وضعیت: «تأییدشده»
ابرام ebrâm [جمع: ابرام‌ها، ابرامات؛ <عربی>]
(اسم) ۱. اصرار و پافشاری زیاد و معمولاً آزاردهنده بر انجام کاری یا بر درستی نظری.
ق۵. سائل را صدقه دهد تا از ابرام و الحاح وی برهد (غزالی۱، ۲/۴۷۲) ║ ق۶. [لَمغانیان] فی‌الجمله در لجاج دستی دارند و از ابرام پشتی (نظامی عروضی، ۳۰) ║ ق۷. امیرالمؤمنین معتصم از ابرام او عاجز آمد (عوفی۳، ۲۸۲) ║ ق۸. آنکه ... از قصد قاصدان و ابرام سائلان و طمع طامعان و شرّ مفت‌خواران در پناه بخل گریخت، از دردسر مردم خلاص یافت (عبید، ۲۴۵) ║ ق۹. چون ابرام از حد گذشت، مسئول ما مبذول افتاد (میرخواند، ۲/۸۰) ║ ق۱۰. مشارٌالیه را چندان رغبتی با آن نبوده تا اینکه به‌واسطۀ ابرام و الحاح پدر راضی گشته‌اند (حافظ حسین، ۱/۵۰۰) ║ ق۱۱. منّت روی زمین دارد به ابر نوبهار / قطرۀ چندی به صد ابرام اگر دریا دهد (صائب، ۳/۱۳۳۶) ║ ق۱۲. بعد از ابرام و اصرار معلوم شد که اعیان دولت عثمانی از قبول آن کار در مقام تحاشی و انکار می‌باشند (محمد مروی، ۳/۱۰۷۲) ║ ق۱۳. در آن باب باید اصرار و ابرام شما بیشتر باشد و سخت‌تر بنویسید (فرّخ خان، ۳/۴۵) ║ ق۱۴. در دورۀ دوم، به ابرام رفقای حزبی، وکالت مجلس شورای ملی را قبول کرد (دهخدا۵، ۳۰۵) ║ ۱۳۰۹ش. رؤسای قشون وظیفه از حکومت توقع دارند که مردم را به قوۀ قهریه از این تهاجم و اصرار و ابرام بازدارند (نواب رضوی، ۱/۷۴۰) ║ ۱۳۶۲ش. در آنچه بر زبان می‌آورد هیچ نشانی از ابرام و پای‌فشاری نبود (دولت‌آبادی۱، ۱۰/۲۶۶۳)
۲. (معمولاً درمورد حکم یا عهد) تأیید و تأکید بر آن.
ق۵. گروهی خاص‌تر باشند که میان ایشان اتحاد باشد اندر ملک، و تا هرچه یک دوست کند آن دیگر کرده باشد. نقض این نقض آن باشد و ابرام این ابرام آن باشد. و تصرف هریکی از ایشان اندر ملک آن دیگر همچنان باشد که اندر ملک خویش (مستملی، ۳/۱۰۰۳) ║ ق۶. شرم داشت که اثر تردد ظاهر گردد و نقض و ابرامی به یکدیگر متصل از خود فرانماید (نصرالله منشی، ۳۷۶) ║ ق۷. تمامت آن جماعت را در حضور یکدیگر بداشتند و بی تکلیف قید و وثاق سخن‌های گذشته از ابرام عهد و میثاق در مخالفت و اتفاق ایشان سؤال کردند (جوینی، ۱/۳۷) ║ ق۸. می‌باید که ... در قطع و وصل و رفع و خفض و ابرام و نقض اوامر و احکام از مرکز لجاج و حیّز احتجاج عدول جویی (رشیدالدین فضلالله۶، ۱۳۴)
۳. محکم و استوار کردن.
ق۵. بدان که به‌جای بستاخی انبساط نویسند و ... به جای استوار کردن ابرام (بیهقی۲، ۹) ║ ق۸. اگر ایشان را رگ راست نباشد و همت متحد، این ربقه زود انحلال پذیرد و ابرام و احکام آن به‌هیچ‌نوع میسر نشود (عزیز استرآبادی، ۱۲۶)
۴. خستگی و آزردگی روحی؛ ملال.
ق۵. خوانندگان این تاریخ را به فضل و آزادگی، ابرام و گرانی می‌باید کشید، اگر سخن را دراز کشم (بیهقی۱، ۳۵۸) ║ ق۶. هرچندکه آدمی کمتر خورد، تندرست‌تر بُوَد و چون بسیار خورد٬ دماغش بتفسد و ابرام آرد و اگر نی خواب آرد (طرسوسی، ۲/۱۱۲) ║ از لذات دنیا، با چندان وخامت عاقبت، ابرام نمی‌باشد (نصرالله منشی، ۵۳) ║ ق۷. علاءالدین الخواری ... قطعه‌ای گفته‌است، از غایت ابرام و ملالت از مریدان (عوفی۱، ۱/۲۲۸)
۵. ایجاد رنج و زحمت برای کسی؛ مزاحمت.
ق۶. چون دانسته است که ساعات خداوندی ... به نشر فضایل و فیض مواهب مستغرق باشد ... از زحمت و ابرام احتراز می‌کرده‌است (بهاءالدین بغدادی، ۲۵۶) ║ ق۷. سلام و دعا از این داعی مطالعه فرماید و از ابرامات و تصدیعات، داعی را خجل داند (مولوی۴، ۹۵) ║ بعد از وظایف سلام و تحیّت، عذر ابرام‌ها خواسته می‌شود (مولوی۴، ۱۵۷) ║ ق۸. اهل صناعت رعایت ۱۵ شرط واجب می‌دانند: ... هشتم آنکه دم‌به‌دم با ایشان رجوع نکند، چه آن تصدیع و ابرام بُوَد (شمس‌الدین آملی، ۳/۱۹۰) ║ ق۱۱. زیاده تصدیع ابرام بر من است (نصرآبادی۱، ۱/۸۳۱)
۶. استواری و استحکام.
ق۷. به تعبیۀ احتیال و تعمیۀ استجهال او را در ورطه‌ای افگنَد و به دام عملی گرفتار کند که گردش گردون، به هیچ افسون، بندِ ابرام و اِحکام آن باز نتواند گشود (وراوینی، ۱/۴۷۹) ║ ق۹. مادّۀ طغیان و عصیانِ اهلِ هرات ابرام و استحکامِ این دروازه‌هاست (اسفزاری، ۱/۴۴۵)
۷. (حقوق) (درمورد حکم صادرشده از دادگاه بدوی که به آن اعتراض شده‌است) تأیید و تنفیذ آن توسط دادگاه تجدیدنظر به دستور دیوان عالی ؛ قس: نقض.
ق۱۴. یکایک ازپی ابرام و نقض در جهدند / یکی به کار گره‌زن یکی طلسم‌گشاست (ادیب‌الممالک، ۲/۱۱۳) ║ ۱۳۱۵ش. دیوان تمیز در تمیز مواردی که قانون استثنا کرده‌است داخل در ماهیت دعاوی نمی‌شود، بلکه ناظر به صحت استعمال قوانین موضوعه بوده، فقط حق نقض و ابرام را دارد (ناشناس: مجموعۀ حقوقی، ش۵/۲۴) ║ ۱۳۴۱ش. ابرام احکام ناقض شأن دیوان عالی کشور نیست (ابراهیم مهدی: کانون وکلا، ش۸۲/۵۰) ║ ۱۳۹۱ش. دادگاه تجدیدنظر تصمیم به ابرام رأی توقف دادرسی گرفت، اما تصمیم به آزادی متهم را نقض کرد (صادقی - عابد: دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش۵۷/۱۹۵)
۸. اصرار بر آوردن دلیل در تأیید سخن خود ؛ قس: نقض.
۱۳۴۰ش. وی از آن کسان بود که درس و بحث و نقض و ابرام و قیل‌وقال مدرسه عطش و استسقای باطنشان را فرونمی‌نشاند (فروزانفر، ۱۹) ║ ۱۳۷۶ش. به‌دلیل اهمیت این بحث ... بررسی تفصیلی و رفع ابهام و نقض و ابرام در اطراف آن امری ارزشمند و میمون است (کیان، ش۳۸/۴)
ابرام آوردن
(معمولاً با حرف اضافۀ به) ؛ ⇅ ابرام دادن۱.
ق۵. تا به ضرورت نرسد کار من / والله کابرام نیارم به تو (مسعود سعد، ۲/۸۹۷) ║ ق۶. ز دست حادثه تا کار من به جان نرسد / گمان مبر که به صدر تو آورم ابرام (ظهیر فاریابی، ۲۱۵) ║ ق۷. رعایت تمامت بر ما لازم است؛ اگر تکلیفی و تعهّدی باشد، یک بار باشد؛ چند زحمت دهید و ابرام آورید؟ (مناقب اوحدالدین، ۵۳) ║ ق۸. بر این تقدیر ما هر روز مهمان شما خواهیم بود و صداع و ابرام خواهیم آورد (عزیز استرآبادی، ۲۴۵)
ابرام بردن
(معمولاً با حرف اضافۀ پیشِ، نزدِ) ؛ ⇅ ابرام دادن۱.
ق۶. بیشتر خواهم که آرم سوی او زحمت ولیک / خدمتی می‌دانم این کابرام کمتر می‌برم (سموری سجزی: عوفی۱، ۱/۱۱۹) ║ نه بدان نزد کسی می‌برم ابرام که هست / بر جگر آبی‌شان یا به کف و کیسه زری (سید حسن غزنوی، ۱۸۵) ║ ق۷. ور بگردم به جان ز بی‌درمی / نبرم پیشِ خواجگان ابرام (همگر، ۶۰۱)
ابرام بریدن
(با حرف اضافۀ از) رفع مزاحمت کردن.
ق۷. ابرام نامه گرچه از آن در بریده‌ام / آهم رسول صادق و شعرم رسالت است (سیف فرغانی، ۳/۹۸) ║ ق۸. ترک دشنام دِه این لحظه که مسکین خواجو / از درت می‌بُرَد ابرام و دعا می‌گوید (خواجو، ۴۴۰) ║ یا بشارت تا شوم بر خاک درگاهت مقیم / یا اشارت تا بُِرم ابرام از این عالی جناب (خواجو، ۵۷۴)
ابرام جستن
(با حرف اضافۀ به) پافشاری بسیار کردن در انجام دادن کاری.
ق۱۳. تیغ بی‌دریغ به سراندازی اصرار کرد و دشنه‌ها چون تشنه‌ها به خون آشامیدن ابرام جستند تا کار چنان رفت که سپاه روسیه به‌زنهار درآمدند (رضاقلی خان، ۹/۶۷۰)
ابرام دادن
۱. ایجاد کردن مزاحمت و دردسر برای کسی.
ق۵. در هر فصل از چنین فصول بسیار نوادر و عجایب حاصل شود، و من کار خویش می‌کنم و این ابرام می‌دهم، مگر معذور دارند (بیهقی۱، ۲۴۸) ║ ق۶. ابرام دادن عزیزان را، قدماً و قلماً، شیمت من نیست (خاقانی۲، ۲۵۰) ║ ق۷. چون به مصالح مشغولید، نمی‌توانیم ابرام دادن؛ ان شاءالله که آن وصال بی صداع ... میسر گردد (مولوی۴، ۱۶۳) ║ ق۸. متوقَع از خدمت امیر عادل آن است که این محب مخلص متخصص را به آمدن به هرات و حکومت آن حدود معذور دارند؛ زیادت چه ابرام دهد؟ (سیف هروی، ۳۸۹) ║ ق۱۱. در بحث صنم برهمنان را / ابرام به اعتقاد دادیم (ظهوری: آنندراج، ۱/۱۲۸)
۲. محکم و استوار کردن.
ق۱۱. قوایم سریر شوکت و حشمت را به ترتیب بعضی از اعاظم امرای ترک و اکابر عظمای تازیک غایت ابرام و نهایت استحکام داد (محمود افوشته‌ای، ۱۲۳)
ابرام داشتن
(معمولاً با حرف اضافۀ بر، به، در) اصرار و پافشاری بسیار کردن بر انجام کاری یا بر درستی حرف یا نظری.
ق۱۱. گمان شدی که مگر سایل اوست وقت کرم / ز بس که همّت او داشت در عطا ابرام (واعظ، ۵۰۱) ║ ق۱۳. ما و تو شاندون را نیک می شناسیم ... شخصی غیور و مستبد به رأی است، بلکه در چنین موارد محض استحکام بنیاد مراد خود اصرار و ابرام به مخالفت تدبیر دیگران دارد (ایران۱، ۱/۶۶) ║ ق۱۴. میرزا حسین خان بسیار در این باب اصرار و ابرام داشتند (حاجی پیرزاده، ۲/۱۱۴) ║ ۱۳۱۶ش. شاید اگر ... دستگاه خلافت عباسی نیز تا این حد در طلب من مبالغه و ابرام نمی‌داشت، من به تسلیمِ قلعه و توسل به ذیل عفو سلطان مبادرت می‌کردم (مؤتمن، ۶۱۶) ║ ۱۳۲۶ش. بر مستحب چو مؤمنی ابرام داشتی / گاه جماع را به زن اعلام داشتی (تقی دانش، ۱/۷۰) ║ ۱۳۴۷ش. آنچه با هر اعتبار آدمی را بی‌اعتبار می‌کند دروغ است و آنچه رسواتر می‌سازد دروغی است که همچنان آدمی بدان ابرام داشته باشد (شهری۴، ۲۲۵)
ابرام رساندن (رساندن: رسانیدن)
⇅ ابرام دادن۱.
ق۶. اگرچه مدت‌هاست که بندۀ مخلص نایبان اعلی را ... به انفاذ خدمات و انبساط مکاتبات هیچ ابرام نرسانیده‌است و تصدیع نیفزوده ...، اما به هر اقلیم که رسیده است، اقلام را به رقوم مدایح شهریاری معتبر داشته است (خاقانی۲، ۷۵) ║ این ابرام مجلس بزرگوار امیر مبارزالدین را، دام اقبالُه، کِهتر جهت آن را می‌رساند که مجلس بزرگوار با آن بزرگ، حرسه اللّه تعالی، انیس راه بادیه و الیف حضرت کعبه بوده‌است (خاقانی۲، ۱۳۵)
ابرام شدن
(درمورد حکم) تأیید شدن آن توسط دادگاه تجدید نظر.
۱۳۵۸ش. حکم تأیید و ابرام شد. آلنی شنید که قطعاً به اعدام محکوم شده‌است (ابراهیمی۱، ۷/۲۳۵) ║ ۱۳۶۸ش. حکم اعدامشان ابرام و تأیید شده‌است (درویشیان۱، ۴/۱۷۷۲)
ابرام فرمودن
↑ ابرام۱.
ق۱۲. درخصوص قتل بندگان رضوان‌مکان شاه طهماسب صفوی، ابرام زیاد فرمودند (محمد مروی، ۲/۷۸۶) ║ ق۱۳. نوّاب طهماسب میرزا به‌واسطه و بی‌واسطه ابرام‌ها فرمود که همان میرزا رحیم مستحضر است (قائم‌مقام۱، ۱۱۹) ║ ۱۳۲۲ش. اگر امیرنظام این کار را اهمیت نمی‌داد و در انجام آن و امثال آن اصرار و ابرام نمی‌فرمود، صفای خاطر منیر شاهنشاه را به غبار خودرایی آلوده نمی‌کرد (شیخ‌المشایخ، ۲۶۸)
ابرام کردن
۱. ↑ ابرام۱.
ق۶. ابوموسی اشعری بیامد و رسول را ... گفت: من مرکوبی ندارم که برنشینم. رسول ... دل مشغول بود و او الحاح و ابرام کرد (ابوالفتوح، ۳/۲۴۷) ║ ق۷. برای بوسه مگس‌وار گر کنم ابرام / تو خوش بخسب به ناز و به من سپار شکر (سیف فرغانی، ۲/۲۲۱) ║ ق۹. شما مبالغه و ابرام نکنید که رسول ... از مدینه بیرون آید (میرخواند، ۲/۲۸۳) ║ ق۱۰. دادخواهی از رعایا در مجلس عمرعبد‌العزیز، ابرام بسیار کرد (فخرالدین صفی، ۹۱) ║ ق۱۱. هر‌چند شیخ زاهد ابرام کرده، حضرت شیخ صفی قبول نکرده، دو سال بر این گذشت (عالم‌آرا۳، ۱۴) ║ ق۱۳. سیدِ بیچاره آنچه در برائتِ ذمۀ خود ابرام و الحاح کرد ثمری نبخشید (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۳۸۹) ║ آقا سرکیس... اصرار زیاد کرد. قبول ننمودم. دیدم خیلی ابرام می‌کند، ورق عکسی به یادگار از ایشان گرفتم (سیّاح، ۷۹) ║ اعرابی‌ای از خالد بن ولید چیزی طلبید و بسیار ابرام می‌کرد (نورالدین جزایری، ۱/۲۶) ║ ۱۳۳۰ش. نشد چشمه از پاسخ سنگ سرد/ به کندن دراستاد و ابرام کرد (بهار، ۲/۱۱۰۷) ║ ۱۳۵۷ش. اصرار و ابرام کرده بود که اگر به سراغش به سانخوار بروم، برای قلب غمزده‌اش تشفی بسیار خواهد بود (جمالزاده۹، ۱۷)
۲. ↑ ابرام۷.
۱۳۳۲ش. نسبت به حکم مزبور، دیوان عالی کشور می‌تواند به یکی از سه طریق عمل کند: ۱. آن را نقض کند و به دادگاهی که صلاحیت رسیدگی دارد ارجاع نماید؛ ۲. حکم را ابرام کند ... (مصدّق، ۳۰۴)
ابرام نمودن
۱. (گاهی با حرف اضافۀ به) ↑ ابرام۱.
ق۶. گر من ابرام نمایم تو کنی اکرامم / کردم ازبهرِ لقای تو در این شهر مُقام (امیر معزی، ۴۶۴) ║ ق۸. اگر ما در بساط شهریاری به استقلال متمکن شویم، ... این جماعت تاجیک که به تمّرد ما قیام و به مخاصمت ما ابرام نموده‌اند، همه را علف تیغ برّان و هدف تیر برّان گردانیم (رشیدالدین فضلالله۶، ۱۳۰) ║ ق۹. پسر ... ابرام نمود که البته مرا بر این قضیه اطلاع می‌باید داد (کاشفی۱، ۲۲۶) ║ ق۱۰. دهقان ابرام نمود و گفت: ای خان، داد من بده (فخرالدین صفی، ۱۳۱) ║ ق۱۱. شهریارا سر رشته‌ای که در یمن دارم همه در دست اوست. بنابراین، نیاورده‌بودم. چون این دفعه ابرام بسیار نمود، به‌خدمت آوردیم (منوچهر نقّال۲، ۵۱) ║ ق۱۲. از سخنان امام‌قلی بیگ احوال امیر اصلان خان متغیر شده، ابرام زیادی به او نمود (محمد مروی، ۱/۴۱۹) ║ ق۱۳. علمای اعلام ... به وجوب جهاد فتوی نوشتند و آقا سید محمد مجتهد اصفهانی ... در این باب ابرام نمود (اعتمادالسلطنه۲، ۳/۱۵۶۹) ║ شاهزاده ... هرقدر ابرام نمود که یک روز مهلت به او بدهند، ممکن نشد (رضاقلی میرزا، ۲۶) ║ ۱۳۲۱ش. آقای حکیم‌باشی‌پور اصرار و ابرام نمودند که ... شهرتی که دارند ایشان را برای این کار از دیگران ممتاز (هدایت۲، ۲۱۹) ║ ۱۳۳۳ش. گدائی به در خانۀ آن شخص آمده، چیزی خواست. صاحب خانه گفت: ببخش، در خانه چیزی نداریم. گدا ابرام نمود (رمضانی، ۹۸)
۲. ↑ ابرام۵.
ق۷. هم در شب مخفی، بی آنکه به اعلام یاران ابرام نمایم، با غلام و خدمتکاری چند از نظم عِقد ایشان گسسته شدم (ابن اسفندیار۱، ۱/۶) ║ هر بار شیخ فخر‌الدّین آمدی و تَحَکُّمی نهادی و اعراض اصحاب کردی ... و از این تَحکّمات و اعتراضات کردی و ابرام نمودی و زحمت دادی (مناقب اوحدالدین، ۲۳۸) ║ ق۸. می‌بگفتم شمه‌ای از شرح شوق خود ولی / من نمی‌خواهم نمودن بیش‌ازاین ابرام دوست (حافظ، ۱/۱۴۲)
۳. ↑ ابرام۷.
۱۳۱۵ش. دیوان عالی تمیز ... حکم مزبور را به اتفاق آراء ابرام می‌نماید (ناشناس: مجموعۀ حقوقی، ش۶/۴۶) ║ ۱۳۴۵ش. این قبیل احکام را ... در شعب دیوان عالی کشور تأیید و ابرام می‌نمایند (ابراهیم مهدوی: کانون وکلا، ش۱۰۳/۸) ║ ۱۳۷۵ش. هیئت عمومی دیوان عالی کشور بدون اظهار عقیده صرفاً نظر دادگاه‌های تالی را با اکثریت آرا ابرام نمود (محمد صفری: دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش۱/۱۸۵)
ابرام ورزیدن
اصرار و پافشاری زیاد کردن بر انجام دادن کاری یا درستی نظری.
۱۳۲۰ش. هرچه او اصرار کرد که رفیق و یگانه بوده‌ایم، من ابرام ورزیدم که تو را نمی‌شناسم (جمالزاده۲، ۲۱۱) ║ ۱۳۷۱ش. بعد از منبر هم که باز دوستان در حرف خود ابرام ورزیده، ... و مطالب گوینده را ... رد می‌کنند ...، می گوید به فرض هم که گفتۀ شما درست باشد ... بگذارید چندی هم شغل غیرحلال و غیرمشروع داشته باشم (شهری۱، ۲/۲۴۸)
ابرام و نقض
⇅ ابرام‌و‌نقض.
ابرام یافتن
۱. (درمورد عهد) مورد تأیید و تأکید قرار گرفتن و استوار شدن آن.
ق۱۰. چون ... صلح ابرام و احکام یافته بود، آن روز امر نقض عهد را موقوف داشتند (خنجی۱، ۱۶۳)
۲. (درمورد حکم) تأیید شدن آن در دادگاه تجدیدنظر.
۱۳۳۰ش. رقم کرد قاضی به مرگ جوان / نمودند سوی تمیزش روان - در آن حوزه هم حکم ابرام یافت / جوان را زمان یکسر انجام یافت (بهار، ۲/۱۰۷۲)
به‌ابرام
با اصرار و پافشاری زیاد.
ق۱۰. گران‌جانی دست در بغل ظریفی کرده بود و به‌ابرام چیزی می‌طلبید (فخرالدین صفی، ۳۱۴) ║ ق۱۱. گر شیشۀ ما گشت تهی از می گُلگون / خونابِ دل از دیده به ابرام برآریم (زیب النساء، ۳۱۳) ║ به هرکه می‌رسد امروز آن لب میگون / چو جام باده به‌ابرام می‌دهد بوسه (صائب، ۶/۳۲۱۶) ║ ق۱۳. ایشان به نزد عیسی حاضر شده، التماس به‌ابرام نموده، گفتند که این لائق است آن را که بر آن احسان نمائی (فاضل همدانی۲، ۱۳۴) ║ ق۱۴. مشارٌالیه ... به‌ابرام عرض خدمت مجهول و فتح‌نامۀ مکذوب کرد (امین‌الدوله، ۲۶۱)
ارجاعات: نقض‌وابرام