فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

نام‌و‌نان

وضعیت: «در حال ویراستاری»
نام‌و‌نان ‎nâmonân‎
(اسم) شهرت و ثروت.
ق۵. همه جهان زپی نام‌ و نان دوند همی / ز خدمت تو همی‌ نام حاصل آید و نان (فرّخی، ۳۲۹) ║ مرا نام و نان باید از تو رسیدن / که کردم به نام تو مدحت‌سرایی (قطران، ۳۸۳) ║ ق۶. مفالیس عالم فقر و ساکنان عرصۀ درویشی را بفرمودند که نام و نان دیگران بردند شما با رنگ کبودی درسازید (حمیدالدین بلخی، ۸۷) ║ نه قضا بهر نام‌ و نان کردی / بلکه این شغل بهر آن کردی (سنایی۴، ۲۲۶) ║ ق۷. ای کافرنعمت تو بی‌ نام‌ونان بودی منَت با نام‌ونان کردم مکافات مکرمت این بود که کردی؟ (فخر مدبّر، ۴۱) ║ ق۸. دعا کرد بر پیر دولت‌ جوان / که ای میهمان‌دار با نام‌ونان (عضد یزدی، ۱۷۱) ║ ق۱۳. زبهر نام‌ و نان گویند گر مدح / مرا شد هردو از فرت میسر (سروش، ۱‏/۱۹۹‏) ║ ۱۳۷۹ش. اگر نویسندۀ کتاب سیرۀ مسیح ناشناس است از این است که در پی جاودانگی روح بوده‌است و پروای نام‌ و نان نداشته‌است (خرّمشاهی، ۸۹)
از نام و نان افکندن
⇅ از نام و نان انداختن.
از نام و نان انداختن (انداختن: افکندن)
(درمورد کسی) اعتبار، شهرت و ثروت او را از بین بردن (در پیکره شاهد دیگری یافت نشد).
ق۵. اگرنه بیم تو بودی شها به حق خدای / که راشدی را بفْکندمی ز نام و ز نان (مسعود سعد، ۱‏/۵۳۶‏) ║ ق۷. هر آن‌که آب رخ از خاک درگه تو نیافت / حقوق خدمت او را ز نام‌ و نان انداخت (همگر، ۲۱۰)
به نام و به نان رسیدن
← به نام و [به] نان رسیدن.
به نام و نان رساندن
سببیِ به نام و [به] نان رسیدن.
ق۵. هر ساعتی بشارت دادی مرا خِرَد / کاین حله تو را برساند به نام‌ و نان (فرّخی، ۳۲۹) ║ ق۶. احرار و آزادگان را در سایۀ اقبال او به نام و نان رساند و ضعفا و درماندگان را به‌ نظر شافی او فریاد رسد (میهنی، ۵۹)
به نام و [به] نان رسیدن
مشهور و ثروتمند شدن ؛ به نام و به نان رسیدن.
ق۵. ای من ز دولت تو شده مردمر/ وز جاه تو رسیده به‌ نام‌ و نان (فرّخی، ۲۸۳) ║ بنده‌ای‌ام تو را به طوع و به طبع/ برسیده ز تو به‌ نام‌ و به‌ نان (مسعود سعد، ۱‏/۵۴۱‏) ║ ق۶. خادم مواهب مولانا بر خویشتن می‌بیند و نِعَم او به‌ راستای خویش می‌شناسد که در اقبال خداوند به نام‌ و نان رسیده‌است (میهنی، ۵۲) ║ ای‌ بس کسا که از تو به ‌نام و به ‌نان رسید/ گرچه کس از قبیلۀ او نام‌ و نان نداشت (وطواط۱، ۱۱۳) ║ ق۷؟. بزرگوارا آنی که بی عنایت تو / ز اهل فضل و هنر کس به نام‌ و نان نرسد (حمیدالدین دهستانی: عوفی۱، ۲‏/۴۹۵‏) ║ ق۱۰. ای شیرمردان، در سپاه این اعرابی نگرید و کوشش بیاموزید و بدانید که هرکه به نام و نان رسد در چنین روزها رسد (ابومسلم‌نامه، ۳‏/۴۲۴‏) ║ ۱۳۶۸ش. از لابه‌لای کتاب‌ها به اسم خود کتاب درآورده به نام و نان برسند (شهری۲، ۴‏/۱۲۱‏) ║ ۱۳۹۶ش. بعضی از نویسندگان کم‌مایه با سوءاستفاده از نقطه‌ضعف مدیران آمارگرا ... سهمی بیش از استعداد و توانایی‌های ادبی خود از این خوان گسترده برداشته، به نام و نان رسیده‌اند (رضا چهرقانی: ادبیات پارسی معاصر، ش۲‏/۲۰‏)

معنی نام‌و‌نان | فرهنگ جامع زبان فارسی