فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

سحری

وضعیت: «در حال ویراستاری»
سحری۱ ‎sahari‎
‌یک‌. (صفت) مربوط و منسوب به سحر (معنی ۱) ؛ سحرگاهی۱؛ سحرگهی۱.
ق۵. هم‌چون تن دل‌رفته ز تیمار جدایی/ باد سحری شاخ سمن را بنواند (قطران، ۴۷۳) ║ ق۶. پیر ره‌گذری با باد سحری هم‌ساز شد (حمیدالدین بلخی، ۲۱۰) ║ ق۷. در حسرت آنم که شبی در کویَت/ باد سحری به من رساند بویت (اوحدالدین کرمانی، ۲۳۵) ║ ق۸. هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ/ از یمن دعای شب و درس سحری بود (حافظ، ۱‏/۴۳۶‏) ║ ق۹. نقارۀ سحری قصه‌ای نهان دارد/ ولی به خود نه حکایت نه داستان دارد (قاسم انوار، ۱۱۵) ║ ق۱۰. فیض آب خضر از نظم نظیری ریزد/ که صفای سحری با دَم شام است اینجا (نظیری، ۱) ║ ق۱۱. همراه نسیم سحری عمر به‌سر رفت/ از رویِ گلی، طرْفِ نقابی نکشیدیم (قدسی، ۵۴۸) ║ ق۱۲. فیض سحری به من دمیدی/ صبحم زِ شب سیه بریدی (حزین، ۷۰۶) ║ ق۱۳. ندانم از چه سبب نور ناتوان امشب/ چه بلبل سحری ناله و فغان دارد {رضاعلی‌شاه: نورعلی‌شاه، ق۱۳} (نورعلی‌شاه، ۱۲۴) ║ ق۱۴. آن وقت مثل مرشدی که از غلبه وجد و حال بازآید، یا مستی که نسیم روح افزای سحری زحمت خواب و خمار از سرش برباید به خود آمده و متحیر ماندیم که چرا با آن که حق همیشه غالب است و حقانیت فاتح، حقیقت ما در لباس مجاز جلوه کرد و صلح وسلم ما به صورت تهیّج و شورش‌طلبی‌ معرفی شد؟ (دهخدا۵، ۵۲) ║ ۱۳۰۰ش. صدای ضعیف وی نیز مانند بانگ خروسِ سحری که کاروان خواب‌آلود را بیدار می‌سازد سبب خیر شده (جمالزاده۱، ۱۷) ║ ۱۳۴۴ش. صبحِ روزِ دهم از گشت سحری برمی‌گشتم و دوتا خرگوش هم شکار کرده، هم‌راه آورده‌بودم ... که پست‌چی نامه‌ای آورد (هاشمی، ۳۶۶) ║ ۱۳۷۷ش. صورتش که از یخ‌بندان سحری می‌سوخت سرخ‌سرخ بود جز آن داغ بیضی‌شکل که رنگ کبود جنازه را داشت (شاملو۱، ۲‏/۷۵۳‏)
‌دو‌. (اسم) خوراکی که شخص روزه‌دار پیش از اذان صبح بخورد ؛ سحور.
ق۷. السَحور طعام سحری (تاج الاسامی، ۲۴۵) ║ ق۱۴. مشهدی حسن فراش خداشناس آمده با دلسوزی گفت: شما شام که نخوردید قدری استراحت کنید شاید بتواند لقمه‌ای سحری بخورید (سیّاح۱، ۳۵۴) ║ ۱۳۰۹ش. اول سحر برخاستم بعد از صرف چای و سحری و ادای فریضۀ صبح حضرات رعایا را بیدار کرده، مشغول ضبط خرمن شدیم (نواب رضوی، ۱‏/۴۴‏) ║ ۱۳۳۶ش. زن اگر سحر خواب می‌ماند، بی سحری روزه می‌گرفت، و وقتی آب به حلقش می‌ریخت... برمی‌گرداند و به روزه‌اش ادامه می‌داد (شعله​ور، ۸۵) ║ ۱۳۶۶ش. ناخودآگاه روزه گرفته‌ بود تا هنگامی‌ که برای خوردن سحری بلند می‌شود اندکی از تنهایی استفاده کند (پارسی‌پور۲، ۲۳۴) ║ ۱۳۷۹ش. بعداز سحری و نماز تا دیروقت می‌خوابیدند (اخوّت۲، ۶۹)
ترکیبات: صبح سحری؛ کلۀ سحری

معنی سحری | فرهنگ جامع زبان فارسی