فرهنگ جامع زبان فارسیفرهنگستان زبان و ادب فارسی

اتکال

وضعیت: «تأییدشده»
اتکال ‎ettekâl‎ [<عربی>]
(اسم) (معمولاً با حرف اضافۀ به، بر) امید یا باور داشتن به یاری کسی یا چیزی در انجام دادن کاری.
ق۵. بر آثارش بقا را اعتماد است / بر انگشتش سخا را اتکالا (عنصری۱، ۵) ║ ق۸. توکل در کل امور به فضل و کرم آفریدگار و توسل و اتکال علی‌کلّ‌حال به عون لطف ذوالجلال داریم (رشیدالدین فضل​الله۶، ۱۵۳) ║ ق۹. شکر آن خدایی را که ... پناه به دوست و بعد از او اتکال بر کسی دیگر نه (شامی، ۲۶۰) ║ ق۱۰. پیری‌ بیک به اتکال حفظ الاهی و استظهار دولت شاهی عازم نخجوان شد (امینی هروی، ۱۶۲) ║ ق۱۴. در مقابل این مصائب فوق‌الطاقه و صدمات جان‌فرسا اتکال اعضای انجمن ایالتی و استظهار قاطبۀ اسلام‌پرستان به انذوات مقدسه است لاغیر (انجمن تبریز، ۲‏/۸۹۰‏) ║ ۱۳۰۱ش. آقای میرزا محمدعلی ‌خان ... در یکی از جلسات اخیر موضوع اعتماد و زندگی استقلالی بدون اتکال به غیر را مطرح سخنرانی ساخت (ناشناس: ارمغان، ش۱۱و۱۲‏/۴۸۳‏) ║ ۱۳۱۵ش. اعتماد و اتکالش بر عقل بیش‌از آن بوده که درخور است (فروغی، ۱‏/۲۰۲‏) ║ ۱۳۲۶ش. اعتماد و اتکال و اتکاء و التجایم / نی به خویش و نی بر اعوان نی به قوم و نی قبیله (تقی دانش، ۲‏/۷۷‏) ║ ۱۳۵۹ش. با این توسل و اتکال، حرکت و تلاش اجتماعی انسان وسیله‌ای است برای رشد و تکامل و رفع نقاط ضعف او (رئیسی، ۱۲۴) ║ ۱۳۷۸ش. پروردگارا، بر تو اعتماد دارم و اتکال این بندۀ کمترین را فقط ‌و فقط به خود مقرر فرما (عبدالله نوری، ۲۶۶)
اتکال داشتن «در حال تأیید»
↑ اتکال.
۱۳۳۰ش. این نژاد شریف و اصیل... باید به خود اتکاء و اتکال داشته، آزاد و مستقل زیست نماید (گلشن آزادی: نامۀ فرهنگ، ش۳‏/۱۰۱‏) ║ ۱۳۵۸ش. اعتماد به نفس سخن بسیار درستی است، یعنی اتکال به انسان دیگر نداشتن (مطهری۳، ش۱۶‏/۲۰۵‏) ║ ۱۳۷۸ش. پس از اتکال به خداوند به قدرت خود که از او است اعتماد و اتکال داشته باشید (برزو فرهی: مصباح، ش۳۲‏/۱۳۰‏)
اتکال کردن
↑ اتکال.
ق۶. برایِ آن عَسی گفت تا اعتماد نکنند و اتکال و تقصیر نکنند در طاعت خدای (ابوالفتوح، ۱۲‏/۱۹۴‏) ║ ۱۳۶۲ش. در تشخیص خوب و بد اتکال به قول غیر نکنید مگر اشخاصی باشند که مورد اعتماد خودتان باشد (امام خمینی: رشد معلم، ش۱۲‏/۴‏) ║ ۱۳۹۱ش. وقتی یک ملتی عازم و مصمم ایستاد و مقاومت کرد و از درون جوشید و به خدای بزرگ اتکال کرد ... پیروز خواهد شد (علی خامنه‌ای: کیهان فرهنگی، ش۳۱۲-۳۱۰‏/۷‏)
اتکال نمودن
↑ اتکال.
ق۱۲. جناب نادری ... به یگانۀ بی‌همال اتکاء و اتکال نموده، حشیش خسیس خودروی آن چمن را ... بدروید (مهدی استرابادی، ۶۴۲) ║ ۱۳۱۲ش. یزیدیان ... را عقاید ناهنجاری است که مستند به هیچ‌یک از قواعد منطقی نبوده و اتکالی به آن‌ها نمی‌توان نمود (عبدالرزاق حسنی: ارمغان، ش۱۵۴‏/۸۱۱‏) ║ ۱۳۳۸ش. تصانیف زیاد شد و رو به فزونی نهاد و اندک‌اندک حفظ علماء رو به نقصان نهاد؛ همین که کتب زیاد شد به آن‌ها اتکال نموده، از حفظ خود کاستند (خلیل کمره‌ای: مکتب تشییع، پیش‌شماره‏/۸۴‏)

معنی اتکال | فرهنگ جامع زبان فارسی