲، ۳/۴۱۸)
۶. پیوستن و فشردن اجزاء پوکه فشنگ به هم پس از ریختن باروت و جز آن در داخل آن.
۱۳۶۸ش. فشنگ‌سازی نیز مانندِ سایرِ مشاغل که نامِ سازی بر آن‌ها نهاده شده‌است جز تعمیرکار و سرهم‌کن و غیرِ مونتاژکاری نبودند که پوسته یا پوکه و چاشنیِ ازخارج‌آمده‌اش را این‌جا باروت ریخته سرهم و منگنه بکنند (شهری۲، ۴/۲۰۱)
۷. جلد ضربی.
۱۳۷۰ش. شکل قالب‌هایی که در جلد ضربی به‌کار می‌برده‌اند یکی به‌شکلِ ترنج بوده که در وسط لچک قرار می‌گرفته و دیگر سرترنج که متصل به ترنج وسط در بالا و پایین آن جای می‌گرفته و سه‌دیگر لچکی یا گوشه که در چهار گوشة جلد سوار می‌شده و چهارم قالب‌هایی به‌شکلِ کتیبه ـ که در وسط آن به مناسبت موضوع کتاب، آیات، اخبار یا ابیاتی را نقش می‌کرده‌اند ـ در میان فاصله‌های لچکی‌ها قرار می‌گرفته‌است. این گونۀ جلد را به صورت‌های مشته‌ای، کوبیده و منگنه نیز می‌نامند (مایل هروی، ۶۱۴)
۸. ← قید.
۱۳۷۹ش. هر صحاف ناگزیر باید این ابزارها را داشته‌باشد: قیچی، نشگرده، گیره (یا منگنه و فشار)، سنگ فسان، آهن‌پاره‌ای برای بستن و گشودن گیره. {ترجمة فارسی التَّیسیر فی صناعة‌التفسیر، مترجم: محمدآصف فکرت} (محمدآصف فکرت: نامهٔ بهارستان، ش۲/۶)
۹. مهری فلزی دارای نقش، تصویر، نوشته‌ای خاص مربوط به اداره، شرکت، نهادی ویژه که به کمک اهرمی متصل به مهر روی اسناد اداری حک می‌شود و نشان دهنده اعتبار و ارزش آن است.
۱۳۸۰ش. هر نظامی مهر یا منگنه یا علامت یکی از نیروهای مسلح و یا ادارات و شرکت‌ها و سازمان‌هایی را که مطابق قانون تشکیل شده است جعل کند یا با علم به جعل استعمال نماید علاوه بر جبران خسارات وارده به حبس از شش ماه تا پنج سال محکوم می‌شود (قانون به زبان ساده: دادرسی، ش۴۳، ۲۹) ║ ۱۳۹۰ش. قانون‌گذار در مواد قانونی مربوط به جعل و تزویر به مصادیق شایع بیان اراده از قبیل «نوشته»، «سند»، «مهر»، «امضا»، «تمبر»، «علامت» و«منگنه» تصریح کرده است () (منصورآبادی- فتحی: تحقیقات حقوقی، ش۱۵۰، ۵۳)
۱۰. سوزن مخصوص دستگاه منگنه که قطعات کاغذ، چرم، پارچه، چوب و مانند آن‌ها را به هم متصل می‌کند ؛ پنس۲.
۱۳۸۹ش. پس از مدتی وی به استفاده از منگنه در کارهایش رو می‌آورد. ریتم منظم منگنه‌ها روی شیارها، به بخیه‌هایی شبیه می‌شد که زخم‌های عمیق و غیرقابل درمانی را دوخته است (حسن موریزی‌نژاد: تندیس،۱۸۲، ۶)
۱۱. (بخش علمی، مکانیک، مواد؟) دستگاه پرس...
۱۲. وسیله‌ای که با آن سوراخی گاه همراه با حلقه فلزی به دور آن بر روی چرم، پارچه و مانند آن‌ها ایجاد می‌کنند.
۱۳. نقش، تصویر، نوشته حاصل از مهر مربوط به اداره، شرکت، نهادی خاص بر روی اسناد، مدارک رسمی و مانند آن‌ها.
۱۴. علامت و عددی که روی مسکوکات، زیورآلات و قطعات از جنس طلا، نقره و پلاتین نقش شده و نشان دهنده عیار و میزان فلز گرانبها در آن‌ها است.
۱۵. دستگاه یا وسیله‌ای که بلیت‌ها را با آن سوراخ و باطل می‌کنند ؛ پانچ.