وضعیت: «تأییدشده»
اتحادیه۱ ettehâdiy(y)e [<ساختۀ فارسی‌زبانان، از مادهٔ عربی و به روش واژه‌سازی عربی>]
(اسم) ۱. فرقه‌ای از صوفیه که معتقد به یکی شدن خالق و مخلوق هستند.
ق۱۰. اکثر علمای شیعه ... این دو طایفۀ ضاله را ـ خواه حلولیه و خواه اتحادیه ـ از غُلات شمرده‌اند (مقدس اردبیلی: حدیقة الشیعه، ۲/۷۵۲) ║ ق۱۳. اصل آن طایفه شش فرقه می‌باشند: اول حلولیه، دویم اتحادیه .... اما اتحادیه، ایشان می‌گویند حضرت باری تعالی با ما یکی شده و مع گردیده (زین‌العابدین شیروانی: ریاض السیاحه، ۱/۳۰۳) ║ ۱۳۸۷ش. در باب مذهب اتحادیه، رسالۀ مذکور قائل است که مذهب اتحاد یعنی اینکه ما با خدا یکی شده‌ایم و همچنین خدای تعالی بـا هـمۀ عارفان یکی می‌شود (غلام‌نژاد - سخایی: اطلاعات حکمت و معرفت، ش۳۶/۴۵)
۲. سازمانی متشکل از افراد، اصناف یا مؤسساتی با زمینۀ کاری یکسان که برای رسیدن به اهداف مشترک اقتصادی، سیاسی، صنفی و مانند آن‌ها فعالیت می‌کند ؛ صنف۶.
ق۱۴. در تاریخ مزبور کنگره‌ای از تمام اتحادیه‌های عمومی عمله‌جات در شهر ایزناخ گرد آورده و در آنجا دستۀ سابق‌الذکر را با عنوان شعبۀ آلمانی هیئت بین‌المللی ایـجاد نمودند (ناشناس: کاوه، ش۳۴/۲) ║ ۱۳۳۱ش. مسئول تشکیلات دهقانان به دستور او از ایجاد اتحادیه در برخی از روستاها خودداری کرده بوده‌است (آل‌احمد۷، ۱۱۰) ║ ۱۳۵۴ش. شرط عضویت وکیل در اتحادیه آزاد بودن شغل وکالت در کشورش می‌باشد (احمد معتمدی: کانون وکلا، ش۱۳۲/۲۱۹) ║ ۱۳۸۲ش. کتاب‌فروشان اتحادیه‌ای نداشتند، بعدها ... فکر تأسیس اتحادیۀ کتاب‌فروشی قوّت گرفت (جعفری، ۲/۷۶۹)
۳. نهادی متشکل از دو یا چند کشور، ایالت یا حکومت خودمختار با اهداف مشترک سیاسی، اقتصادی و نظامی.
۱۳۳۸ش. همه یقین داشتند که فرماندهِ مشترک نیروهای این اتحادیه ... برادر تنی پادشاه بزرگ ما فیلیپ دوم خواهد بود (قاضی۱، ۱/۴۳۴) ║ ۱۳۵۵ش. ایران آینده ... استعداد آن دارد که دولت سراسری بزرگی ... داشته باشد. چنان دولتی که دولت مرکزی اتحادیۀ حکومت‌های خودمختار خواهد بود (به‌آذین۱، ۱/۲۳) ║ ۱۳۶۰ش. دولت‌هایی که اتحادیۀ هندوستان را تشکیل می‌دهند نیز در اساس بر زمینۀ زبانی ـ ملی ایجاد شده‌اند (پرویز علوی، ۱۵۳) ║ ۱۳۸۱ش. وزیر دادگستری اسرائیل ... خواستار تعلیق قرارداد همکاری بین اسرائیل و اتحادیۀ اروپا شد (ایران۳، ش۲۰۹۵/۳)
اتحادیۀ صنفی
اتحادیه‌ای متشکل از کارکنان یک حرفه یا چند حرفۀ مشابه، با هدف حمایت از منافع مشترک اعضا.
۱۳۳۷ش. انتخاب اتحادیه‌های صنفی با نظارت فرماندار تهران و تحت نظر هیئت نظارتی ... به‌عمل خـواهد آمد (عبدالحسین نیکپور: نامۀ اتاق بازرگانی، ش۶۶/۵۱) ║ ۱۳۴۷ش. نمایندگی یک اتحادیۀ صنفی از چندین میلیون کشاورز، چیزی جز ساده کردن روابط پیچیدۀ اجتماعی جوامع صنعتی نیست (علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی: نگین، ش۳۸/۶) ║ ۱۳۷۹ش. کارگران در اتحادیه‌هایِ صنفی و تعاونی، برای دفاع از حقوق خود متشکل می‌شوند (خرّمشاهی، ۳۴۰)
اتحادیۀ کارگری
اتحادیه‌ای متشکل از کارگران حرفه یا صنعتی خاص با هدف حمایت از منافع مشترک اعضا در برابر کارفرمایان.
۱۳۲۵ش. کشورهای چندی بر آن شدند که با تشکیل اتحادیه‌های کارگری... شکاف عظیمی را که بین طبقه سرمایه‌دار و زحمت‌کش موجود بود از بین ببرند (ابراهیم تیموری: جلوه، ش۹و۱۰/۵۴۰) ║ ۱۳۶۰ش. در کشورهای با سمت‌گیری سوسیالیستی، اتحادیه‌های کارگری سازمان اقتصادی ـ اجتماعی طبقۀ کارگر می‌باشد (پرویز علوی، ۱۱۰) ║ ۱۳۸۰ش. سوسیالیست‌ها ... از نظریه‌های رادیکال، مثل ملی کردن ابزار تولید، ... تشکیل اتحادیه‌های کارگری و انجام اعتصاب‌های مختلف، پشتیبانی می‌کردند (خانیکی، ۲۱۵)