ابریز

وضعیت: «تأییدشده»
ابریز ‎ebriz‎ [گونۀ دیگر: آبریز۲؛ <از یونانی óbryzon؛ از عبارت یونانیóbryzon chrysíon«طلای خالص»که در آنchrysíonبه معنای «طلا» است وóbryzon(که ابریز فارسی از آن گرفته شده)، صفتی است به معنای «محک‌زده‌شده، ناب»>؛ (ریشۀ یونانی این واژه وجود تلفظ obriz و نیز وجود گونۀ دیگرِ آن آبریز تلفظ abriz را هم محتمل می‌کنند)]
‌یک‌. (اسم) طلای خالص و ناب.
ق۵. [دلالتشان] بر گدازنده و گوهر ... گوناگون یاقوت و بیجاده و هر سنگ بهائی و زر و ابریز و کمرهای باحلیت (بیرونی، ۳۷۳) ║ ق۶. کبریت پدر اجساد ابریزست و زیبق مادر آن است (محمد بن ابی البرکات، ۲۹۴) ║ ق۷. حرمشان چون مذهب عدمشان ناچیز شد و زر آن قلب‌کاران مدهوش، گندم‌نمای جوفروش که ابریز می‌نمود ارزیر گشت (جوینی، ۳‏/۱۴۰‏) ║ ق۱۲. علی‌قلی‌ خان ... فضّه را چون قَضّه و ابریز را به‌جایِ اَرزیز و تِبْر را به بهای صُفر صِرف صرف می‌کرد (مهدی استرآبادی، ۷۰۵) ║ ۱۳۳۴ش. امید مِهر شاید داشتن از آن دل سنگین / ‌به چاره‌ گر توان کردن ترا ز ارزیز ابریزا (دهخدا۴، ۱۳۷)
‌دو‌. (صفت) ⇅ ابریز‏‌یک‌..
ق۸. آنگه فرمود تا چهار صندوق بیاورند، دو از آن از چوب ساخته و به زر ابریز مذهّب پرداخته (نظام تبریزی، ۱۵۱)