وضعیت: «در دست علوم انسانی»
روششناسی raveššenâsi
(اسم) ۱. مجموعۀ کارهایی که در یک رشتۀ علمی یا هنری برای رسیدن به هدفی انجام میدهند، و مجموعۀ اصول و قواعدی که برای این منظور رعایت میکنند ؛ اسلوبشناسی۱.
۱۳۱۸ش. ترجمۀ این کلمه: راهشناسی به نظر نگارنده بر روششناسی رجحان دارد، زیرا که تاریخ کلمۀ متد از طریق بحث میکند نه روش (هوشیار: آموزش و پرورش، ش۷-۸/۵۴) ║ ۱۳۴۲ش. انگلیسیها به نوبۀ خود همیشه به مکتب تجربی متمایل بوده و غالباً نسبت به روششناسی (متدولوژی) سخت و خشن فلاسفۀ قارۀ اروپا تنفر و مخالفت نشان دادهاند (حسین نصر: دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، ش۴/۴۲۳) ║ ۱۳۸۱ش. در این مقاله میکوشیم طرحی از یک روششناسی برای مطالعۀ اندیشههای امام ارائه دهیم (محمد باوی: قبسات، ش۴۱/۷) ║ ۱۳۸۸ش. با وجود تنوع روششناسیها در مطالعۀ ذهن (از قبیل تحلیل مفهومی، رویکرد محاسباتی، ماتریالیسم روششناختی و شبیهسازی) تمایز دقیقی بین علم و فلسفه وجود ندارد (محمد تلخابی: تازههای علوم شناختی، ش۴۴/۷۵)
۲. (فلسفه) مطالعه و بررسی اصول و قواعد و کارها و فرآیندهای معینی که در رشتههای علمی معمول است ؛ اسلوبشناسی۲.
۱۳۲۴ش. از دستۀ اول در منطق صوری بحث میشود و در روششناسی از تقسیم علوم و ارتباط آنها با یکدیگر و روشهای علمی گفتوگو میشود (محمدتقی دانشپژوه: جلوه، ش۷ و ۸/۳۵۴) ║ ۱۳۵۷ش. خودمانیم، یک نمایشنامهنویس هرگز در بیست و چهار ساعت شبانهروز نمایشنامه نمینویسد، یا یک منطقدان، هرچند کوشاترین فیلسوفان باشد و از پشتکار بسیار برخوردار باشد، تمام دقایق زندگیش را در کار روششناسی و قیاس و استقرا صرف نمیکند (اسماعیل سعادت: آموزش و پروش (تعلیم و تربیت)، س۴۷، ویژهنامۀ بزرگداشت معلم/۱۱۳) ║ ۱۳۹۸ش. به گونهای بنیادین، فلسفۀ علم عهدهدار بررسی نقادانۀ روشها و نتایج علوم است. شاخهای از این دانش به نام روششناسی ارتباط نزدیکی با معرفتشناسی و نظریۀ معرفت دارد (مهدی عباسزاده: ذهن بهار، ش۷۷/۷۷)