وضعیت: «در حال ویراستاری»
سقط seqt
(اسم) ۱. (پزشکی) پایان یافتن دورهٔ بارداری در سه ماههٔ دوم دوره یا پیش از آن، که در نتیجهٔ آن جنین دیگر قادر به ادامهٔ حیات پس از تولد نیست ؛ اسقاط جنین ۱؛ اسقاط حمل؛ اسقاط۱ ۸؛ سقط جنین ۱؛ سقوطیک. ۱۱.
ق۹. خدای می‌داند آنچه هر ماده در شکم خود برمی‌دارد که نر است یا ماده، تمام است یا ناتمام، نیک است یا بد، سعید است یا شقی و می داند آنچه رحم‌ها بکاهد از نه ماه تا به شش ماه و آنچه بیفزاید تا به یک سال یا دو سال؛ جسن بصری گفت: آنچه بکاهد به سقط و بی‌وقت از شکم بیفتد، یا بیفزاید بر مدت نقصان تا به تمام نه ماه برسد (ابوالمحاسن جرجانی، ۵/۶۰) ║ ق۱۱. دل من چو کان ولیکن نه به سقط نطفه خورده/ همه هم‌چو مریم آرد گهری بدین روانی (میر داماد، ۳۴) ║ ۱۳۶۸ش. خوردن باقلا بول و حیض بسته را گشوده حمل و جنین را زیان داده، امکان سقط می‌دهد (شهری۲، ۳/۴۴۷)
۲. پایان دادن به دورهٔ بارداری در سه ماههٔ دوم دوره یا پیش از آن، که در نتیجهٔ آن جنین دیگر قادر به ادامهٔ حیات پس از تولد نیست ؛ اسقاط جنین ۲؛ سقط جنین۲.
۱۳۳۸ش. هما... در خانة مطرب‌ها خود را ناگزیر به سقط دید (افغانی، ۴۱۶) ║ ۱۳۹۶ش. هیچ‌گونه گزارش دقیقی از سقط‌های غیربهداشتی و میزان مرگ‌ومیر ناشی از آن وجود ندارد (منصوری و دیگران: حقوق پزشکی، ش۴۱، ۸۶)
سقط اختیاری
(پزشکی) سقطی که بنا به خواست مادر انجام می‌شود؛ سقط عمدی (مصوّب فرهنگستان، ۱۳۹۱، در برابر elective abortion).
سقط جنین
۱. (پزشکی) ↑ سقط ۱؛ سقوط جنین.
ق۷. اگر پاره‌ای از آسیاسنگ زیرین بر زن حامله بندند از سقط جنین به ناوقت ایمن باشد (خواجه نصیر۴، ۱۹۵) ║ ق۸. اگر از آسیاسنگ زیرین پاره‌ای بر زن حامله بندند از سقط جنین به‌ناوقت ایمن باشد و اگر سنگی خُرد بر زیر سر مرده بیاویزند و بازگشایند و بر کسی که او را تب دیرینه آید آویزند شفا یابد (ابوالقاسم کاشانی، ۲۰۷) ║ ق۱۲. ایلبارس‌خان چون اوضاع را چنین و حُبلای بخت را در شُرُفِ سقط جنین دید «اَخیَبُ مِن حُنَین» قرین اَنین و حَنین فرصت بردن غنایم را نیافته... از صِیت آمدن شاه‌زاده «رضیتُ مِنَ الغنیمةِ بالایاب»گویان، طریق ندامت را پویان گشت (مهدی استرآبادی، ۵۱۴) ║ ق۱۳. فلفل... محلّل موادّ بارده... و خوش‌بوکنندة دهان و رَحِم و مسخّن احشاء و محرّک باه و زیادکنندة منی و مدرّ بول و حیض و سقط جنین... است (نوری، ۱/۶۶۳) ║ ۱۳۳۴ش. کم‌بود این ویتامین در زنان باعث سقط جنین می‌شود (جزایری، ۱۴۶) ║ ۱۳۷۱ش. دود دادنِ فرج با شاخِ او به‌طوری‌که دود به داخلِ رحم برسد و چند روز هر روز یکی‌دو بار مداومت دهند باعثِ سقطِ جنین می‌شود (شهری۱، ۵/۴۱۸)
۲. ↑ سقط۲.
ق۱۴. این قاعدۀ مذمومۀ سقط جنین از دیرگاهی... شیوع به‌هم رسانیده، اغلب مخدّرات اسلام به‌واسطۀ نارسایی عقل... فریفته شده، خود و قرۀ فوأد خود را در مهلکه انداخته، گرفتار خسران ابدی می‌شوند. {س:۳} (اختر، ۴/۲۸۰۴) ║ ۱۳۲۱ش. قابله‌ای مرتکب سقط عمدی جنین شده و شاید مقصود او در این ارتکاب رساندن میراث پدر جنین به اقوام دورتر بوده و به‌موجبِ شکایت پدر موضوع تعقیب و قضیه کشف شده‌است (عبدالله مستوفی، ۲/۲۱۲) ║ ۱۳۵۵ش. پسرم... متن نطقش را به من داد تا بخوانم، آزادی سقطِ‌جنین و جواز مرگ نوزادان اضافی را پیش‌نهاد کرده‌بود (مجابی۴، ۸۶) ║ ۱۳۸۲ش. دخترک گریه می‌کرد و راه‌نمایی می‌خواست، هرچه فکر کردم جز سقطِ‌جنین راه‌ِحل دیگری به‌ذهنم نرسید (محمدعلی۲، ۱۵۰)
سقط جنین کردن
⇅ سقط جنین۲.
ق۱۱. هر پزشکی که زهر بدهد و سقطِ‌جنین کند و جلوی بارداری را بگیرد... از پیروانِ من نیست (خالقداد۲، ۲/۱۹۶) ║ ۱۳۴۸ش. برجستگی‌ها و فرو‌رفتگی‌های بدن آن‌چنان در جای خود بود که هیچ‌کس باور نمی‌کرد این زن یک شکم سقطِ‌جنین کرده (دانشور۱، ۱۸۰) ║ ۱۳۷۴ش. تو یک شکم زاییده‌ای دخترم؛ و یک بار هم سقطِ‌جنین کرده‌ای (دولت‌آبادی۲، ۳/۵۶۸)
سقط جنین نمودن
⇅ سقط جنین۲.
۱۳۳۳ش. عیال صاحب‌خانه حامله بود، چون او را دید ترسید و سقطِ‌جنین نمود (رمضانی، ۱۸۹) ║ ۱۳۶۸ش. اگر دختر باشد معلوم نیست سرش به کجاها بند بوده چند نوبت سقط جنین و دوخت‌ودوز نموده که اگر عیبی نداشت زن مرد زن‌دار نمی‌شد (شهری۲، ۶/۳۵۵)
سقط خودبه‌خودی
(پزشکی) سقط ناخواسته که ممکن است به علت وجود ناهنجاری در رویان یا جنین یا مادر یا عوامل محیطی مانند آسیب‌های فیزیکی به مادر اتفاق بیفتد (مصوّب فرهنگستان؛ ۱۳۹۱؛ در برابر spontaneous abortion).
سقط درمانی
(پزشکی) سقطی که به علت اختلالات جدی در جنین یا برای حفظ حیات و سلامت جسمانی یا روانی مادر به توصیهٔ پزشک انجام می‌شود (مصوّب فرهنگستان، ۱۳۹۱، در برابر therapeutic abortion).
سِقط شدن
صورت مجهول سقط کردن.
ق۶. گفته‌است: «و گویند که: عمر در بر شکم فاطمه زد و کودکی را در شکم او کشت که رسول او را محسن نام نهاده بود». امّا جواب آن است که این خبری‌ست درست؛ و برین وجه نقل کرده‌اند، و در کتب شیعی و سنّی مذکور و مسطور است، امّا خبر مصطفی است که: انّما الاعمال بالنّیّات، اگر غرض عمر آن باشدکه علی را به‌در برد تا بیعت کند برخلاف بوبکر نه آن بوده باشدکه جنین سقط شود؛ و یمکن که خود نداند که فاطمه درپس در ایستاده‌است، اگر چنین باشد آن را قتل خطأ گویند، و اگر عمداً کرده باشد هم نه معصوم است حاکم خداست در آن نه ما (عبدالجلیل رازی۲، ۲۹۸) ║ ق۱۰. پورپشنگ... خواست که نوعی سازد که جنین از بطن مادر سقط شود، لیکن به شفاعت پیران، ویسه ازسر آن حرکت تجاوز کرد (خواندمیر۱، ۱/۱۹۴) ║ ق۱۳. و ادّعای او این بود که من همان محسن، فرزند رسول مختارم که از شکم مادر سقط شده‌بودم. یک‌هزار سال و کسری به حکم خدای جهان در بهشت جاودان به عبادت او مشغول و شادمان بوده‌ام. در این اوان که کار مردم به گمرهی و ضلالت و امر امّت و عِباد به فساد و جهالت کشید و چون بعد از خاتم‌النبیّین پیغمبری دیگر مبعوث نمی‌گردید، به من که بیکوک نُهم و در نسب به آن حضرت می‌رسم، فرمان کبریائی رسید که خود را ظاهر سازم و همۀ مردم را به دین مبین دعوت نمایم (عبداللطیف شوشتری، ۳۹۷) ║ ق۱۴. شد مواجب سقط در زهدان، ولی حقّ‌القلم/ در شکم مانده‌ست محتاج دوای قابله (ادیب‌الممالک، ۲/۳۹۲) ║ ۱۳۷۱ش. به روایات مذهبی ماه صدمه دیدن حضرت زهرا صلوات‌الله‌علیها بوده که... فرزندش محسن سِقط می‌شود (شهری۱، ۳/۱۸۵) ║ ۱۳۸۲ش. بچه‌ها... بعضی‌شان در دارالشفا به‌دنیا آمده‌اند و هویت پدرانشان معین نیست. گفتم، چنان‌که هویت پدرانشان معلوم نبوده، چرا سقط نشده‌اند؟ (ابوتراب خسروی، ۶۳)
سقط کردن
(در مورد بچه، جنین و مانند آن) از بین بردن آن.
ق۱۳. به‌جهتِ دفع اسقاط جنین، بگیرند ابریشم غیر مطبوخ، که عبارت از پیلة آتش‌ندیده باشد، به‌قدرِ سه قامت زنی که بچه را سقط می‌کند، و بیست گره بر آن بزنند... و آن خیاطه را بر کمر آن زن ببندند و ان‌شاء‌الله دفع اسقاط جنین نماید (نوری، ۳/۶۲۹) ║ ۱۳۰۹ش. خون حضرت سیدالشهدا و هفتادودو تن از اصحاب و اهلِ‌بیت او را ریختند و در به پهلوی صدیقة طاهره زدند و پهلویش را شکستند و محسنش را سِقط کردند (نواب رضوی، ۲/۸۸۷) ║ ۱۳۶۸ش. دکتر زن است. آمپول به ننه می‌زند، به‌دستورِ او یک کرسی وسطِ اتاق می‌گذارند ننه را روی کرسی می‌نشاند. دکتر چیزی مثل گوشتِ خون‌آلود از ننه بیرون می‌کشد: ـ بچّه را سقط کرده امّا جفتش مانده (درویشیان۱، ۲/۷۷۰) ║ ۱۳۷۰ش. اگر دکتر گفته‌بود ممکن است بمیرد، وادارش میکردم بچه را سِقْط کند (کوثری، ۲/۶۱۲) ║ ۱۳۸۲ش. گایتری... می‌گفت... یک‌هو به‌خودش آمده دیده‌است حامله است... ولی هربار به‌راحتی سقطش می‌کرده و همین‌حالا هم فکر می‌کند یک فوج بچه‌های سقط‌شده دارد. ولی این‌بار... ازدستش برنمی‌آید، حس می‌کند که این بچه زادورودش است (ابوتراب خسروی، ۱۲۲)
سِقط نمودن