وضعیت: «تأییدشده»
ابتکار ebtekâr [جمع: ابتکارات، ابتکارها؛ <عربی>]
(اسم) ۱. چیزی یا روشی که قبلاً وجود نداشته و حاصل ذوق و خلاقیت کسی است.
ق۱۴. ولی ... از تجارب آنها استفاده کردم و هر صوابی را که از آنها دیدم پیروی کردم ... و درضمن ابتکار ذوقی خود را هم در متن ... قرار دادم (عشقی، ۱۶۴) ║ ۱۳۳۴ش. سیف آزاد... این نقش صلیب شکستۀ دروازه دولت تهران را گراور کرده بود و وانمود کرده بود که نقش صلیب شکسته از ابتکارهای ایرانیان است (نفیسی۱، ۵۰۴)
۲. انجام دادن عملی، به‌کارگیری روشی یا به‌وجود آوردن چیزی که قبل از آن سابقه نداشته‌است با استفاده از ذوق و خلاقیت؛ نوآوری.
۱۳۱۲ش. ازلحاظِ ابتکار ادبی، مخصوصاً این عنوان را مستبداً به‌طور قلم‌انداز اختیار کردیم تا باعث حیرت عالمیان بشود (هدایت۶، ۱۱۰) ║ ۱۳۳۷ش. قبل از تألیفات و انتشارات من در هیچ جا این فکرها و ابتکارات و پیشنهادها دیده نشده و سابقه نداشته‌است (پزشکزاد۴، ۵۸) ║ ۱۳۶۸ش. می‌خندم: هزار آفرین! هزار آفرین! تابه‌حال چنین خلاقیتی از کسی ندیده‌ام. این کار تو اختراع و ابتکار است پسر جان (درویشیان۱، ۳/۱۶۰۹)
ابتکار شدن (شدن: گردیدن)
انجام شدن کاری، به کار گرفته شدن روشی یا به وجود آمدن چیزی که قبلاً سابقه نداشته‌است.
ق۱۴. ده جریدۀ دیگر سوای روزنامۀ موسوم به ایران ... ابتکار گردیده (اعتمادالسلطنه، ۱/۱۴۲) ║ در صدارت حاج میرزا حسین خان قزوینی مشیرالدوله این کار ابتکار شد (اعتمادالسلطنه، ۱/۱۶۰) ║ ۱۳۶۸ش. نوع دگر از دزدی که ابتکار شده بود زدن دخل دکان‌داران بود (شهری۲، ۶/۲۳۸)
ابتکار عمل
برنامه‌ریزی و هدایت جریانی خاص با خلّاقیت و تدبیر و مطابق با خواسته‌ها و اهداف درنظرگرفته‌شده.
۱۳۳۵ش. هیأت حاکمه در این دوره با این بحران عمیق اقتصادی _ اجتماعی ... رو‌به‌رو بود ... این بود که ابتکارِ عمل را به دست گرفت (مقالات جریان، ۷۹) ║ ۱۳۵۸ش. بورژوازیِ ملی که تصرف دارایی آنها را هم‌چون فرصتی برای ثروت‌مند شدن سریع و بی‌دردسر و تحکیم مواضع خویش تلقی می‌کرد، سعی می‌نمود ابتکارِ عمل را به‌دست گیرد (جنبش، ۳۴) ║ ۱۳۶۳ش. مردم هوش‌یار باشد. توده‌ای‌ها امروز جریان را در دست دارند. ابتکارِ عمل با آنان است (آقایی۱، ۳۲۵) ║ ۱۳۸۲ش. وقایع، ابتکارِعمل را ازدستِ نویسنده می‌گیرند و خود آن‌طور که می‌خواهند رمان را به‌پایان می‌برند (جعفری، ۲/۸۹۹)
ابتکار فرمودن
↑ ابتکار۲.
ق۱۴. حکماء اروپا، از تاریخی که به شاهد علم عشق مفرط به هم رسانیده‌اند، از این سنخ اسباب بهجت و وسایل تمتع بسیار ابتکار فرموده‌اند (اعتمادالسلطنه، ۱/۱۳۵)
ابتکار کردن
↑ ابتکار۲.
۱۳۱۵ش. ارسطو ... بسیاری از فنون را مانند ... تاریخ طبیعی و علوم ِاجتماعی و دیگرها ابتکار و تأسیس کرده (فروغی، ۱/۶۵) ║ ۱۳۸۱ش. هر کتاب‌پرداز با آلات و وسایل لازم خود و طرز کاربرد آنها و نیز مواد خاص به‌جهتِ روکش‌کشی و چسباندن اوراق به‌هم و به جلد چه ابتکارها کرده‌است (نامۀ بهارستان، ش۶/۴۴۸)
ابتکار نمودن
↑ ابتکار۲.
۱۳۱۰ش. جلال‌الدین رومی فی‌المثل برای شرح حقایق و تفصیل معانی و دقایق طریقی خاص و راهی مخصوص ابتکار نمود (اشراق خاوری: ارمغان، ش۱۳۳/۷۶۱) ║ ۱۳۱۵ش. دیدرو ... ابتکار فلسفۀ مخصوصی ... ننموده‌است که به بیان آن بپردازیم (فروغی، ۲/۲۰۴) ║ ۱۳۵۰ش. رئیس آگاهی شهر درسدن آلمان روشی را برای طبقه‌بندی انواع لاستیک‌های اتومبیل ... ابتکار نمود (محمود حکیمی: کانون وکلا، ش۱۱۶و۱۱۷/۶۶)